نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

كليه دستورات دين مبين اسلام داراي حكمت است و عمل به اين دستورات تضميني براي سعادت انسان مي باشد. واجبات بايد هايي است كه سلامت جسم، جان ، روح و روان را براي انسان به همراه دارد و حجاب يك واجب شرعي است كه ضمن حفظ گوهر وجودي فرد جامعه را ايمن مي سازد. حجاب سنگر سعادت و پیروزی و رستگاری زنان جامعه است، که اگر این سنگر آسیب ببیند و یا فرو بریزد، عوامل سعادت و شرافت آنها فرو میریزد. لزوم پوشیدگی زن در برابر نامحرمان یکی از مسائل مهم اسلامی است.و البته گران بهایی زن از منظر اسلام به این است که عفاف و پاکدامنی و حفظ حجاب را سرلوحه کار خود قرار دهد تا بنیان خانواده مستحکم شود.واجب بودن حجاب برای زنان از ضروریات دین مبین اسلام است. واجب بودن حجاب از نظر قرآن، گفتار پیامبر (صلی الله علیه و آله) و امامان معصوم (علیهم السلام) نیز به حکم عقل و اجماع رأی فقها و علمای اسلام امری ثابت است.استفاده از حجاب و پوشش، به ویژه در شكل چادر مشكی، به دلیل سادگی و ایجاد یكدستی در پوشش بانوان در بیرون منزل، میتواند از بُعد اقتصادی نیز تأثیر مثبت در كاهش تقاضاهای مدپرستی بانوان داشته باشد؛ البته به شرط این كه خود چادر مشكی دستخوشِ این تقاضاها نگردد. متأسفانه بعضاً مظاهر مدپرستی در چادرهای مشكی نیز مشاهده میگردد، به گونهای كه برخی از بانوان به جای استفاده از چادرهای مشكی متین و باوقار، به چادرهای مشكی، توری، نازك و دارای طرحهای جِلف و سبك كه با هدف و فلسفه حجاب و پوشش تناسبی ندارند روی میآورند.
حجاب بهترین زینت دختران و بانوان جامعه اسلامی است رعایت حجاب و به سر داشتن چادر نشانه قداست و احترام گذاشتن به ارزشهای جامعه و مکتب دین اسلام است. فلسفه قرار دادن حجاب در اسلام، عظمت بخشیدن به گوهر وجودی زن است، پوشیده شدن زنان از چشم طمع برخی افراد هوسران منوط به ورود اسلام به جامعه بشری و نزول آیه حفظ حجاب زنان پیامبر نیست و قبل از اسلام نیز رسم بر این بوده که زنان اشراف و بزرگزادگان از دیدگان سایر افراد و بردههایشان دور نگه داشته شده و اغلب با حفظ حجاب از بقیه زنان تمییز داده میشدند. متأسفانه به دلیل عدم آگاهی برخی افراد از فلسفه حجاب، این افراد از ارزش و شأن زنان محجبه بیاطلاع بوده و احترام چندانی برای آنها قایل نیستند، اما این موضوع دلیل بر این نیست که از ارزش ذاتی حجاب کاسته شده و به ورطه کمرنگی کشیده شود. از دید جامعه شناسان، بدحجابی در طول زمان طولانی آثار و عواقب منفی زیادی بر روحیه شخص میگذرد که گوشه گیری، کاهش اعتماد به نفس و اختلالات شخصیتی، از جمله این موارد است و فردی که به دلیل ظاهر ناهنجار خود مورد سوء استفاده جنسی، روحی و شکستهای پی در پی عاطفی قرار گرفته، با مرور زمان از عزت نفساش کاسته شده و در درون خود احساس حقارت میکند، بنابراین زنان با حفظ پوشش مناسب میتوانند خود را از چشمان ناپاک و بلایایی که متعاقب بدحجابی دامنگیرشان میشود، حفظ کنند. احساس خودباوری در زنانی که با پوشش مناسب در جامعه ظاهر میشوند به مرور زمان در وجودشان ریشه دوانیده و زمینه را برای فعالیت بیشتر آنان فراهم میکند، به گونهای که سایر افراد جامعه به دنبال کشف گوهر شخصیتی این افراد و بهرهمندی از آن خواهند بود. متاسفانه زنان بدحجاب، با خودآرایی و توسل به راههای مختلف در پی جلب توجه دیگران هستند و چون با از دست دادن نعمت جوانی و طراوت از میزان زیبایی این افراد کاسته میشود، در بسیاری از آنها مشاهده شده که دچار افسردگی شدهاند و بعضاً دست به خودکشی زدهاند.
