حجاب سنگری است محکم که زن را از نگاه مردان شیطان صفت مصون ومحفوظ نگه می دارد.
 
کدام يک بيشتر به زنان ارزش می‌دهد؟
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :
از پرحاشیه‌ترین بحث‌هایي که هميشه مطرح بوده است، شخصیت زن است؛ در طول تاریخ، زن به عنوان مخلوقي بی‌ارزش قلمداد می‌شده (اين نكته در مجامع علمی هم مورد تائید بوده است). تا آنجا که اسلام، آمد و شخصیت واقعی آن را برای همه روشن کرد.

سقراط از اندیشمندان یونانی می‌گوید: وجود زن بزرگترین منشأ انحطاط بشریت است.(1)ارسطو: زن چیزی نیست مگر مرد ناکام، خطای طبیعت و حاصل نقصی در آفرینش.(۲)در تورات تحریف شده آمده که: حوا عامل گناه اولیه‌ی آدم و مسئول خروج وی از بهشت است(۳)همچنین در انجیل تحریف شده امده: زن عامل گناه‌کاری انسان اولیه است و گناه اولیه آدم، سبب شد که اين گناه، در گوهر همه‌ی انسان‌ها سرشته شود؛ لذا همه‌ی انسان‌ها به جز عیسی(علیه‌السلام) و مریم(سلام‌الله‌علیها) با گناه متولد می‌شوند.(۴)


این تنها تعدادی از نظرات اندیشمندان و کتب تحریف شده است. آنها كه امروزه خود را مترقّي و آزادي‌خواه مي‌دانند و دم از حقوق بشر مي‌زنند، مباني انديشه‌اي آنها مواردي است كه ذكر شد.لازم به ذكر است كه آنچه هم كه امروزه به عنوان حقوق بشر و انجمن‌هاي حمايت از زنان و... در غرب، رواج پيدا كرده است، تنها هياهويي است كه به راه افتاده و در حقيقت، زنان در بردگي نويني به سر مي‌برند.

به عبارت ديگر؛ چيزي كه در غرب، به عنوان ارزش نهادن به مقام زن، تعريف شده است (يعني اشتغال زنان، بي‌بند و باري آنها، آزادي در پوشش و...) بي شباهت به اين مثال نيست كه شما براي اينكه ارزش فردي را ثابت كنيد، مي‌گوييد «اين آدم، خيلي قوي و نترس است؛ او قادر به هر كاري هست، حتّي مي‌تواند خود را از ارتفاع 7 متري به پايين بياندازد». اين كار، در حقيقت، ارزش محسوب نمي‌شود، بلكه با هياهو و هيجاني كه شما راه انداختيد، او و ديگران، ارزشش را در اين مي‌بينند. در اينجا دو حالت پيش مي‌آيد: اگر انجام دهد، از بين خواهد رفت و اگر عمل نكند، احساس سرخوردگي خواهد كرد.بنابراين تنها حرکتی که به صورت حقيقي در مقابل این انحراف عظیم، ایستادگی کرده است، دین مبین اسلام است که از همان ابتدا با زنده به‌گور کردن دختران، مبارزه کرد و تا به امروز هم ادامه دارد.افول روابط خانوادگی در عصر حاضر، نتیجه تغییر نگرش به نوع زندگی است.

متاسفانه غلبه فرهنگ غرب بر لباس پوشیدن جوانان هم سایه انداخته، چرا باید جوان مسلمان لباسی را بپوشد که فرهنگ غرب را تداعی می کند. برخی جوانان با پوشیدن لباس های تنگ نمی تواند به راحتی بنشینند یا برخیزند، این نوع لباس، درواقع لباس نیست، بلکه زندان است؛  این ها همه سوغات غرب است که باید اصلاح شود. لباس نباید رنگ رویش رفته و پاره و حروف لاتین داشته باشدجوان ها بیگناه هستند، این مسائل تحمیل فرهنگ غرب بر جوانان است.متاسفانه ما تهاجم فرهنگی غربی ها را پذیرفته ایم، چرا جوان باید به پاره بودن لباسش افتخار کند، چرا باید زنان و دختران لباس تنگ و چسبان بپوشند و به آن افتخار کنند؟!  

شاید بتوان گفت رشد بی‌رویه طلاق و از هم گسستن بنیاد خانواده، نشانگر دور شدن بشر از اعتقادات مذهبی است؛ چراکه با مطالعه قرآن و احادیث وارده در زمینه حفظ بنیاد خانواده و تکریم زن درمی‌یابیم که بسیاری از مشکلات خانواده‌این عصر عدم آگاهی و یا عمل نکردن به این دستورات است.زیرا اسلام برای کوچک‏ترین نکات حفظ خانواده توصیه‏ هایی دارد.مدیریت خانه و اقتصادی را به مرد داده ‎است. و مدیریت امور خانه و روابط اعضای خانه را به زن، شهید مطهری در نحوه ‏ی تقسیم فضایل و وظایف زن و مرد این‏گونه مى‎گوید: اعجاز خلقت را ببینید که دو تمایل در مرد و زن قرار داده‎است، در مرد حس تسلط بر زن وجود دارد و در زن نیز حس تسلط بر مرد وجود دارد، ولى اعجاز خلقت این دو حس تسلط را طورى آفریده‎است که نه تنها تضاد و نزاع با یکدیگر پیدا نمى ‏کنند؛ بلکه منجر به وحدت بیشتر نیز مى ‏شوند، دستگاه عجیب خلقت که هدفش یگانه ‏شدن دو روح است، این تدبیر را به کار برده‎است؛ که در مرد حس تسلط بر زن را از بالاى سر زن قرار دهد و از طریق حاکمیت ظاهرى خانه و خانواده، و در زن حس تسلط بر مرد را از طریق قلب...مرد از راه قهرمانى مى ‏خواهد حاکم باشد و زن از طریق جمال و زیبایى زنانه.
   
مرد این حکومت را مى ‏پذیرد و عجیب این است که حکومت زن را با کمال میل و رضا مى ‏پذیرد و هم‏چنین زن هم با میل و رضا حکومت مرد را مى ‏پذیرد.در این‏جاست که دو حس تسلط، یکى در زن و دیگرى در مرد هست، ولى چون از دو راه مختلف مى ‏آیند، حس تسلط مرد از بالاى سر زن و حس تسلط زن از قلب مرد سر در مى ‏آورد؛ این دو حس تسلط با یکدیگر جنگ نمى‏کنند که هیچ، یکدیگر را هم تأیید مى ‏کنند و منجر به وحدت و یگانگى و صفا و صمیمیت کامل میان این دو مى ‏شود و این قضیه‏اى است که از نظر روان‏شناسى کوچک‏ترین خدشه و خللى در آن وارد نیست.»
   
توجه به این نکته نشانگر این است؛ که اگر هر یک از زن و مرد در جای خود قرار گیرند و به فطرت خود عمل کنند، نتیجه همان چیزی می‌شود که هر دو طالب آن هستند.مرد با ویژگی‌های مردانه و زن با ویژگی‌های زنانه یکدیگر را مدیریت می‎کنند.و این امر موجب گرم شدن نظام خانواده می‌شود.توجه به این تفاوت‌ها، راز پایدار نگاه داشتن شور و شوق در زندگی زناشویی است.اما آیا زن و مرد در زندگی مشترک خود به این دستورات عمل می‌کنند؟ اکثر زوجین با کمترین آمادگی قبلی وارد عرصه زندگی مشترک می‌شوند.منظور از آمادگی، آموزش صحیح و مناسب برای همسرداری است که معمولاً این آموزش‌ها از سنین کودکی باید شروع شود.
   
به این معنا که وقتی اعتقادات درست مذهبی در فرد نهادینه شود، قطعاً در بزرگسالی او، نتایج آن در رفتار و کردارش دیده خواهد شد.این آموزش‌ها تنها شامل مسایل مذهبی نمی‌شود؛ بلکه نوع تعامل اعضای خانواده و اطرافیان به‌خصوص پدر و مادر، همه و همه در ذهن فرد به‌عنوان الگو شکل می‌گیرد.از این رو ما شاهد این هستیم که دختر و پسر در اکثر مواقع، بعد از ازدواج دچار مشکلات زیادی می‌شوند. آن‏چه ما امروز بیشتر شاهد آن هستیم عدم از خودگذشتگی زوجین در مقابل هم است.کم‌تحملی‌ها و بی‌صبری‌ها در مقابل مشکلات زندگی، در کنار عوامل دیگر، سبب شده ما امروز شاهد آمار بالایی از طلاق‌های توافقی در کشورمان باشیم.در حالی‏که قرآن کریم می‌فرماید: «لاتَنْسَوُا الفَضلَ بَیْنَکُم» (فضیلت‏ها را در زندگی مشترک به فراموشی نسپارید). (بقره، 237)
   
آن‏چه در زندگی سنتی جامعه ایرانی تداول دارد، در مجموع مناسب‎ترین روش تقسیم کار میان زن و مرد است: مرد معاش خانواده را تأمین کند و زن بر هزینه‌ها و مخارج خانواده نظارت می‌کند؛ و به امور خانه می‌پردازد، البته این بدین معنا نیست که زن فعالیت‌های اجتماعی بیرون از خانه نداشته باشد.اما نکته‏ ی ظریفی که در این میان وجود دارد که در بعضی از موارد حتی خود زن منکر نیازهای درونی و ذاتی خویش است؛ نیازهایی هم‏چون میل به حمایت از طرف همسر و میل به مادر شدن.
   
در اینجا باید پرسید چرا تفاوت‏های افتخارآفرین و غرورانگیزی که به تناسب رسالت زن و مرد، در آنان به ودیعه گذاشته شده، تا هر یک به نحو احسن به مسوولیت خویش بپردازند، قابل نادیده‌انگاری است؟ گیرم که زن را به بهانه دفاع از تساوی حقوق به مقابله با مردان بخوانیم، آیا می‌توانیم او را به مقابله با خویشتن خود هم وادار کنیم؟ و حتی اگر جنبه‌های ظاهری و بیرونی، هم‏چنین تفاوت‎های فیزیولوژیک از قبیل تفاوت در اندازه، مغز، تفاوت‎های هورمونی و غیره را نادیده بگیریم، آیا از نظر روانی و درونی می‌توان او را با نیازهای ذاتی خود، به ستیزه وادار ساخت؟
   
این‏جاست که به نظر می‌رسد یافتن الگوی مناسبی برای نسل جوان ضرورت دارد. الگویی که با توجه به مسایل روز بتوان از آن بهره جست.رو آوردن زنان در اروپا به اسلام نشانگر این است که الگوهای ناقص غرب و حق تساوی که به غلط برای زن و مرد قایل هستند، جواب نداده است؛ و زن غربی به دنبال آن چیزی است که در فطرت او به ودیعه گذاشته شده است.متأسفانه در جامعه‏ی امروز ما با وجود این‏که در اسلام دستورات و قوانین بسیار خوبی برای زن داریم. بعضی از زنان ما پیرو الگوهای غلط غربی‌اند.
   
