نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :
امام حسين(ع) هنگام حرکت از مدينه به سوي مکه وصيت نامه اي را مکتوب و با مهر خويش ممهور ساختند و به برادرشان محمد حنفيه تحويل دادند. در اين وصيت نامه حضرت بعد از حمد و شهادت به وحدانيت خدا و رسالت پيامبرش هدف خويش از سفر را اين گونه بيان مي فرمايند: «من نه از روي خودخواهي و يا براي خوشگذراني و نه براي فساد از شهر خود بيرون آمدم؛ بلکه هدف من از اين سفر، امر به معروف و نهي از منکر و خواسته ام از اين حرکت، اصلاح مفاسد امت و احياي سنت و قانون جدم، رسول خدا(ص) و راه و رسم پدرم، علي(ع) است.»
به راستي نقش امر به معروف و نهي از منکر به عنوان يکي از فروع دين تا چه اندازه است که امام اباعبدالله(ع) آن را سبب ساز اصلاح مفاسد امت مي داند و در اين مسير از فدا کردن جان، مال، آبرو و هر آنچه خود و خانواده اش دارند دريغ نمي فرمايد؟ بديهي است اهميت امر به معروف و نهي از منکر به عنوان يکي از واجبات ديني که همچون نماز، روزه و ساير فرايض است بر کسي پوشيده نيست.
اما به راستي در جامعه اسلامي چه اتفاقي مي افتد که اين مهم تا آنجا مورد غفلت واقع مي شود که از آن به عنوان «واجب فراموش شده» ياد مي کنند؟ در اين راستا برخي از مهم ترين آسيب هاي امر به معروف و نهي از منکر در جامعه به شرح زير بيان مي گردد:عدم آگاهي عمومي مردم: اهميت فريضه امر به معروف و نهي از منکر تا آنجاست که قوام ساير فرائض به اقامه اين مهم ممکن بوده و اعتقاد به اين مسئله از ضروريات دين است.
اما متأسفانه بسياري مردم از اهميت اين مسئله غافل هستند. تا جايي که کم و بيش مشاهده مي شود افرادي که در عمل به واجبات ديني خود و يا حتي انجام مستحبات جدي هستند در مقام عمل به اين واجب ديني در بسياري از اوقات بي تفاوت هستند!
نگاه سطحي در امر به معروف و نهي از منکر: يکي از اساسي ترين دلايل عدم اجراي مطلوب اين واجب ديني در جامعه نگاه سطحي و ظاهري به آن است. متأسفانه عمق معناي اين مهم در جامعه به خوبي درک نشده است. به صورتي که اولاً بسياري از مصاديق معروف و يا منکر هنوز در جامعه تبيين نشده و ثانياً اين امر تنها محدود به چند مورد خاص همچون حجاب گرديده است و ساير عرصه هاي موجود در جامعه، سازمان ها، رسانه ها، شبکه هاي اجتماعي، سلامت اداري و ... ناديده گرفته مي شود.
عدم حمايت قانوني کافي از آمران و ناهيان: امر به معروف و يا ناهي از منکر ممکن است هنگام انجام وظيفه شرعي خود با مشکلاتي مواجه شده که نياز به حمايت قانوني داشته است. حتي عده اي از افراد جان خود را در اين راه از دست داده و به شهادت رسيده اند، اما متأسفانه قانون حمايت کاملي در اين راستا انجام نداده است. هر چند اخيراً مجلس با درک اين خلأ در حال بررسي طرحي به منظور حمايت از آمران به معروف و ناهيان از منکر است اما بايد به اين نکته اشاره کرد که در نظر گرفتن ضمانت هاي اجرايي قوانين، از تصويب آن اهميت بيشتري دارد.
عدم بهره گيري از ساختار و کادر اجرايي مناسب: در اصل هشتم قانون اساسي؛ «امر به معروف و نهي از منکر وظيفهاي است همگاني و متقابل بر عهده مردم نسبت به يکديگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت که شرايط، حدود و کيفيت آن در قانون مشخص مي گردد.» بر اين اساس دولت موظف است با تخصيص اعتبارات لازم زمينه ترويج و توسعه اين فريضه ديني را فراهم سازد. اما متأسفانه مشاهده مي شود که همواره به اين مهم به چشم يک مسئله جانبي نگاه شده است. تا آنجا که بسياري از متوليان ترويج امر به معروف و نهي از منکر در کشور کساني هستند که مشاغل اجرايي مهمي داشته که يا براي انجام وظيفه در اين راستا زمان کافي در اختيار ندارند و يا اينکه اين مسئله برايشان اولويت پيدا نمي کند. البته مسلماً اين امر به معناي دولتي کردن اين وظيفه ديني نيست. بلکه منظور بيان بخشي از وظايف دولت در اين راستاست.
عدم احساس مسئوليت همگاني و پرهيز از قرار دادن اين وظيفه در انحصار افراد خاص: برخي از اقدامات ناصواب سبب شده است که به غلط اين ذهنيت براي گروهي از افراد جامعه حاصل شود که امر به معروف و نهي از منکر تنها در انحصار افرادي خاص مي باشد. اين مسئله باعث شده ضمن غير مسئول جلوه دادن ضمني عموم مردم، اين ذهنيت ايجاد گردد كه گروه خاصي متولي انجام اين وظيفه اند و ساير افراد جامعه در تشخيص منكر و معروف از صلاحيت لازم برخوردار نيستند!
عدم توجه به ويژگي هاي آمران به معروف و ناهيان از منکر: براساس حديث علوي فردي که به انجام اين واجب ديني مي پردازد بايد سه ويژگي داشته باشد: اول از آن آگاهي داشته باشد، دوم خود بدان عامل باشد و سوم اينکه در حين انجام وفق و مدارا(عدالت) را از نظر دور نداشته باشد. متأسفانه چون برخي از افراد که به اين مهم مبادرت کرده برخي از اصول ذکر شده را رعايت ننموده اند، ضمن اينکه ديگران را نسبت به اين امر بدبين و بي اعتماد نموده اثر گذاري اين مهم را نيز در جامعه کاهش داده اند.سخن پاياني اينکه در محرم و صفر با توجه به فضاي معنوي که رهاورد مجالس عزاداري مي باشد زمان مناسبي جهت بازبيني و آسيب شناسي اين واجب ديني در کشور فراهم مي گردد. حمايت همه جانبه از آمرين به معروف در کشور از طريق وضع و اجراي قوانين حمايتي، ترويج و تبليغ اين مهم در رسانه ها(خصوصاً رسانه ي ملي) به عنوان«اصل نظارت عمومي» و تعامل دستگاه هاي ذيربط در خصوص نهادينه کردن فرهنگ امر به معروف و نهي از منکر مي تواند در راستاي ترويج اين فرهنگ ارزشي در جامعه موثر واقع شود.