پوشش زنان به یکی از مهمترین مولفههای شناخت جوامع در حوزههای فرهنگ، سیاست و جامعه شناسی تبدیل شده است. دشمن برای جدایی زنان از حجاب و عفاف سالها برنامه ریزی کرده است دشمن از طریق تبلیغات به صورت نرم، تهاجمی و آرام و خاموش در صدد جدایی زنان از حجاب و عفاف است. هجمه فرهنگی پروسهای تدریجی است، بدون سیگنالهای هشدار دهنده که در آن از غفلت جامعه هدف استفاده میشود. دشمن حساب شده در حال برنامه ریزی است و ما ناخودآگاه به سمت این برنامه ریزی پیش میرویم. دشمن از طریق ایجاد شک و شبهه در زمینههای اعتقادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی، حُبها را تبدیل به بغضها می کند دشمن می خواهد این مفهوم را القا کند که حجاب با روحیه انسان متمدن سازگار نیست.
حجاب رابطه بین حفظ حجاب و مصون از اذیت ماندن است. راد از حجاب اسلامی پوشش و حریم قائل شدن در معاشرت زنان با مردان نامحرم در انحای مختلف رفتار از قبیل نحوه پوشش، نگاه، راه رفتن و حرفزدن است در تعالیم اسلامی مفهوم واژه عفت بر کنترل شهوات و جلوگیری آن در خروج از مرز اعتدال دلالت میکند. منع و بازداری در حجاب مربوط به ظاهر است، اما منع و بازداری در عفت به باطن و درون است، چرا که عفت یک حالت درونی است. رعایت عفاف در پوشش عامل مهمی در استحکام خانواده، آرامش روانی، سلامت و امنیت اجتماعی است. رعایت حجاب و عفاف بر هر مرد و زن مسلمان واجب و ضروری است. امروزه با توجه به خطرات رعایت نکردن عفاف در پوشش و رویکرد جهان امروز به نام آزادی، انحراف فکرها و ذهنها و ترویج بیبند و باریها باید بیش از گذشته اهمیت و ضرورت رعایت حجاب و عفاف در جامعه تبیین شود رعایت عفاف در پوشش ،نخستین سنگ بنای ارتباطات است، رعایت عفاف در پوشش عامل مهمی در استحکام خانواده، آرامش روانی، سلامت و امنیت اجتماعی است و عدم رعایت این مسئله خطرات و لطمات جبرانناپذیری را به پیکر جامعه وارد میکند. بیعفتی و بیحجابی در جامعه سقوط شخصیت انسان و تزلزل بنیان خانواده را در پی خواهد داشت. امروز یکی از کلیدیترین مباحثی که هدف جنگ نرم قرار گرفته است، خانواده با محوریت زن است و دشمن با از بین بردن عفت و حیا در زنان میخواهد به اهداف شوم خود که آن بیثباتی جامعه است، برسد. رسالت زن با حفظ حیا و عفت و ارزش واقعی زن محقق خواهد شد و در این هنگام است که مقاومت و ایستادگی برابر انواع حملات فرهنگی دشمنان معنای واقعی مییابد. هدف نهایی غرب و دشمنان تخریب ارزشها و جایگزین سازی ضد ارزشها در جامعه است، بنابراین باید برای سرکوبی و شکست اهداف شوم دشمنان در حفظ ارزشهای اصیل اسلام از جمله عفاف و حجاب هوشمندانه و با بصیرت عمل کنیم.