با نگاهی به زندگی زنان بزرگ تاریخ اسلام که برجسته‌ترین آن‏ها حضرت زهرا (س) است و الگو گرفتن از آن‏ها می توان به وضعیت کنونی خانواده بهبود داد.زندگی آن حضرت سراسر صحنه‌های زیبایی بود: از ساده‌زیستی و همکاری و هماهنگی با علی(ع) در همه عرصه‌های دفاع از حق و مجاهدات دینی و الهی. حضرت فاطمه(س) خود را ملزم به تکریم و اطاعت از علی(ع) می‌دانست و علی نیز برای ایشان احترامی آن‏گونه که لایق و درخور اوست قایل بود.در واقع می‌توان گفت یک رابطه متقابل بر زندگی آن‏ها حکم‎فرما بود.
   
حضرت زهرا(س) از حدود تأثیر و نفوذ زن در روحیه شوهر کاملاً مطلع بود.و به این نکته توجه داشت که ترقی و عقب‌ماندگی و سعادت و بدبختی مرد، تا حد زیادی به روحیات و نوع رفتار زن بستگی دارد.و این‏که خانه به‌منزله سنگر و آسایشگاه مرد است که وقتی از مشکلات دنیای خارج خسته شد، به آن پناه ببرد و تجدید نیرو کند و مدیریت این آسایشگاه به عهده زن است.از همین روست که اسلام شوهرداری را در ردیف جهاد قرار داده است.
   
زندگی حضرت علی(ع) و فاطمه(س) یک زندگی عادی نبود. علی(ع) سپهسالار شجاع و نیرومند اسلام و وزیر و مشاور مخصوص پیامبر بود.در آن زمان سپاه اسلام همیشه در حال آماده باش بود؛ در هر سال چندین جنگ واقع می‌شد، که حضرت علی(ع) در تمام یا اکثر آن‏ها شرکت داشت.حضرت زهرا (س)می‌دانست علی(ع) در صورتی در میدان نبرد پیروز می‎گردد، که از جهت اوضاع داخلی فکرش آزاد باشد. و به مهربانی‌های همسرش دلگرم باشد.از همین رو وقتی علی (ع) از میدان جنگ بر می‌گشت ، فاطمه زخم‎های تنش را پانسمان می‌کرد، لباس‎هایش را می‌شست و خبرهای جنگ را از او می‌شنید.علی(ع) می‌فرماید: «وقتی به خانه می‌آمدم و به زهرا نگاه می‌کردم تمام غم و غصه‌هایم برطرف می‌شد.» شناخت دقیق حضرت زهرا (س) از نقش زن در خانواده و هم‏چنین رابطه‏ی متقابل حضرت علی (ع) سبب می‌شد، ایشان برخلاف تمام مشکلات مادی یک چنین زندگی زیبایی را در کنار هم تجربه کنند.
   
آیت‌الله خامنه‌ای درباره اجر زن در برابر سختی‌های زندگی می‌فرمایند:«خانم‏ها اگر از ناحیه همسرشان زحمتی متحمل شوند که آن همسر این زحمت را به‌خاطر کار و تلاش و مجاهدت، بر شما تحمیل می‌کند این زحمت پیش خدای متعال اجر دارد، ولو یک لحظه و یک ساعتش را هیچ‏کس نفهمد.خیلی‌ها از زحمات خانم‌ها آگاهی ندارند. مردم عادت کرده‌اند که خیال کنند زحمت، چیزی است که انسان با بازو و بدن و جسم خود انجام می‌دهد؛ نمی‌دانند زحمات روحی و عاطفی گاهی سنگین‏ تر است. آقایان، خیلی زحمت‌های شما را درست ملتفت نیستند؛ اما خدای متعال که «لایخفی علیه خافیه» است _ هیچ چیز ازاو پوشیده نمی‌ماند _ ناظر کار شماست و شما اجر دارید.»
   
اگر جامعه اسلامی بتواند زنان را با الگوی اسلامی تربیت کند _ یعنی الگوی زهرایی، الگوی زینبی، زنان بزرگ، زنان با عظمت، زنانی که می‌توانند دنیا و تاریخی را تحت تاثیر خود قرار بدهند _ آن وقت به مقام شامخ حقیقی خود نایل آمده است.اگر زن در جامعه بتواند به علم و معرفت و کمالات معنوی و اخلاقی‌ای که خدای متعال و آیین الهی برای همه انسان‌ها _چه مرد و چه زن_ به طور یکسان در نظر گرفته است برسد، تربیت فرزندان بهتر خواهد شد؛ محیط خانواده گرمتر و باصفاتر خواهد شد؛ جامعه پیشرفت بیشتر خواهد کرد؛ و گره‌های زندگی آسان‌تر باز خواهد شد؛ یعنی زن و مرد خوشبخت خواهند شد.برای این باید تلاش کرد؛ هدف این است. هدف صف‌آرایی زن در مقابل مرد نیست. هدف، رقابت خصمانه زن و مرد نیست.»

در فرهنگ اسلام، زن و مرد از ارزشی برابر برخوردارند، زیرا این ارزش را در روح آدمی می‌دانند. خداوند در قرآن کریم، این تساوی را این گونه بیان فرموده که:«إِنَّ الْمُسْلِمِینَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِینَ وَالْقَانِتَاتِ وَ... أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا؛[احزاب/35] به یقین مردان مسلمان و زنان مسلمان، مردان با ایمان و زنان با ایمان، مردان مطیع فرمان خدا و زنان مطیع فرمان خدا، و... خداوند برای همه‌ی آن‌ها مغفرت و پاداش عظیمی فراهم ساخته است.»


و در جای دیگر می‌فرماید:«مَن عَمِلَ صالحاً مِن ذَكَرٍ اَو اُنثي وَ هُوَ مؤمِنٌ فَلَنُحيِيَنَّهُ حيوةً طَيّبةً وَ لَنَجزِيَنَّهُم اَجرَهُم بِاَحسَنِ ما كانُوا يَعمَلونَ؛ هر کس کار شایسته‌ای انجام دهد، خواه زن باشد یا مرد در حالی که مؤمن است، او را به حیاتی پاک زنده می‌داریم و پاداش آن‌ها را به بهترین اعمالی که انجام می‌دادند خواهیم داد.»[نحل/79]


پس این که خداوند زن را با ویژگی‌های زنانه آفریده و مرد را با ویژگی‌های مردانه؛ هیچ نقص و کاستی نیست، زیرا تمام انسان‌ها دارای تکلیفی هستند و هر کس به اندازه‌ی توان و شرایطی که دارد مکلف می‌شود و محبوترین آن‌ها هم با تقواترین آن‌ها است. حال خداوند برای زنان اینگونه تکلیف کرده و برای مردان به گونه‌ای دیگر و از هر کدام هم به همان اندازه می‌خواهد نه بیشتر.با اين بيان، مي‌توان مقايسه كرد، مباني انديشه‌اي آنها كه در هياهوي حقوق بشر و حفظ حقوق زنان و... او را به ورطه گناه و هلاكت كشانده‌اند و اسلام نابي كه اين‌گونه به زن، ارزش داده و او را در كمال، مساوي با مرد قرار داده است.


زن آرمانی در نگاه امام خمینی در پنج نما

امام احیاگر هویت واقعی زن در جهان كنونی بود و منزلت كنونی زن مسلمان مدیون تفكرات اوست.با پیروزی انقلاب و جاری شدن افكار امام خمینی(ره)، زمینه ای فراهم شد تا زنان با حفظ كرامت در جامعه حضور یابند و نقش موثری در جریانات اجتماعی ایفا كنند. بهره مندی از خلاقیت‌های زن مسلمان در جهت پیشرفت كشور با فراهم كردن زمینه‌های لازم میسر است. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، امام خمینی(ره) در ساختارسازی نظام جایگاه ویژه ای را برای زنان قائل شدند.اندیشه‌ها و تفكرات اما خمینی(ره) در رابطه با زنان برگرفته از اصول اسلامی است. امام(ره) معتقد بود كه زنان برابر با مردان و حتی جلوتر از آنها در انقلاب سهیم بودند.امام خمینی(ره) وضعیت زنان جامعه را متحول ساخت و آنها را در مسیر اسلام و ارزش‌های الهی هدایت كرد و از بی هویتی، بی بندوباری و ابتذال، به سوی عزت خواهی، كمال جویی، تحول فكری و روحی هدایت كرد و به اوج انسانیت ارتقاء بخشید. از دیدگاه متعالی حضرت امام(ره)، زن محور توسعه و ركن اصلی نظام اسلامی است و باید با دادن نقش انسانی مساوی به او، از توان انسانی و سازنده اش برای مصالحه تمام اجتماع به شكل بهتری استفاده كرد.امام خمینی(ره) می‌فرمایند:«زن انسان و مربی جامعه است. سعادت و شقاوت كشور ها بسته به وجود زن است. زن با ایجاد محیطی سالم می‌تواند سنگ بنای جامعه انسانی قدرتمند، آینده نگر و آرام را فراهم سازد. بدون خانواده سالم، جامعه از لحاظ عاطفی گسسته و از لحاظ معنوی و روحی آسیب پذیر و آلوده به جنایت می‌گردد».
نرجس خاتون اسلامی مدرس حوزه در خصوص نوع نگاه امام(ره) به زن می‌گوید:«حضرت امام خمینی(ره)، زن را در جامعه جهانی زنده كرد.امام خمینی(ره) زن را مانند قرآن، انسان ساز معرفی كرد.امام خمینی(ره) با بیان سخنانی ازجمله « از دامن زن، مرد به معراج می‌رود» نگرش جدیدی را برای زن ایجاد كرد كه او هیچ گاه در عرصه‌های مختلف خود را پایین تر از مرد نداند».
حضرت امام خمینی(ره) معتقد بودند كه دامن زن محل تربیت بزرگ زنان و بزرگ مردان است.چنین نگرشی بیانگر آن است كه زن، برای تربیت انسانی كه بتواند مراتب عالی معنویت را كسب كند باید زمینه ای از معارف و درجات را در خود به وجود آورده باشد.امام خمینی (ره) به زن مصداق حدیثی است كه خداوند به حضرت رسول می‌فرماید «اگر تو نبودی افلاك را خلق نمی كردم، اگر علی (ع) نبود تو را خلق نمی كردم و اگر فاطمه(س) نبود هر دوی شما را خلق نمی كردم «.حضرت امام خمینی(ره) زن را در جامعه جهانی زنده كرد.وقتی حضرت امام خمینی(ره) به زنان دستور می‌دهند مانند مردها در تمام شئون زندگی دخالت داشته باشند یعنی همان طور كه زنان در مسائل مربوط به خانواده دخالت دارند در مسائل سیاسی و اجتماعی نیز دقت نظر داشته باشند و با رعایت شرایطی كه خداوند از آنها خواسته در جامعه حضور داشته باشند.
    امام خمینی(ره) زن را مانند قرآن، انسان ساز معرفی كرد؛ ایشان مقام والایی برای زن قائل بودند، بدین معنی كه اگر زن موضع گیری مناسبی در مسائل مختلف از جمله سیاسی، اقتصادی و اجتماعی داشته باشد می‌تواند انسان ساز باشد و جامعه ای را بسازد».حقوق زن در جامعه یكی از حقوق از دست رفته ای بود كه در سایه تفكر انقلاب باید احیاء می‌شد.حكومت پهلوی زن را تنها در قالب كالای غربی مرد انگیزانه مورد توجه قرار می‌داد، در حالی كه در اندیشه دینی، زن در كنار مرد ركن و تشكیل دهنده جامعه بشری است.زنان و مردان در دیدگاه دینی از جهت حقوق اجتماعی و دستیابی به مراتب معنوی با هم برابرند.در عرصه‌های اجتماعی كه حضور زن نیاز است، زنان می‌توانند نقش موثری داشته باشند؛ شخصیت‌های بی بدیلی نظیر حضرت زهرا (س)، حضرت زینب(س) و فاطمه معصومه(س) كه نمونه‌های كاملی از شخصیت زن را به نمایش گذاشتند در به دست آوردن مقام‌های عرفانی و اجتماعی جامعه خود سرآمد بودند.
حجت الاسلام سید ضیاءالدین صالحی خوانساری كارشناس دینی و مذهبی در باره جایگاه زن در اندیشه امام خمینی(ره) می‌گوید:«بازگشت زن به جایگاه تعریف شده اش در دین از اندیشه ها و اهداف امام خمینی(ره) بود كه این امر علی رغم همه تهدید ها و جریاناتی كه وجود داشت در سایه انقلاب اسلامی محقق شد.امام خمینی(ره) در بخش اجتماعی وصیت نامه الهی سیاسی خود كاملاً به جایگاه زن پرداخته و الگویی برای انقلاب اسلامی ترسیم كردند كه زنان بتوانند در جامعه حضور موثری داشته باشند. امروز زن در انقلاب و تفكر اسلامی الگوی زنان در كشورهای مسلمان است؛ امام خمینی(ره) با جریان انقلاب چهره حقیقی اسلام را ترسیم كردند؛ اگر در موضوعات مختلف به سراغ وصیت نامه امام خمینی(ره) كه منشور انقلاب محسوب می‌شود برویم و نظرات ایشان را استخراج كنیم، آن وقت است كه مشاهده می‌كنیم كه مسیر انقلاب اسلامی مسیر همواری است.امام خمینی(ره) یك مقطع از تاریخ بشر در دوران معاصر را به خود اختصاص داد.اگر تمام مسئولان به این منشور عمل كنند و وصیت نامه امام(ره) را محور كارهای خود قرار دهند، چالش ها و مشكلات جامعه به حداقل می‌رسد».حضرت امام معتقد است:زن نقش بزرگی در اجتماع دارد.زن مظهر تحقق آمال بشر است. زن پرورش دهنده زنان و مردان ارجمند است.زن مربی جامعه است. مربی انسان ها زن است. سعادت و شقاوت كشورها بسته به وجود زن است. زن با تربیت صحیح خود انسان را درست می‌كند و با تربیت صحیح خود كشور را آباد می‌كند.زنان مسلمان در انقلاب اسلامی شخصیت و هویت خویش را یافتند و به مقام و منزلت والای خویش پی برده و بینش سیاسی، فرهنگی و اجتماعی پیدا كردند؛ این تحول فكری و روحی بزرگی كه نصیب زنان شد، موهبت الهی بود كه امام خمینی(ره) بارها از آن به بزرگی یاد كرده و آن را افتخار بزرگ ملت ایران دانست. امام، زن را همچون قرآن، انسان‏ساز می‏داند و معتقد است، اگر زنان شجاع و انسان‏ساز از ملت ها گرفته شوند، ملت ها به شكست و انحطاط كشیده می‏شوند. آیت الله مطهری بیان می‌كند «در آستانه پیروزی انقلاب توصیه‌هایی در رابطه با حضور زنان در عرصه انقلاب و تظاهرات مطرح می‌شد اما امام(ره) حضور زنان را در عرصه انقلاب و تظاهرات واجب می‌دانستند « این تفكر نشان می‌داد كه در اسلام به زن و مرد با یك نگاه انسانی نگریسته می‌شود. نیره قوی عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی در این باره معتقد است: «منطق امام خمینی(ره) در برخورد با زنان به دور از افراط و تفریط و تجددهایی است كه بستر ساز ظلم به زنان است؛ نگاه عمیقی در باور امام(ره) نسبت به هویت بخشی به زندگی فردی و خانوادگی زنان وجود داشت.ایشان همیشه اولویت زنان را در ارتباط با نقش انسان سازی آنها كه همان نقش انبیاست، می‌دانستند.در اسلام هیچ مانعی برای حضور زنان در عرصه اجتماع وجود ندارد.اندیشه امام خمینی (ره) نیز این گونه است، ایشان باور دارند كه زنان باید در عرصه‌های مختلف شركت داشته باشند.وقتی به صدر اسلام می‌نگریم حضور زنان در خانواده و نقش انسان سازی آنها در تربیت فرزندان اولویت نخست بود. همچنین زنان نمونه ای مانند حضرت زهرا(س) هر زمان كه لازم بود نقش پر رنگی را در عرصه اجتماع ایفا می‌كردند. امام(ره) معتقد بودند زن باید در سرنوشت خود دخالت داشته باشد و همان طوری كه مردها باید در امور سیاسی دخالت كنند و جامعه خودشان را حفظ كنند، زن‌ها هم باید جامعه را حفظ كنند. در نگاه امام خمینی(ره) زنان به عنوان بخش بزرگ و مهمی از جامعه باید آگاهانه و مسئولانه در عرصه اجتماعی و سیاسی حضور داشته و نسبت به خطاها، عكس العمل نشان دهند؛ امام خمینی(ره) با بهره گیری از معارف اسلامی و آموزه‌های قرآنی و برخوردار از نگاه انسانی به زن، باعث بالفعل شدن استعدادهای بالقوه آنها شدند و از این طریق با ترویج نگاه انسانی به زن و برطرف ساختن موانع مشاركت آنها در جامعه پرداختند».از دیدگاه امام، زن مسلمان نه تنها قادر به اجرای نقش سیاسی و فرهنگی در جامعه اسلامی است بلكه به خوبی می‌تواند و می‌بایست در عرصه‌های اقتصادی نیز به گونه ای موثر نقش آفرین باشد.

حضرت امام(ره) مشاركت سیاسی و اجتماعی زنان و د خالت در سرنوشت خود و ارتقای شئون اجتماعی زنان را نه تنها حق بانوان می‌داند، بلكه تكلیف شرعی، عمل به وظیفه دینی و اجابت دعوت الهی می‌شمارند، و این همان الگویی است كه ما را در شناخت بیشتر دین یاری می‌دهد و یك عامل اساسی در برتری اسلام به جهت تكریم شخصیت زنان و حمایت از حقوق اجتماعی و سیاسی آنان و تاكید بر مشاركت و حضور آنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی در مقایسه با دیگر مكاتب و نظام هاست

نمای اول: اسلام زن را خانه نشین کرد؟!!

چنان موضوع آزادی زن را برای مردم مشتبه کرده‌اند که خیال می‌کنند فقط اسلام آمده است که زن را خانه نشین کند. چرابا درس خواندن زن مخالف باشیم؟ چرا با کار کردن زن مخالف باشیم؟ چرا زن نتواند کارهای دولتی انجام دهد؟ چرا با مسافرت کردن زن مخالفت کنیم؟ زن، چون مرد درتمام این‌ها آزاد است.

زن هرگز با مرد فرقی ندارد. آری در اسلام زن باید حجاب داشته باشد، ولی لازم نیست که چادر باشد. بلکه زن می‌تواند هر لباسی را که حجابش را به وجود آورد اختیار کند. ما نمی‌توانیم و اسلام نمی‌خواهد که زن به عنوان یک شی ء و یک عروسک در دست ما باشد. اسلام می‌خواهد شخصیت زن را حفظ کند و از او انسانی جدی و کارآمد بسازد. ما هرگز اجازه نمی‌دهیم تا زنان فقط شیئی برای مردان و آلت هوسرانی باشند.

نمای دوم: در اسلام زن باید چادر داشته باشد؟

آری در اسلام زن باید حجاب داشته باشد، ولی لازم نیست که چادر باشد. بلکه زن می تواند هر لباسی را که حجابش را به وجود آورد اختیار کند. ما نمی توانیم و اسلام نمی خواهد که زن به عنوان یک شی ء و یک عروسک در دست ما باشد. اسلام می خواهد شخصیت زن را حفظ کند و از او انسانی جدی و کارآمد بسازد. ما هرگز اجازه نمی دهیم تا زنان فقط شیئی برای مردان و آلت هوسرانی باشند. اسلام سقط جنین را حرام می داند و زن در ضمن عقد ازدواج می‌تواند حق طلاق را برای خودش به وجود آورد. احترام و آزادی ای که اسلام به زن داده است ،هیچ قانونی و مکتبی نداده است .

نمای سوم: اسلام با خلاف عفت مخالف است

حجاب به معنای متداول میان ما، که اسمش حجاب اسلامی است، با آزادی مخالفتی ندارد؛ اسلام با آنچه خلاف عفت است مخالفت دارد.

نمای چهارم: خانم ها برای اشتغال بروند یا نروند؟

 صدر اسلام را مطالعه کنید ببینید چه جور بوده وضع . آنهایی که ممالک را فتح کردند…. وزارتخانه اسلامی نباید در آن معصیت بشود. در وزارتخانه های اسلامی نباید زن های لخت بیایند؛ زن ها بروند اما با حجاب باشند. مانعی ندارد بروند؛ اما کار بکنند، لکن با حجاب شرعی باشند، با حفظ جهات شرعی باشند

نمای پنجم: ارزش هایی که با وسوسه های شیطان پایمال می شود

البته باید توجه داشته باشید که حجابى که اسلام قرار داده است، براى حفظ آن ارزش هاى شماست. هرچه را که خدا دستور فرموده است ـ چه براى زن و چه براى مرد ـ براى این است که، آن ارزش هاى واقعى که این ها دارند و ممکن است به واسطه وسوسه ‏هاى شیطانى یا دست هاى فاسد استعمار و عمال استعمار پایمال مى ‏شدند این ها، این ارزش ها زنده بشود.

 زینب علیهاالسلام  آیینه ای تمام نما از زن آرمانی تعالیم اسلام

در اوج قله عفاف

عفاف حضرت زینب علیهاالسلام نمونه ای کامل برای زنان و دخترانی است که خود را دوست‌دار اهل بیت علیهم السلام میدانند. یحیی که در زمان امیر المۆمنین علیه السلام مدتی طولانی در مدینه از همسایگان زینب کبری علیهاالسلام بوده است به خداوند متعال سوگند می خورد که حتی شَبَحی از زینب علیهاالسلام را نیز ندیده و صدایی از او نشنیده است!

این بیان تاریخی ذهن را به سرعت به سوی پاسخی میبرد که مادر همین دختر، به پرسش رسول خدا صلی الله علیه وآله داده بود. امیرالمۆمنین علیه السلام میگوید: روزی رسول گرامی اسلام از ما پرسید «بهترین چیز برای زن چیست؟» اما هیچ یک از اصحاب نتوانست جواب درست را بگوید. سۆال را برای فاطمه علیهاالسلام بردم و او گفت: «هیچ چیز برای زن بهتر از این نیست که هیچ مردی را نبیند و هیچ مردی نیز او را نبیند».(2) و این زینب علیهاالسلام است که تلاش کرده است تا بهترین را برای خود داشته باشد.