مسئله حجاب از این جهت که بیشتر زنان را مخاطب قرار میدهد نیمی از جامعه را در برمیگیرد و از طرفی با توجه به اینکه در تنظیم ارتباط بین مرد و زن نیز نقش دارد همه آحاد جامعه را در برگرفته و در جامعهی اسلامی رعایت آن برای زنان ارزشآفرین است. حجاب آرامش خانواده را تضمین و در نهایت ثبات جامعه را افزایش میدهد. طرح حجاب برای زن نگاه عمیق اسلام را نسبت به زن نشان داده و توجه ویژهی این دین الهی نسبت به این مهم، سلامت حضور زن در جامعه را هدف قرار داده است. عدم رعایت پوشش مناسب و جلب توجه برخی از بانوان، زمینه قیاس بین زنان در جامعه از سوی مردان را فراهم میکند؛ قیاس نابجایی که توقعات نابجایی را از همسران به دنبال داشته و در نهایت بنیان خانواده را متزلزل میکند. بیتوجهی به حجاب فروپاشی نظام خانواده، تزلزل در جوانان و رشد فساد اخلاقی در جامعه را به همراه دارد. اگر زنان به درستی و با پوشش کامل در جامعه وارد شوند زمینه این آسیبها فراهم نخواهد شد.

بسياري از مشكلات امروز جامعه ايران ناشي از تحميل فرهنگ غرب مي باشد دشمن امروز چيزي را كه با جنگ و حمله مسلحانه نتوانست به دست بياورد به راحتي با گذاشتن ديش ماهواره بر پشت بام خانه ها و وارد نمودن بي بند و باري به كانون خانواده ها به دست آورده است بايد هشيارانه دسيسه هاي دشمن را شناسايي كرده و با جديت به مقابله با آن پرداخت چراكه هر گونه غفلت در اين زمينه نابودي خانواده ها و از دست دادن نسل آينده ساز كشور را در بر خواهد داشت.امروز دشمن حجاب بانوان را نشانه قرار داده تا دختران و مادران ما را از فرهنگ اسلام دور کند. فرد بیحجاب در جامعه کنونی همچون رزمنده بدون سلاح در میدان نبرد است؛ زیرا که پوشش و حجاب سبب مصون ماندن فرد و جامعه از دسیسههای دشمن بیگانه است. حفظ حجاب نوعی مقاومت و جهاد در تهاجم فرهنگی غرب در جامعه کنونی است. دختران ما هدیهای از طرف خداوند هستند و عفت و پاکدامنی آنان، موفقیت و سعادت کل جامعه را در آینده به دنبال دارد.بانوان نقش بسزایی در جامعه اسلامی دارند و در عرصههای مختلف حضور فعال داشتهاند. حضور بانوان با حفظ حجاب و عفت میتواند در اجتماع مؤثرتر و مفیدتر بوده و نقش سازندهای برای جامعه خود داشته باشد.
در سند چشمانداز کشور و برنامههای پنج ساله ۱۴ محور فعالیت زنان شامل تعالی فردی، خانوادگی و اجتماعی زنان مورد تاکید قرار گرفته که یکی از این شاخصهای جدی توجه به بحث عفاف و حجاب است.مهمترين و كليديترين مسئله تحقق سبك زندگي اسلامي اصلاح امور تعليم و تربيت در جامعه و بهويژه در نهاد آموزشي مانند آموزش و پرورش و دانشگاهها است. تنوع در پوشش يکي از عواملي است که منجر به ايجاد بدحجابي شده است تنوع پوشش حاصل از شرايطي است که در کل نظام فرهنگي رخ داده و بخشي از آن طبيعي است. الگوهاي رفتاري، ناشي از الگوهاي توسعهاي هستند که بايد از سطح فردي به ملي انتقال پيدا کنند و اين بدون کار ساختاري و زيربنايي امکان پذر نيست. بايد در مبحث عفاف و حجاب به اين نکته رسيد که حجاب ارتباط مستقیمی با سلامت و کرامت انسان دارد. نبايد افراط و تفريط در اين خصوص داشت بايد حدود انساني را رعايت کنيم و آن را به شرايطي تبديل نکنيم که کرامت انساني را زير پا گذارد. بايد تلاش داشت تا رفتاري سيستمي را در خصوص حجاب تبيين کرده تا اين رفتار در جامعه انجام شود و کساني که از حق خود استفاده نميکنند و واقف بر وظايف خود نيستند متوجه اشتباه خود شوند.