بر بلندای کوه جهاد

اما آنگاه که هنگامه انجام تکلیف الهی فرا میرسد و دین خدا و حجت حق یاری میطلبد، این سیمای کامل عفاف، در بین نامردان مرد نما، آنچنان به خروش میآید که کوفیان انگشت به دهان و حیران میمانند. خطبه ای که حضرت زینب علیهاالسلام در هنگام ورود کاروان به کوفه میخواند همه را به یاد خطبه های پدرش میاندازد:«...یَا أَهْلَ الْکُوفَةِ وَ یَا أَهْلَ الْخَتْلِ وَ الْخَذْلِ فَلَا رَقَأَتِ الْعَبْرَةُ وَ لَا هَدَأَتِ الرَّنَّةُ فَمَا مَثَلُکُمْ إِلَّا «کَالَّتِی نَقَضَتْ غَزْلَها مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْکاثاً تَتَّخِذُونَ أَیْمانَکُمْ دَخَلًا بَیْنَکُمْ‏» أَلَا وَ هَلْ فِیکُمْ إِلَّا الصَّلَفُ النَّطَفُ وَ الصَّدْرُ الشَّنَف‏ ؛ای اهل کوفه، ای اهل فریب و یاری نکردن، اشکهاتان همیشه جاری و صدای گریه هاتان همیشه بلند باد. داستان شما به هیچ ماجرایی شبیه نیست مگر ماجرای آن زنى‏ که رشته خود را پس از محکم بافتن، یکى یکى از هم مى‏گسست. سوگندهاتان را وسیله فریب قرار داده اید. آیا در شما جز تملق های کثیف و سینه های پر از دشمنی چیز دیگری هست؟...»(5)

این بانو که در پس طوفان سهمگین کربلا، کاروان یتیمان و بیوگان را ره‌بری کرده، چهل منزل از کربلا و کوفه تا شام همیشه تاریک، پرستاریشان نموده است، آنجا که بسیاری را، زرق و برق آیینه ها و شوکت پوشالی کاخ و درباریان به صف ایستاده لال میکند

این بانو که در پس طوفان سهمگین کربلا، کاروان یتیمان و بیوگان را ره‌بری کرده، چهل منزل از کربلا و کوفه تا شام همیشه تاریک، پرستاریشان نموده است، آنجا که بسیاری را، زرق و برق آیینه ها و شوکت پوشالی کاخ و درباریان به صف ایستاده لال میکند، در برابر یزید ایستاده، یاوه گویی هایش را جواب میدهد. در مجلس یزید خبیثی از اهل شام یکی از دختران امام حسین علیه السلام را برای کنیزی از یزید درخواست میکند اما با پاسخ کوبنده زینب کبری علیهاالسلام مواجه میشود.

یزید از اینکه زنی بی اجازه، به جای او پاسخ داده، برآشفته شده، میگوید این کار به کسی جز من ربط ندارد و من هرکار بخواهم خواهم کرد. حضرت در جواب این گزافه گویی، میفرماید:

«تنها در صورتی میتوانی چنین کاری را کنی که از دین ما خارج شده، دینی غیر از این ما را برگزینی».(6)

یزید برآشفته تر از قبل، میگوید: «آنها که از دین خارج شده اند، پدر و برادر تو هستند نه کس دیگر!» اما زینب کبری علیهاالسلام این بار چنان جواب تحقیر آمیزی به یزید میدهد که یزید پاسخی برای آن ندارد. حضرت میفرماید:

«تو، اگر مسلمان باشی(!) به دین خدا و دین پدر و برادرم هدایت شده ای».(7)

بر فراز آسمان بندگی

آن پرده نشین عفاف و راست قامت میدان جهاد، در عرصه نماز و عبادت ظاهری نیز نمونه و خستگی ناپذیر است. آنچه از امام سجاد علیه السلام نقل شده است به خوبی بیان گر این مطلب است. زین العابدین علیه السلام در مورد عمه گرامی خود فرمود که تنها در شب یازدهم محرم (شب بعد از واقعه سنگین عاشورا)، عمه ام را دیدم که نماز شبش را نشسته خواند. در نقل دیگری نیز آن جناب فرمود:

«عمه ام زینب با تمام مصیبت هایی که بر او وارد شده بود در مسیر شام نماز شبش را ترک نگفت».(8)

علاوه بر اینها اوج بندگی آن بانو در دو مورد به نمایش گذاشت شد. روز یازدهم آنگاه که حضرت بر پیکر مقدس برادر حاضر شد، دو دست خود را زیر آن بدن پاک برده، آن را به سمت آسمان بلند کرد و فرمود: «خدایا این قربانی را از ما قبول بفرما»!!(9) و چون در مجلس کوفه ابن زیاد برای تحقیر آن بانو از او پرسید : «نظرت در باره کاری که خدا با برادرت کرد چیست؟» حضرت بی درنگ پاسخ داد: «جز زیبایی چیزی ندیدم» !!(10)

نشستن بر اوج قله عفاف، ایستادن بر بلندای کوه جهاد، و در درگاه الهی خضوعی کامل و تمام، جلوه هایی از عظمتِ کسی است که زینت پدری چون علی علیه السلام گشته است و برای آن کس که زینت علی علیه السلام است، جز این نمیتوان انتظار داشت

بگیر حتی اندک

هرچند شاید تصور شود نمیتوان مانند این الگوهای آسمانی شد، اما نباید این امر، انسان را از تلاش برای هرچه نزدیک تر شده به آنها باز دارد. امیر مۆمنان علیه السلام در فرمایشی خود را چنین معرفی میکند:

«بدانید که امام شما از دنیایش تنها به دو لباس کهنه و دو قرص نان بسنده کرده است».(11)

ایشان بلا فاصله میفرماید:

«بدانیدکه شما را یارای چنین کاری نیست اما با پرهیزکاری، تلاش، پاکدامنی و استقامت مرا یاری کنید».(12)

حضرت در بیانی دیگر یکی از یاران خود را معرفی کرده، خصوصیات اخلاقی او را بیان میکند و سپس میفرماید:

«بر شما باد این خصلت ها، در رسیدن به آنها با یکدیگر مسابقه دهید».

و بازهم بلا فاصله میفرماید که اگر دیدید نمیتوانید همه این خصلت ها را کسب کنید، مأیوس نشده، از تلاش برای به دست آوردن هر آنقدر که توان دارید کوتاهی نکیند، زیرا «به دست آوردن مقدار اندک، بهتر از رها کردن کامل یک چیز است».(13)

نشستن بر اوج قله عفاف، ایستادن بر بلندای کوه جهاد، و در درگاه الهی خضوعی کامل و تمام، جلوه هایی از عظمتِ کسی است که زینت پدری چون علی علیه السلام گشته است و برای آن کس که زینت علی علیه السلام است، جز این نمیتوان انتظار داشت. باشد که چنین زنان بزرگی، الگوهایی برای تک تک زنان و بلکه مردان این مرز و بوم و عالم قرار گرفته، راه سعادت و رشد سریعتر و دقیق تر پیموده شود.

زن آمريکايي خطاب به زن مسلمان:
ما زنان غربي شستشوي مغزي داده شده ايم که باور کنيم شما زنان مسلمان مورد ظلم واقع شديد. اما در حقيقت اين مائيم که مورد ظلم واقع شده ايم، برده مُدهايي هستيم که پستمان مي کند، نسبت به وزن و انداممان عقده اي شده ايم و گداي محبت مردان. اگر ما مي خواهيم در مورد مسئله زن، درست فکر کنيم و درست حرکت کنيم و دچار خطا نشويم بايد ذهنمان را از حرف هاي کليشه اي فرآورده غربي ها به کلي خالي کنيم. غربي ها نسبت به مسئله زن بد فهميدند، بد عمل کردند و همان فهم بد و غلط و عمل گمراه کننده و مهلک خودشان را به صورت سکه رايج در دنيا کردند. مقام معظم رهبري(مد ظله العالي)میفرمایند:زن غربي پريشان و پشيمان است اما مجبور است اداي شادبودن را درآورد زن غربي هويتش به تاراج رفته و گرفتار ظلمي گرديده است که ياراي رهايي از آن را نداردظلمي که «جوانا فرانسيس» نويسنده و روزنامه نگار زن آمريکايي به صراحت به آن اذعان کرده است .

اين زن مسيحي چند سال پيش به زنان مسلمان لبنان که در زير آماج بمباران اسرائيل بودند نامه مي نويسد و با رشک بردن به عفت و حيا و نجابت زنان مسلمان و بر شمردن ظلم بزرگي که به زنان غربي شده است از زنان مسلمان مي خواهد در دامي که غرب براي آنان گسترده است گرفتار نشوند و به جاي تقليد از زن غربي ،حافظ عفت و نجابت خود باشند.اين نويسنده آمريکايي در بخشي از اين نامه مي گويد: « ما زنان غربي شستشوي مغزي داده شده ايم که باور کنيم شما زنان مسلمان مورد ظلم واقع شديد. اما در حقيقت اين مائيم که مورد ظلم واقع شده ايم، برده مُدهايي هستيم که پستمان مي کند، نسبت به وزن و انداممان عقده اي شده ايم و گداي محبت مرداني هستيم که نمي خواهند رشد فکري يابند…در اعماق وجودمان مي دانيم که سرمان کلاه رفته است.»


پي‌نوشت:


1- گری، بنوات، زنان از دید مردان، محمدجعفر پوینده، ج ۱.
2- ویل دورانت، لذات فلسفه، ص57.
3- رساله اول پولس به تیموتائوس، ۲ : ۱۲ و ۱۴.
4- زنان از دید مردان، و تاریخ تمدن ویل دورانت، ج ۴، و عصر ایمان، بخش ۲، فصل ۳۰.

5-سوره نحل، آیه92.

6-حضرت به جای اینکه بگوید از «اسلام» خارج شوی، میفرماید «از دین ما» تا با این کار مبارزه ای منفی نیز در جهت دفع شعار دستگاه اموی انجام داده باشد. یزیدیان دائما چنین شعار میدادند که حسین علیه السلام و یارانش از دین اسلام خارج شده اند!

7- الإحتجاج (للطبرسی)، ج‏2، ص: 310 و إعلام الورى بأعلام الهدى (ط - القدیمة)،ص: 254 و الإرشاد، ج‏2، ص: 121و وقعة الطف، ص: 272و اللهوف / ترجمه فهرى، النص، ص: 187.

8-عوالم العلوم ج‏11-قسم2؛ ص953.

9-همان، ص 958

10-اللهوف (ترجمه فهرى)،ص: 160 و بحار الأنوار، ج‏45، ص: 116.

11-نهج البلاغة (للصبحی صالح)، ص: 417، خطبه 45.

12-همان.

13-همان، ص: 526.{jcomments on}

منبع:

1-شخصیت و حقوق زنان در رهنمودهای رهبر معظم انقلاب اسلامی، موسسه فرهنگی قدر ولایت، چاپ سوم، 1388ش


زکات زیبایی و آفت آن چیست؟
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

از امتیازات دین مبین اسلام توجه به زیبایی و آراستگی ظاهری و پاکیزگی در کنار سیرت پاک و آراستگی باطنی است.خداوند، زن و مرد را آفرید تا با وجود تمام تفاوت‌هایشان در خَلق و خُلق، یکدیگر را در مسیر کمال یاری کنند. ولی همان‌طور که غرایز و روحیات انسان می‌توانند در مسیر کمال و ترقی باشند، ممکن است در راه پستی و سقوط نیز قرار گیرند.

حس زیبایی‌خواهی از ویژگی‌های مشترک زن و مرد است که به دلیل ظرافت‌های روحی زنان، در وجود آنها قوی‌تر است. این حس با وجود روحیه جلوه‌گری بانوان، می‌تواند زمینه بروز آسیب‌های اخلاقی را ایجاد نماید و زندگی خانوادگی و اجتماعی بشر را تحت تأثیر قرار ‌دهد.

برخلاف برداشت برخی که گمان می‌کنند اسلام با زیبایی مخالف است و قوانین آن، انسان را محدود می‌کند، اسلام ضمن پذیرش و تأیید اصل زیبایی‌خواهی، راهکارهایی را برای تقویت، اصلاح و جلوگیری از آسیب‌های آن ارائه نموده است. حتی اسلام با توسعه حس زیبایی‌خواهی انسان، از امور مادی و دنیوی به امور معنوی و اخروی، زمینه رشد انسان را فراهم نموده است. بنابراین اسلام، افزون بر تأیید حس زیبایی‌خواهی انسان، بر توسعه مفهومی و مصداقی آن نیز کوشیده است.اسلام همچنان که انسان‌ها را به سوی پاکی و سلامت روح فرا می‌خواند، به آنان دستور می‌دهد که ظاهری جذاب، با سلیقه و زیبا داشته باشند. اما همچنان که سفارش برای توجه به زیبایی و آراستگی دارد ما را از آفت‌ها و آسیب‌های آن نیز برحذر می‌دارد.


پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) در باره آفت زیبایی تذکر می‌دهند و می‌فرمایند: " آفت زیبایی غرور است1".

امام علی (علیه السلام) نیز با تاکید بر حفظ پاکدامنی فرمودند: " زکات زیبایی، پاکدامنی است2".

ایشان همچنین فرمودند: "هیچ آراسته‏‌ای به زیوری مانند طاعت خدا، آراسته نشد3".

البته در آیات و روایات درباره این که خداوند، زیبایی را دوست دارد، تاکید شده است. به عنوان مثال پیامبر خدا (صلی الله علیه وآله) می‌فرمایند: "خداوند متعال زیباست، زیبایی را دوست دارد و دوست دارد اثر نعمت خود را در بنده‏‌اش ببیند. او فقر و فقرنمایی را دشمن دارد4".

آن حضرت در جایی دیگر فرمودند: "خداوند متعال دوست دارد وقتی بنده‏‌اش نزد برادران خود می‏‌رود با هیأتی پرداخته و آراسته برود5".

 

پی نوشت ها:

1- بحارالأنوار: 77 / 59 / 3 منتخب میزان الحکمة: 108

2- غررالحکم: 5449 منتخب میزان الحکمة: 246

3- غررالحکم: 9489 منتخب میزان الحکمة: 260

4- کنزالعمّال: 17166 منتخب میزان الحکمة: 108

5- مکارم‌الأخلاق: 1 / 85 / 1 منتخب میزان‌الحکمة: 108


اسطوره حیا
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :
یکی از نعمت هایی که خداوند در کشور به ما عنایت کرده نعمت داشتن ولایت فقیه است؛ تا در غیبت امام عصر از او بهره ببریم و راه گمشده خود را پیدا کنیم ولی فقیه کسی است که فقط به فکر دنیای مردم نیست بلکه برای سعادت اخروی جوامع نیز تلاش می کند ولی فقیه برای یک جامعه اسلامی در حکم یک دیده بان دلسوز و امینی است که هر لحظه احساس خطر کند جامعه خود را نسبت به آن خطر آگاه می کند. یکی از مواردی که رهبر عزیز ما در سال های اخیر نسبت به آن احساس خطر کرده و آن را به عنوان یکی از مصادیق جنگی دشمن با ما تلقی کرده بحث حجاب زن بوده که هشدار به ما دادند که دشمن در این جنگ غیر انسانی و غیر اخلاقی نابودتان نکند و این ویروس مخربی که به نام آزادی در پوشش را که در کشورشان در حال فعالیت است را به شما سرایت ندهند.


دیشب یکی از کلیپ های حکیمانه رهبری درباره حجاب را گوش می دادم، به نظرم مناسب اومد که گزیده ای از آن را بر روی کاغذ پیاده کنم تا شما دوستان عزیز هم بهره مند شوید. مقام معظم رهبری در عظمت زن و حفظ حجاب می فرمایند:

عظمت زن بودن را در آمیختن حجب و حیا و عفاف زنانه با عزت مسلمانانه و مومنانه، درک کنید. زن مسلمان ما این جور است دنیای فاسد غرب خواستند بروز زن را، شخصیت زن را در روش های غلط و انحرافی که همراه با تحقیر جنس زن است، بزور به ذهن دنیا فرو کنند. زن برای این که شخصیت خودش را نشان بدهد، بایستی برای مردان چشم نواز باشد. این شد شخصیت برای زن؟! بایستی حجاب و عفاف را کنار بگذارد، جلوه گری کند تا مردها خوششان بیاید. این تعظیم زن است یا تحقیر زن؟

عظمت زن به این نیست که بتواند چشم مردها را، هوس هوسرانان را بخودش جلب کند؛ این افتخار برای یک زن نیست؛ این تجلیل زن نیست؛ این تحقیر زن است. عظمت زن آن است که بتواند حجب و حیا و عفاف زنانه را که خدا در جبلت زن ودیعه نهاده است، حفظ کند؛ این را بیامیزد با عزت مومنانه؛ این را بیامیزد با احساس تکلیف و وظیفه؛ آن لطافت را در جای خود بکار ببرد، آن تیزی و برندگی ایمان را هم در جای خود بکار ببرد. این ترکیب ظریف فقط مال زنهاست؛ این آمیزه ظریف لطافت و برندگی، مخصوص زنهاست؛ این امتیازی است، که خداوند متعال به زن داده است.[
گزیده ای از بیانات رهبری در دیدار پرستاران نمونه کشور اردیبهشت 89]

شاید هر کسی با توجه به عظمت مقام شهید، مقام او را از دختر چادری با عفت، بیشتر بداند.ولی بگذارید جواب این سوال را از حضرت علی (علیه السلام) بپرسیم.ایشان می فرمایند: اجر کسی که قدرت بر گناه داشته باشد، ولی عفت پیشه بکند، کمتر از رزمنده ای نیست که در راه خدا شهید شده باشد.(بلکه) انسان عفیف، همانند فرشته ای از فرشتگان الهی است!  (نهج البلاغه، صبحی صالح، حکمت 474)بله! خدا می داند شما چه سختی هایی را در راه با عفت بودن می کشید. از همین رو مقام بالایی را برای شما در نظر گرفته است.


فرزندانم اطراف خواهرتان راه بروید، نکند وجودش را نامحرمی ببیند؛ و به مقصد که می رسیدند می فرمود: نورها را خاموش کنید، نکند چشم کسی به خواهرتان (بی مورد)بیفتد؛(1) اوج غیرت، اوج محبت، و اوج حیا را در این یک سطر می توان یافت.اما آیا این زینب قرار است هیچگاه دیده نشود و فقط در گوشه ای از منزل نشیند.نه، چنین زنی می تواند تاریخی بسازد مثل تاریخ عاشورا؛ و صفحات تاریخ را پر کند از رشادت هایش؛ چنین زنی می تواند رسوا کند سردمداران دوران خود را. زینب کبری به همه ما آموخت که در عین حجاب و پوشش و حیا می توان بزرگترین کارها را به زیبایی انجام داد آنچنان که خودش بگوید: ما رایت الا جمیلا


زینب قهرمانی است که مردان در مقابلش خود را ناچیز می بینند؛ زینبی که عاشق حسین است حتی در هنگام کشته شدن عزیزترینش از کسی درخواستی ندارد الا خداوند ولی وقتی صحبت از حجاب و حیا می شود چون می داند حسین غیرت الله است و دوست ندارد چشم نامحرمی به خواهرش بیفتد از شمر در خواست می کند که از مسیر کم جمعیت ما را وارد شهر گردانید و یا اینکه سرهای شهیدان را جلوتر از ما ببرید تا تماشاچیان به تماشای سرهای بریده مشغول گردند.(2) چون نمی خواهد گوهر وجودش را در معرض دید اجنبی قرار دهد.

آری این زینب است، همان زینب عفیفی که هنوز صدای رسایش در گوش زمان می چرخد و گویی هشدار می دهد به بانوان ما، که مواظب باشید چون جسمی بی اراده ملعبه دست محافل سودجو و مردان شهوت پرست نگردید و اجازه ندهید که به اسم تمدن شما را به عنوان ابزاری برای شهوت رانی و رواج فحشا استفاده نمایند.

پی نوشت ها:
1. رحمانى همدانى، احمد، فاطمه زهرا علیها السلام شادمانى دل پیامبر، افتخارزاده‏، سید حسن، ص ۸۶۳، دفتر تحقیقات و انتشارات بدر، چاپ چهارم، تهران‏، ۱۳۸۱ش‏.
2. الملهوف على قتلى الطفوف، ص 142



حجاب نزد فاطمه زهرا (س)
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

چند روایت درباره اهمیت حجاب در نظر فاطمه زهرا علیهاسلام:

حضرت موسی بن جعفر علیه السلام از پدران گرامیش از حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام نقل فرمود که:
روزی شخص نابینایی اجازه ورود خواست. فاطمه علیهاسلام برخاست و چادر به سر کرد.
رسول خدا فرمود:« چرا از او رو می‌گیری، او که تو را نمی‌بیند؟»
فاطمه عرض کرد:« او مرا نمی‌بیند، اما من که او را می بینم. و او اگر چه مرا نمی‌بیند ولی بوی مرا که حس می‌کند.»
رسول خدا فرمود:« شهادت می دهم که تو پاره تن منی.»

روزی رسول خدا از اصحاب خود پرسید:« نزدیکترین حالات زن به پروردگارش کدام است؟» اصحاب نتوانستند جواب بدهند. این سؤال به گوش فاطمه علیهاسلام رسید. فاطمه فرمود:« نزدیکترین حالات زن به پروردگارش وقتی است که در خانه اش بنشیند (و خود را در کوچه و بازار، جلو چشم نا محرمان قرار ندهد.)»
وقتی رسول خدا این سخن را شنید، فرمود:« فاطمه پاره تن من است.»

امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرماید: روزی رسول خدا از ما پرسید:« بهترین کار برای زنان چیست؟»
فاطمه علیهاسلام پاسخ داد:« بهترین کار برای زنان این است که مردان را نبینند و مردان نیز آنها را نبینند »
رسول خدا فرمود:« فاطمه پاره تن من است »

رسول خدا بعد از ازدواج فاطمه علیهاسلام کارها را بین او و علی علیه السلام تقسیم کرد و فرمود کارهای منزل با فاطمه و کارهای خارج از منزل با علی.
فاطمه علیها سلام می‌فرماید:« هیچ کس نمی‌‌داند من چقدر خوشحال شدم که رسول خدا مرا از ظاهر شدن در پیش چشم مردان معاف کرد.»

روزی فاطمه زهرا سلام الله علیها به اسماء فرمود:« چه بد است این تخته‌هایی که بدن مرده را برای تشییع جنازه روی آن می‌گذارند! زیرا وقتی زنی را روی آن قرار می دهند و پارچه ای بر بدنش می کشند، حجم بدن او معلوم است.»