افراد با حجاب و عفیف باید به عنوان سفیر و قاصد توسعه فرهنگ ارزشی در جامعه بوده و رعایت حجاب اسلامی را متذکر شوند ما اگر بتوانیم با اخلاق، رفتار و رعایت الگوی اسلامی حتی برای یک نفر تاثیرگذار باشیم در حقیقت وظیفه شرعی، عرفی و دینی خود را در این مباحث به انجام رساندهایم. ما برای کاستن از تبعات منفی بدحجابی و بیحجابی باید روی این مسئله متمرکز شویم که چه الگویی برای زنان به ویژه دختران نوجوان خود ارائه کردهایم و چقدر توانستهایم در این تاثیرگذاری نقشآفرینی کنیم. اگر در این سالها زنان الگویی از صدر اسلام تاکنون را به جامعه خود با اشکال مختلف مستقیم و غیرمستقیم معرفی میکردیم امروز گرفتار برخی انحرافات نمیشدیم و در این زمینه نیز دنبال راه چاره نیز نبودیم. اگر امروز میبینیم که نوجوانان و جوانان ما به پوشیدن لباسهایی با تصاویر و عکسهای هنرمندان و ورزشکاران غربی و غیر وطنی گرایش پیدا کردهاند به دلیل همین ضعف الگودهی مناسب بوده است. ما به جای آنکه بخواهیم مدام از الگوهای غربی سخن به میان بیاوریم و به تبلیغ آنها اهتمام داشته باشیم بهتر است بزرگان دین خودمان را و شایستگان جامعه را به عنوان الگو معرفی کنیم تا در این زمینه حرکتهای اصلاحی نیز به ترتیب انجام شود.
نوع پوشش بخصوص برای خانم ها مساله ای است که در فرهنگ کشورمان بسیار اهمیت داشته و دارد اما به نظر می رسد که چندی است با بی توجهی به این مساله، فرهنگ اصیل ایرانی در زمینه پوشش دستخوش تغییرات ناخوشایند شده است. پوشش نامناسب برخی از دختران و پسران که به دنبال تبلیغات غربی در کشور مرسوم شده است، آسیب هایی را در جامعه هم برای افراد بدپوشش و هم دیگر افراد جامعه بوجود آورده استجریانات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را نمیتوان از یکدیگر تفکیک کرد و نمیتوان تفکر ایرانی درزمینه پوشش را در سیاست نفی کرده و در حوزه فرهنگ قصد ترویج این طرز تفکر را داشته باشیم. ما ایرانی بودن را به اندازه اسلامی بودن نه تنها تقویت نکردهایم و گاه به مبارزه با آن پرداختهایم. حتی برخی جریانها در دفاع مقدس تلاش میکردند دفاع از میهن را فقط با دفاع از اسلام تلفیق کنند، این در حالیست که برخی از افراد غیرمسلمان کشورمان در جبهههای حق علیه باطل به دفاع از کشور خود پرداختند و به درجه رفیع شهادت رسیدند.پوشش چادر تضمین کننده سلامت زن در جامعه است.