اسماء گفت:« من که در حبشه بودم، می‌دیدم مردم آنجا تابوتی از چوب درست می‌کردند و مرده را داخل آن می‌گذاشتند.»
سپس اسماء با چوب خرما تابوتی لبه‌دار درست کرد و به فاطمه علیهاسلام نشان داد. حضرت فاطمه بسیار خوشحال شد و فرمود:« این خیلی خوب است. وقتی مرده را داخل آن قرار دهند و پارچه‌ای روی آن بکشند، دیگر معلوم نمی‌شود مرده مرد است یا زن.» و فرمود:« پس از مرگم، مرا در همین تابوت بگذارید.»

منابع:

 - بحارالانوار، ج 43، صفحات 91 و 93 و 54 و 81 و 189.
 - بحار/92/43 اول صفحه
 - بحار/189/43
 - بحار1/81/43
 - بحار/54/43


چادر وپوشش از نگاه مولا
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :


گل حجاب، عطر عفاف
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

 قرآن هم مي گويد: زنان خودآرايي و خودنمايي و عشوه گري نكنند، تا مورد آزار بيماردلان قرار نگيرند*
هيچ باغباني را سرزنش نمي كنند كه چرا دور باغ خود حصار و پرچين كشيده است،  چون باغ بي ديوار، از آسيب مصون نيست و ميوه و محصولي براي باغبان نمي  ماند.
هيچ كس هم با نام و بهانه «آزادي» ديوار خانه خود را بر نمي دارد و شبها در حياطش را باز نمي گذارد، چون خطر رخنه دزد، جدي است.
هيچ صاحب گنج و گوهري هم، جواهرات خود را بدون حفاظ، در معرض ديد رهگذران نمي  گذارد تا بدرخشد، جلوه كند و چشم و دل بربايد، چون خود جواهر ربوده مي شود.
هر چيز كه قيمتي تر باشد، درصد مراقبت از آن بالاتر مي رود.
هر چه كه نفيس تر باشد، بيم ربودن و غارت بيشتر است و مواظبت لازمتر.
مگر نه اينكه آثار نفيس خطي را در موزه ها و ويترينها مي گذارند، تا با لمس دستهاي اين و آن، خراب نشود و از ارزش نيفتد؟!
اينها همه، فرمان عقل است و اقتضاي تجربه.
اگر در شيشه عطر را باز بگذاري، عطرش مي پرد.
اگر رشته مرواريد را در كمد و صندوق نگذاري و در آن را نبندي، گم مي شود.
اگر در مقابل پنجره خانه ات، توري نزني، از نيش پشه ها و مزاحمت مگسها در امان نخواهي بود.
وقتي راه ورود پشه ها را مي بندي، خود را «مصون» ساخته اي، نه «محدود» و زنداني.
وقتي در خانه را مي بندي، يا پشت پنجره اتاقت پرده مي آويزي، خانه خود را از  ورود بيگانه و نگاههاي مزاحم در پناه قرار داده اي، نه كه خود را در قيد و  بند و حصار افكنده باشي.
اين را هم عقل و تجربه ات فرمان مي دهد.
قرآن هم مي گويد: زنان خودآرايي و خودنمايي و عشوه گري نكنند، تا مورد آزار  بيماردلان قرار نگيرند. (ر.ك: «فَلا تَخضَعنَ بِالقَولِ فَيَطمَعَ الّذي في قلبهِ مرضٌ» (احزاب، آيه 32 و 33 ؛ نيز نور آيه 30 و 31)
اگر براي  ايمني از خطرها و آسودگي از مزاحمان، خود را بپوشانيم، نه كسي ايراد مي  گيرد، و نه اگر هم ايراد بگيرد، اعتنا مي كني چرا كه سخنش را بي منطق و  ناآگاهانه مي داني و مي بيني.
اينكه: «دل بايد پاك باشد»، بهانه اي براي گريز جاهلانه از همين مصونيت است و آويختن به شاخه «لاقيدي»، وگرنه از دل  پاك هم نبايد جز نگاه و رفتار پاك برخيزد.
ظاهر، آيينه باطن است و ... «از كوزه همان برون تراود كه در اوست».
زن، به خاطر ارزش و كرامتي كه دارد، بايد محفوظ بماند و خود را حراج نكند و در بازار سوداگران شهوت خود را به بهاي چند نامه و نگاه و لبخند، نفروشد.
زن به خاطر لطافتي كه دارد، نبايد در دست هاي خشن كامجويان ديوسيرت، كه نقاب  مهرباني و عشق به چهره دارند، پژمرده شود و پس از آنكه گل عصمتش را چيدند  او را دور اندازند يا زير پايش له كنند.
زن به خاطر عصمتي كه دارد و ميراث دارِ پاكي مريم است، نبايد بازيچه هوس و آلوده به ويروس گناه شود.
گوهر عفاف و پاكي، كم ارزش تر از طلا و پول و محصول باغ و وسايل خانه نيست.
دزدان ايمان و غارتگران شرف نيز فراوانند.
سادگي و خامي است كه كسي خود را در معرض ديد و تماشاي نگاه هاي مسموم و چشم هاي  ناپاك قرار دهد و به دلبري و جلوه گري بپردازد و خيال كند بيماردلان و  رهزنان عفاف را به وسوسه نيم اندازد و از زهر نگاه ها و نيش پشه هاي شهوت  در امان مي ماند.
هر شاخه كه از باغ برون آرد سر
در ميوه آن طمع كند راهگذر
بعضي از «نگاه»ها، ويروس «گناه» منتشر مي كنند و بعضي از چهره ها حشره مزاحمت جمع مي كنند.
تاريخچه اندلس و شكست مسلمانان و سقوط تمدن اسلامي در اسپانيا، مگر جز به خاطر هجوم فساد غربي به كانون عفاف و تقوي مسلمانان بود؟!
خراب كردن همه ديوارها و برداشتن همه پرده ها و بازگذاشتن همه پنجره ها نشانه  تيره انديشي است، نه روشن فكري! علامت جاهليت است، نه تمدن.
مي گويي نه؟ به طومار كساني نگاه كن كه پس از رسوايي و بي آبرويي با دو دست پشيماني بر سر غفلت خويش مي زنند و بر جهالت خود لعنت مي فرستند.
كسي كه از «جماعت رسوا» نگريزد «رسواي جماعت» مي شود!
آنكه ايمان را به لقمه اي نان مي فروشد،
آنكه يوسف زيبايي را با چند سكه قلب عوض مي كند،
آنكه «كودك عفاف» را جلوي صدها گرگ گرسنه مي برد و به تماشا مي گذارد، روزي هم «پشت ديوار ندامت»، اشك حسرت بر دامن پشيماني خواهد ريخت، در آخرت هم به  آتش بي پروايي خود خواهد سوخت.
از اول كه جامه عفاف، سفيد و شفاف است، نبايد گذاشت چرك آبه گناه بر آن بپاشد.
از اول بايد مواظب بود اين كاسه چيني نشكند و اين جام بلورين تَرَك برندارد.
از اول نبايد به پاي بيگانه، اجازه ورود به مزرعه نجابت داد، كه بوته هاي نورس عصمت را لگدمال كند.
ولي ... گريه بي حاصل است و بي ثمر، وقتي شاخه شكست و گل چيده شد!!

* ر.ك: «فَلا تَخضَعنَ بِالقَولِ فَيَطمَعَ الّذي في قلبهِ مرضٌ» (احزاب، آيه 32 و 33 ؛ نيز نور آيه 30 و31 )
برگرفته از : كتاب «از همدلي تا همراهي» / جواد محدثي


حجاب باعث نزول رحمت الهی است
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :


قرآن برای حجاب و پوشش مناسب اسلامی آثار معنوی و نقش اجتماعی خاصی را بیان می‌كند كه نمونه آن در مساله امنیت و تقوا گفته شده است.

در حقیقت با بیان فلسفه و اهمیت حجاب به برخی از آثار معنوی و اجتماعی نیز اشاره شده است. غیر از مصونیت از تعرض هوسرانان و كسب امنیت می‌توان به برخی از آثار دیگر حجاب نیز اشاره كرد كه از آن جمله طهارت قلبی و پاكی درون مردان و زنان است.


پوشش مناسب موجب می‌شود كه هم مردان در هنگامه برخورد با زنان گرفتار انحراف و پلیدی و فحشا نشوند و هم زنان در برابر مردانی كه تن خود را می‌پوشانند از امنیت و طهارت قلبی سود برند. هنگامی كه مردی پوشش مناسب داشته باشد زنی كه با وی سخن می‌گوید و یا وی را می‌بیند تحت تاثیر اندام وی قرار نمی‌گیرد و قلب و دلش در گرو عشق او نمی رود؛ چنانكه پوشش مناسب زن نیز چنین فرصتی را برای مردان فراهم نمی آورد. در حقیقت این اثر حجاب به خود فرد باز نمی گردد بلكه به دیگری سود می‌رساند. به این معنا كه حجاب و پوشش مناسب این فرصت را برای مردان و زنان فراهم می‌آورد تا از طهارت قلب برخوردار باشند و گرفتار ناپاكی دل نشوند.
هرچند كه می‌توان برای آن اثری در خود فرد نیز یافت كه عبارت از امنیت فردی در برابر دیگری است و شخص با حجاب خود نمی‌گذارد كه جنس مقابل تحریك شده و متعرض وی گردد.[1]

از دیگر آثاری كه قرآن برای پوشش یاد می‌كند، اثر معنوی پوشش و دست یابی به رحمت و آمرزش الهی است. [2] نكته جالب در این تعبیر قرآنی آن است كه از غفران به عنوان پاداش پوشش یاد شده است؛ زیرا غفران به معنای پوشاندن گناهان است. كسی كه خود را از دیگری می‌پوشاند و حجاب را مراعات می‌كند به اسم غفران پناه برده و خداوند نیز او را از شر گناه و آسیب‌های احتمالی آن می‌پوشاند و گناهانش را بخشیده و بر آن پرده‌ای می‌نهد كه دیگری از آن باخبر نمی‌شود.

كوتاه سخن آنكه حجاب و پوشش در آموزه‌های قرآنی از جایگاه و اهمیت ویژه ای برخوردار است و برای آن آثار اجتماعی و معنوی چندی است. آثاری كه نه تنها موجب می‌شود انسان را به خدا نزدیك كند بلكه شخص را در امنیت و آرامش روحی و روانی و اجتماعی قرار می‌دهد.

پی نوشت ها:

[1] احزاب آیه35

[2] احزاب آیه95


سفارش قرآن به چشم پوشی از نامحرم
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :
حجاب

در مكتب انسان ساز اسلام، پاكدامنی از ارزش های والای انسانی به حساب می آید و در مقابل، بی عفّتی و بی بندوباری جنسی محكوم شده است. اسلام نخست با راهنمایی و هدایت،‌مسائل جنسی و شهوانی را كنترل و تعدیل می كند، مسلمانان را به عفاف و پاكدامنی فرا می خواند.

سپس با تدابیر حكمت آمیز و اصولی زمینه های انحراف را از میان بر می دارد. هم به پیروان خویش دستور می دهد، بی عفتی نكنند و هم از آنان می خواهد كه اسباب لغزش و گناه دیگران را فراهم نسازند.

 

چشم چرانی، اولین قدم انحراف

گذرگاه ورود به منجلاب انحرافات و فساد جنسی «چشم چرانی» و نگاه به نامحرم است. نگاههای آلوده، تخم شهوت را در دل بارور ساخته، صاحبش را به فتنه و انحراف مبتلا می كند.

چشم چرانی، تخم شهوت را در دل می كارد و چنین كاری برای نگاه كننده كافی است كه منشأ فتنه گردد.

نگاه كردن به ناموس دیگران،‌خواست شیطان است. چشمی كه تیرهای آلوده نگاه را به نامحرمان پرتاب می كند، محل كمین شیطان است. شیطان از كمان چشم های او ناموس دیگران را نشانه می گیرد.

امیرمۆمنان ـ علیه السلام ـ فرمود:

الْعُیونُ مَصائِدُ الشَّیطانَ1؛ چشمها، كیمن گاه های شیطان است.

پس باید مراقب چشمان خویش باشیم، تا شیطان از آن برای تخریب ایمان ما و ناموس مردم استفاده نكند.

 

سفارش قرآن به چشم پوشی از نامحرم

امام باقر ـ علیه السلام ـ فرمود:

جوانی از انصار، در مدینه با زنی برخورد كرد. در آن زمان، مقنعه زن ها تا پشت گوششان را می پوشاند (گوشها، گردن و صورت حجاب نداشت) جوان به آن زن خیره شد و چشم از او بر نداشت تا عبور كرد. همین طور كه با نگاه به پشت سرش آن زن را تعقیب می كرد، وارد كوچه تنگی شد در این هنگام صورتش به استخوانی كه از دیوار بیرون زده بود برخورد و شكافت. وقتی آن زن رفت، جوان به خود آمد و دید خون از صورتش جاری است. با خود گفت: به خدا سوگند! نزد رسول خدا می روم و این ماجرا را با او در میان می گذارم.

جوان نزد پیامبر رفت. حضرت پرسید این چه وضعی است؟ او جریان را نقل كرد.در این هنگام جبرئیل نازل شد و این آیه را آورد؛2

قُل لِلمۆمِنینَ یغُضُّوا مِنْ اَبْصارِهِمْ وَ یَحفَظُوا فُرٌجَهُمْ ذلِكَ اَزْكی لَهٌم اِنًَّ اللهَ خَبیرٌ بِما یَصْنَعونَ2

به مۆمنان بگو چشمان خود را فرو بندند و دامن خود را حفظ كنند،این برای آنها پاكیزه تر است و خدا به آنچه می كنند، آگاه است.

و پس از آن فرمود:

وَ قُلْ لِلْمۆمِناتِ یَغْضُضنَ‌مِنْ اَبْصارِهنَّ وَ یَحفَظنَ‌ فُروجَهُنًّ3

به زنان با ایمان بگو چشمانشان را (از نامحرم) فرو بندند و دامن خود را حفظ كنند.

پس خواست قرآن رعایت عفت عمومی برای زن و مرد است و این كار ضروری و واجب شمرده شده است:

نگاه كردن مرد به بدن زن نامحرم چه با قصد لذّت و چه بدون آن حرام است و نگاه كردن به صورت و دستها، اگر با قصد لذّت باشد، حرام است، بلكه احتیاط واجب آن است كه بدون قصد لذت هم نگاه نكنند و نیز نگاه كردن زن به بدن مرد نامحرم حرام است. 4

 

ارزش چشمان پاك

هر یك از اعضای بدن مۆمن نسبت به عبادت پروردگار متعال وظیفه خاصی بر عهده دارد كه اگر بدان وظیفه عمل كرد، ارزشمند است.

حضرت علی ـ علیه السلام ـ درباره مواظبت و حفاظت از چشمها فرمود:

«لَیْسَ فِی الْبَدَنِ‌ شَیءٌ اَقَلَّ شٌكراً مِنَ الْعَیْنِ فَلا تُعطوها سٌۆلَها فَتَشْغَلكُم عَنْ ذِكْرِ اللهِ‌ عَزَّ وَجَل5

چیزی در بدن كم سپاستر از چشم نیست، خواسته اش را ندهید كه شما را از یاد خدا باز می دارد».

رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ چشمان با ارزش را این گونه توصیف می كند:

«كُلُّ عَیْنٍ باكِیَهٌ یَومَ القِیامَهِ اِلّا ثَلاًًثَهُ اَعیُنٍ: عَیْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشیَهِ اللهِ وَ عَیْنٌ غَضَّتْ عَنْ مَحارِمِ اللهِ وَ عَیْنٌ باتَت ساهِرَه فی سبیلِ الله6

همه چشمها روز قیامت گریانند جز سه چشم: چشمی كه از ترس خدا بگرید، چشمی كه از نامحرم فرونهاده شود، چشمی كه در راه خدا (و پاسداری از كیان اسلام) شب زنده دار باشد.

نگاه چشمی كه به نگاه حرام آلوده نگردد، سبب بركات زیر می گردد:

دیدن شگفتیها: رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:

«غُضُّوا اَبْصارَكُم تَرَوْنَ الْعَجائِبَ7

چشمهایتان را (از نامحرم) بپوشانید تا عجایب و شگفتیها را ببینید.

راحتی قلب: امام علی ـ علیه السلام ـ فرمود:

مَنْ غَضَّ طَرْفَهُ اَراحَ قَلْبَهُ8

آنكه از نامحرم چشم خود را فرو نهاد، قلبش را راحت كرده است.

نیك خویی: ‌همچنین آن حضرت فرمود:

مَن‌ غُضَّتْ اَطرافُهُ حَسَنَتْ اَوصافُهُ9

كسی كه نگهاههایش كنترل شود، صفاتش نیكو گردد.

پاداش الهی: امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود:

مَنْ نَظَرَ اِلی امْرأَهٍ فَرَفَعَ بَصَرَهُ اِلیَ السَّماءِ اَوْ غَمَضَ بَصَرَهُ لَمْ یَرْتَدَّ اِلَیْهِ بَصَرُهُ حَتّی یُزَوَّجَهُ اللهُ مِنَ الْحُورِ العینِِ10

هر كسی زنی را ببیند و (بلافاصله) دیده اش را به آسمان بدوزد یا چشم فرو بندد، چشم باز نگرداند مگر خداوند حوریان بهشتی را به عقد او در آورد.

چشیدن شیرینی ایمان: پیامبر اسلام ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:

اَلنَّظَرُ سَهْمٌ مَسموُمٌ مِنْ سِهامِ اِبْلیسَ‌ فَمَنْ تَرَكَها خَوْفاً مِنَ اللهِ اَعطاهُ اللهُ ایماناً یَجِد حَلاوَتَهُ فی قَلْبِهِِ11

نگاه (به نامحرم) تیر زهرآلودی از تیرهای شیطان است و هر كس آن را از ترس خدا ترك كند، خداوند چنان ایمانی به او عطا كند كه شیرینی اش را در دل خویش احساس كند.

زیباترین داستان

قرآن كریم برای عبرت و راهنمایی مردم، داستانهای گوناگونی را نقل كرده كه میان همه آنها از داستان حضرت یوسف ـ علیه السلام ـ به عنوان «احسن القصص» یا زیباترین داستان یاد شده است. در این داستان حضرت یوسف از زشت ترین عمل كه «خیانت به ناموس دیگران»‌است پرهیز كرده، با فراهم بودن تمام مقدمات با توجه به حضور و قدرت الهی، شهوت خود را كنترل كرده و از نامحرم چشم پوشیده است و این كاری بزرگ است كه تنها با كمك ایمان به پروردگار انجام‌پذیر است.

قرآن مجید حضرت یوسف ـ علیه السلام ـ را به عنوان قهرمان میدان «عفاف» مطرح می كند تا جوانان مسلمان كه در پی قهرمان یابی و الگوپذیری هستند، از یوسف ـ علیه السلام ـ كه شجاعترین مرد روزگار بود پیروی كنند؛ چرا كه حضرت رسول ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود:

«اَشْجَعُ النّاسِ مَنْ غَلَبُ هَواهُ12

شجاع ترین مردم كسی است كه بر خواهش نفسانی اش چیره شود.

نكته شایان توجه در داستان حضرت یوسف ـ علیه السلام ـ استمداد از خدای سبحان و پناه بردن به قدرت سرمدی اوست كه هیچ چیز جز ایمان به پروردگار نمی تواند جلوی نفس سركش و غریزه نیرومند شهوت را بگیرد.

از امیرمۆمنان علی ـ علیه السلام ـ سۆال كردند:

بما یستعان علی غمض بصر؟

به كمك چه چیزی می توان چشم از نامحرم پوشید؟

پاسخ داد:

بالخَمُودِ تَحْتَ السُّلطانِ الْمُطَّلَعِ عَلی سَتْرِكَ13

با خاموش كردن آتش شهوت، زیر نظر قدرتمندی كه بر مخفیگاهت آگاه است.

 

پی نوشت:

1- فروع كافی، ج 5، ص 521.

2- نور (24)، آیه 30.

3- نور (24)، آیه 31.

4- رساله حضرت امام خمینی (قدس سره)، مسأله 2440،‌انتشارات اسلامی.

5- بحارالانوار، ج 101، ص 35.

6- بحارالانوار، ج 101، ص 35.

7- همان، ص 41.

8- شرح غررالحكم، آمدی،‌ج 5، ص 449.

9- میزان الحكمه، ج 10، ص 7.

10- بحارالانوار، ج 101، ص 37.

11- بحارالانوار، ج 101، ص 38.

12- نهج‌ الفصاحه، پاینده، حدیث 299، ص 58.

13- بحارالانوار، ج 101، ص 411.

منبع: علی اصغر الهامی نیا ـ اخلاق اسلامی، ص 70


حجاب از دیدگاه امام صادق ( علیه السلام)
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

همه اهل بیت ما برای پیشبرد دین اسلام زحمات فراوانی کشیدند و حتی شخصیتی چون امام حسین (علیه السلام)فرزندان خودش را در راه اسلام داد، و با این عملش توانست ذهن های بیشماری را به طرف مکتب تشیع و اسلام راستین جمع کند، ولی آن کسی که به معرفی این مکتب که نگاه های فراوانی را به خودش جمع کرده بود پرداخت و افکار تشنه معارف را سیراب کرد شخصیت امام صادق (علیه السلام) بود که توانست اسلام را به مردم معرفی کند و شمه ای از نور امامت را برای مردم نمایان سازد؛ که چند نمونه از روایت های ایشان را برای شما عزیزان که مرتبط با بحث ما نیز هست را مینویسم.