ما باید با ترویج استفاده از چادر اسلامی سلامت را دوباره به بانوان کشور بازگردانیم. بدون رعایت حجاب و متانت و بدون برخورداری از پوشش اسلامی کرامت زن در جامعه زیر سووال میرود. چادر میتواند زن را از تمام خطرهای موجود در جامعه مصون نگه دارد. موضوع حجاب باید به عنوان فعالیت فرهنگی در جامعه نهادینه شود. در صورت تلقی مساله حجاب به عنوان یک اقدام فرهنگی، میتوان حجاب و استفاده از چادر مشکی را در جامعه ترویج داد. پوشش اسلامی در قالب استفاده از چادر مشکی ما را به سمت گرایش به فرهنگ اصیل ایرانی و اسلامی هدایت خواهد کرد.با توجه به آنکه کار فرهنگی زمان بر است نباید در مدت کوتاهی انتظار استقبال زیاد مردم از پوشاک مبتتی بر ارزشهای اسلامی ایرانی را داشته باشیم و در صورت استمرار این امر می توانیم به نتایج لازم دست یابیم. بخشهای اقتصادی، تبلیغاتی و رسانهای می توانند نقش زیادی در این زمینه ایفا کنند. با توجه به مردمنهاد بودن سمنها،آنها میتوانند سهم زیادی در ترویج پوشش مبتنی بر ارزشهای اسلامی و ایرانی را داشته باشند. در این شرایط تنها نباید از دولت در این زمینه توقع داشت.
رسانهها باید شروع به فرهنگسازی درباره لباس ایرانی کنند؛ البته نباید این کار بدون نگاه به اسلام انجام شود. فرهنگسازی در زمینه پوشش ایرانی – اسلامی باید حوزههای مختلف از جمله جامعهشناسی، روانشناسی و مردمشناسی را دربرگیرد و ارتباط منطقی بین این حوزهها برقرار شود. بسیاری از لباسهای بومی و منطقهای ما زیباترین حجابهای امروز هستند، اما متاسفانه ناشناخته ماندهاند از سوی دیگر اکنون بیشتر مظاهر زندگی ایرانیان از معماری گرفته تا خودروهای لوکس خارجی، غذا و پوشش، سنخیتی با هویت ایرانی ما ندارد.

آیا طرز لباس پوشیدن باعث پیشرفت می شود؟ رابطه لباس و فرهنگ آن قدر قوی است که ما یک فرد خارجی و یک فرد ایرانی را از سبک لباس پوشیدنشان تشخیص می دهیم و آن فرد با لباسی که بر تن دارد می گوید : من کیستم و از کجا آمده ام و به کدام فرهنگ تعلق دارم کمی به لباس ایرانیاناز جمله روستائیان عشایر و طوایف مختلف آنها از جمله کردها ، لرها ، بختیاری ها و قشقائی ها و علی الخصوص لباس زنان آنان دقت کنید لباس هایی که کاملا دور مانده از فرهنگ غربی بوده اند با کمی دقت در نوع لباس این افراد می فهمیم که یک نقطه اشتراک در تمام این لباس ها به چشم می خورد و آن هم بلند بودن و گشاد بودن و در اکثر جاها ساده بودن است . حتی اگر به پوشش مردم ایران و خیلی از کشورها قبل از ورود اسلام هم بنگریم می بینیم که لباس های آنان بلند و گشاد بوده است حال نگاهی می اندازیم به کشورهای اروپایی و آمریکایی و نوع لباس آنان به نظر شما چه می بینیم ؟ نقطه اشتراک در لباس این جوامع چیست؟ تنگ و چسبان و کوتاه بودن مثل جوراب کوتاه ، مانتوی کوتاه ، روسری کوتاه ، شال کوتاه ، شلوار کوتاه ، بلوز کوتاه و ... براستی علت چیست ؟ چرا کشورهایی که که تحت تاثیر فرهنگ غرب قرار گرفته اند نقطه اشتراکشان تنگی و کوتاهی است ؟ از خیلی از این افراد که این سوال پرسیده می شود می گویند : همانطور که غرب پیشتاز در پیشرفت و تکنولوژی هست در این مورد هم غرب پیشتاز بوده و کشورهایی که لباس بلند و گشاد می پوشند از فرهنگ و تکنولوژی هم عقب مانده اند . آیا این سخن درست است که شرقیانی که لباس بلند و گشاد تولید می کنند نمی توانند لباس تنگ و کوتاه تولید کنند؟ آیا این کار سخت تر است ؟ آیا فکرشان نمی رسد ؟ آیا این درست است که تنگی و کوتاهی را نشانه پیشرفت و تکنولوژی دانست ؟ علت را باید در جای دیگر بررسی کرد.
رعایت حجاب و عفاف به عنوان یکی از ارزش های اصیل اسلامی در جامعه مطرح است و با شناخت حقوق در بحث حجاب و عفاف می توان به درستی آن را در جامعه نهادینه کرد. در حوزه حجاب و عفاف نباید سطحی نگری عمل کرد و کارها نباید سلیقه ای انجام شود بلکه با ترویج برنامه های فرهنگی در این زمینه می توان به گونه ای اقدام کرد که جوانان و فرزندان ما به این باور برسند که حجاب مصونیت است نه محدودیت. با توجه به نام گذاری مقام معظم رهبری به عنوان سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی، مسئولیت مدیران دو چندان شده است، زیرا دو ویژگی این شعار یعنی عزم ملی و مدیریت جهادی ما را موظف می کند که با تمام توان به میدان بیاییم تا فرهنگ حجاب و عفاف اسلامی در فضای جامعه نهادینه شود.
متاسفانه در نظام اسلامي حجاب و پوشش اسلامي رخت بربسته كه بايد دولت با يك مديريت فرهنگي درست اين مسئله مهم را اصلاح كنند. اگر نتوانيم الگو و نماد سازي در خصوص حجاب داشته باشيم نميتوانيم ارزشها را تبين کنيم و آنها به صورت حدود در نخواهند آمد. بايد تلاش شود تا اخلاقيات بر جامعه حاکم شود و ارزش هاي ديني از حوزه نظري به حوزه عمل وارد شوند. ريزش برخي عقايد موجب تغيير در جهان بيني ميشود و ايجاد مشکل ميکند و هنجاري بر اساس باورهاي جدي ايجاد ميشود که اين پيامدهايي براي ما دارد. ما براي حل مسائل ديني خود بايد به دنبال فرايندها و مکانيزم هايي باشيم که شرايط را تغيير دهد و بايد ميان ارزشهاي ديني و ساختارها در کشور تناسبي ايجاد شود. پيشگيري در همه جا برتر از درمان است پس بهتر است با ايجاد مصونيت فرهنگي و ساختاري مشکلات را از ابتدا حل کنيم.
مسأله حجاب در کشور نیازمند عزم ملی است به این معنا که در تکایا، مساجد و در اماکن عمومی باید توجه بیشتری در ترغیب و تشویق ارزشها و برکات و بصیرت بخشی در زمینه عفاف و حجاب صورت بگیرد. زمینه را باید برای دختران نوجوانی که در آستانه بلوغ قرار گرفته اند و رعایت حجاب و عفاف را از همان دوران اولیه زندگی رعایت میکنند فراهم کرد، تا نقش خوبی از حجاب در ذهن آنها پدیدار شود و در بزرگسالی بتوانند با معظل بدحجابی در درون خود مقابله کنند. در بیشتر فضاهای جامعه از جمله مجامع هنری و ادبیاتی میتوان ارتباط با مخاطبان در زمینه حجاب، برقرار و این مسأله مهم را در قالب فیلم و انیمیشن ارائه کرد. در متون آموزشی و در مباحث آموزشی در کشور، بین دانش آموزان ودانشجویان جایگاه عفاف به زیبایی بیان شود و در مباحث کارگاهی و نمایشگاهی آثار سوء بدحجابی و برکات و اثر مثبت به این امر مهم پرداخته شود. هرچه رویکرد به حجاب در کشور پر رنگ شود قطعا مباحث بنیان خانواده مستحکمتر خواهد شد و گسترش بدحجابی، جامعه را با آثار مخربی روبه رو میکند.