امام صادق علیه السلام می فرمایند:

در قیامت زن زیبایی را که به خاطر زیبایش در فتنه افتاده است و (فریب زیبایی خود را خورده؛ و بی حجابی و بی عفتی و آلودگی دامن گناه او می باشد) به پای حساب خواهند کشید. خطاب به خداوند متعال خواهد گفت:

خدایا،خودت مرا زیبا خلق کردی تا اینکه در فتنه افتادم. به اذن الهی، حضرت مریم (سلام الله علیها) را در آنجا حاضر خواهند نمود و ندا خواهد شد: نگاه کن ببین تو زیباتری یا این زن، ما او را هم در نهایت زیبایی آفریدیم اما او گناه نکرد و فریب نخورد.[1]


و در روایت دیگری می فرمایند:

سه خصلت هست که اگر یک زن آن ها را  داشت، نترس و بگو: اهل جهنم است، آن سه خصلت عبارتند از:

1. بدزبانی
2.خودخواهی و غرور
3.بد دامنی و (بی حجابی و بی عفتی)   [2]

پی نوشت ها:

[1] تُؤتی بالمَرأهِ اِلحُسناءِ یَومَ الِقِیامَهِ الّتِی قَدِ افتَتَنت فِی حُسنِها،فَتَقُولُ: یا رَبِّ،حَسّنتَ خَلقِی حَتّی لَقِیتُ ما لَقِیتُ،فَیُجاءُ،بمَریَمَ(س)، فَیُقالُ:أنتَ أحسَنُ أو هذِهِ؟ قَد حَسّنّاها فَلَم تَفتَتِنُ

(الکافی :228/8)
[2] ثَلاثُ إذا کُنّ فِی المَرأهِ فَلا تَحرُج أن تَقُولَ: إنّها فِی جَهَنّمَ؛البذاءُ، وَالخُیَلاءُ، وَ الفَجَرُ  (الخصال:159)


محدوده ی نگاه به نامحرم
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

یکی از بخش های مهم تربیت، تربیت فرزندان است که قرآن در سوره های متعدد و در ضمن بیان سرگذشت انبیا و فرزندان آنان (حضرت نوح، ابراهیم، یعقوب، یوسف و...) به مسائل تربیت فرزند (اهمیت، محور ها، شیوه ها و...) آگاهی داده است.اوج آموزه های قرآن در این زمینه در سوره لقمان است که خداوند متعال به صورت مستقیم محورهای مختلف تربیتی را از زبان لقمان خطاب به فرزندش بیان نموده است.

پاسخ به دو پرسش قرآنی

پرسش اول: محدوده ی نگاه به نامحرم از دیدگاه قرآن کریم چیست؟

آیه ی شریفه ی «قُلْ لِلْمُۆْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ، ذَلِکَ أَزْکَى لَهُمْ، إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ» از نحوه ی روابط اجتماعی زن و مرد و نگاه آنان به یکدیگر می گوید. آن‌چه در این زمینه به عنوان دین در لایه های جامعه است ، بیش‌تر تحریفی معنوی از دین است و این آیات با آن فرهنگ عامیانه گری در تعارض است.

آیه ی شریفه نمی فرماید وقتی مرد نامحرمی زنی را می بیند سر پایین اندازد یا چشم فرو نهد؛ بلکه می فرماید: «یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ»؛ یعنی نگاه تند و تیز به نامحرم نداشته باشید به گونه ای که هرچه بر چهره دارد را با نگاه خود بازیابی کنید، بلکه نگاه شما طبیعی باشد.

«یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ» مانند امر «وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَ»؛ است که می فرماید: و صدایت را آهسته ساز که امر به آهسته نمودن آن است و نه توصیه به قطع صدا و ترک سخن گفتن و سکوت.

قرآن کریم چنین نگاهی را مۆمنانه و چنین ارتباط و برخوردی را انسانی می داند. خداوند با فراز: «إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ» هشدار می دهد به هر نگاهی آگاه است و نگاه های دزدیده را می داند. نگاه هایی که ممکن است حتی از پشت عینک دودی یا از پشت پوشیه باشد!

در برخی از روایات آمده است نگاه نخست به نامحرم اشکال ندارد، باید دانست این روایت خطاب به مۆمنان و مخصوص آنان است و نگاه افراد فاسد حتی اولی آن نیز از سر بیماری است.

خداوند متعال مۆمنان را به دیدن نامحرم مبتلا می کند تا میزان ایمان آنان را بسنجد و معلوم شود آیا با دیدن صحنه ای خود را می بازند یا استوار و محکم می ایستند. البته خداوند برای تربیت جنسی برنامه های ویژه و احکامی دارد که هم اینک کم‌تر به آن پرداخته می شود و جوامع اسلامی در این زمینه درگیر افراط و تفریط های بسیاری هستند که پی‌آمد آن ناآرامی روان آدمی است.

 

پرسش دوم: در کجای قرآن به تعلیم و تربیت فرزندان اشاره دارد؟

یکی از امتیازات و ویژگی های قرآن مجید این است که خود یک کتاب تربیتی است و همه آیات آن به طور مستقیم و غیر مستقیم در مقام تربیت انسان در رده های مختلف سنی، از خردسال تا کهنسال است. گاه این وظیفه خطیر را به صورت مستقیم و گاه به صورت غیر مستقبم بیان کرده است.

یکی از بخش های مهم تربیت، تربیت فرزندان است که قرآن در سوره های متعدد و در ضمن بیان سرگذشت انبیا و فرزندان آنان (حضرت نوح، ابراهیم، یعقوب، یوسف و...) ، به مسائل تربیت فرزند (اهمیت، محور ها، شیوه ها و...) آگاهی داده است. اوج آموزه های قرآن در این زمینه در سوره لقمان است که خداوند متعال به صورت مستقیم محورهای مختلف تربیتی را از زبان لقمان خطاب به فرزندش بیان نموده است که به بعضی از این آیات اشاره می کنیم:

1. "وَ إِذْ قالَ لُقْمانُ لاِبْنِهِ وَ هُوَ یَعِظُهُ یا بُنَیَّ لا تُشْرِکْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظیم"؛ (لقمان، 13) (به خاطر بیاور) هنگامی را که لقمان به فرزندش- در حالی که او را موعظه می‌کرد- گفت: «پسرم! چیزی را همتای خدا قرار مده که شرک، ظلم بزرگی است.


2. "یا بُنَیَّ إِنَّها إِنْ تَکُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّماواتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یَأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطیفٌ خَبیرٌ"؛ (لقمان، 16) " پسرم! اگر به اندازه سنگینی دانه خردلی (کار نیک یا بد) باشد، و در دل سنگی یا در (گوشه‌ای از) آسمانها و زمین قرار گیرد، خداوند آن را (در قیامت برای حساب) می‌آورد خداوند دقیق و آگاه است!

3."یا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلاةَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ اصْبِرْ عَلی ما أَصابَکَ إِنَّ ذلِکَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ"؛ (لقمان، 17) پسرم! نماز را برپا دار، و امر به معروف و نهی از منکر کن، و در برابر مصایبی که به تو می‌رسد شکیبا باش که این از کارهای مهمّ است!

4. "وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاسِ وَ لا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ"؛ (لقمان، 18) (پسرم!) با بی‌اعتنایی از مردم روی مگردان، و مغرورانه بر زمین راه مرو که خداوند هیچ متکبّر مغروری را دوست ندارد.

5. "وَ اقْصِدْ فی مَشْیِکَ وَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِکَ إِنَّ أَنْکَرَ الْأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمیرِ"؛ (لقمان، 19)(پسرم!) در راه رفتن، اعتدال را رعایت کن از صدای خود بکاه (و هرگز فریاد مزن) که زشت‌ترین صداها صدای خران است.

این بخش کوچکی از آیات تربیتی قرآن است. برای استفاده بیشتر به تفسیر نور، محسن قرائتی، ج ‌9، ص 244 به بعد مراجعه فرمایید.


توصیه امام علی(ع) برای حفظ زیبایی زن
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :
وقتی به فلسفه و ریشه ی بی حجابی می نگریم، می بینیم، حجاب از عوامل خوشبختی است و موجب سلامتی روحی و روانی و تکامل فرد و جامعه می گردد و برهنگی و بدحجابی، سقوط و انحطاط معنوی و فکری و پیامدهای شوم بیماری روانی و در نهایت جسمی را به ارمغان می‌آورد.

به گزارش خبرگزاری مهر، گوهر شرم و حیا در صدف وجود زن نهفته است، لذا زنان نباید از جسم و ظاهر جسمانی خود به عنوان کالایی شهوت انگیز استفاده کنند و چشم های هرزه را به خود متوجه نمایند. علل و عوامل مختلفی در بی حجابی نقش دارند که به مواردی چون پیروی از هوی و هوس های نفسانی، جلب توجه و کسب جایگاه، خودنمایی، بی حیایی و بی عفتی، تهاجم فرهنگی، زیبا جلوه دادن خود نزد دیگران، بی غیرتی مرد در اشاعه ی فحشاء، عملکرد بد دستگاه های ذیربط،  بی توجهی خانواده ها و دوستی های نامطمئن می توان اشاره کرد.

۱) پیروی از هوی و هوس های نفسانی
بی شک در وجود انسان، غرائض و امیال گوناگونی است که همه ی آنها برای ادامه ی حیات او ضرورت دارد. هواپرستی سرچشمه غفلت و بی خبری است برخی زنان به خاطر هوی و هوس خویش به فکر تنوع لباس، آرایش و خودنمایی در جامعه می پردازند، تا اینکه خود را به هر مردی ارائه کنند. آنها بجز شیک پوشی، خودنمایی، لذت جویی، خوشگذرانی، به چیز دیگری نمی اندیشند و بهترین اوقات زندگی خود را به قدم زدن در کوچه و خیابان ها و پارک ها و میهمانی های مفسده انگیز می گذرانند، خلاصه آنجا که هواپرستی و بی حجابی است نه پای دین در میان است و نه پای عقل، در آنجا چیزی جز بدبختی و بلا نیست، در آنجا چیزی جز بیچارگی و شقاوت و فساد نخواهد بود.

۲) جلب توجه و کسب جایگاه
انسان موقعیت طلب است و همواره می خواهد در میان مردم از جایگاهی خاص و در خور توجه برخوردار باشد. بعضی از افراد با تحصیل علم و دانش و کسب فصائل اخلاقی و معنوی و یا اجتماعی، جایگاهی بدست می آورند و برخی از افراد فاقد این ارزش ها هستند با نمایش زیبایی ها و جاذبه های طبیعی و ساختگی زنانه خود و بی حجابی سعی در جلب توجه دیگران می کنند تا به کمبودهای عاطفی و یا اجتماعی خود پاسخ دهند، اما این خودنمایی ها دلیل بر شخصیت و ارزش آنها نمی باشد.

۳) خودنمایی
با توجه به آفرینش زن توأم با زیبایی و لطف ظاهری و با احساسات و عواطف باطنی و تمایل به خودنمایی که در وجود زن به طور محسوس و قوی به چشم می خورد زمینه تحریک پذیری و ایجاد هیجان و تحریک در دیگران توسط او امری طبیعی است و اگر ویژگی های یاد شده را با آرایش و لباس های دلپذیر و حرکات مهیج بیامیزد و در معرض دید نامحرمان قرار دهد چه مفاسد و انحرافاتی را بوجود می آورد که زمینه ساز اضطراب و نگرانی و پریشانی در روح و روان افراد می شود. برخی زنان با بی حجابی به بیماری صیادی دلها گرفتارند. علاقه همسرانش برای ارضای روحیه آنها کافی نیست. محبوبیت عمومی می طلبند. حضرت امام صادق(ع) در مورد آثار گناه می فرماید: شمار کسانیکه که در اثر گناهان و انحرافات جان خود را از دست می دهند بیش از تعداد افرادی است که در اثر مرگ طبیعی می میرند.

۴) بی حیایی
یکی از خلقیات پسندیده و صفات عالیه انسانی عفت است. ملکه عفت آدمی را در اعمال و تمایلات جنسی تعدیل می کند و انسان را از پلیدی های شهوت مصون نگاه می دارد. بی عفتی و بی حجابی بعضی از دختران و زنان جوان غالبا از دوستان ناباب سرچشمه می گیرد. در نتیجه خانواده ها و دختران باید در انتخاب دوست دقت کنند.

۵) تهاجم فرهنگی
تهاجم فرهنگی عبارت است از تلاش مستمر و حیله گرانه استکبار برای سلب کردن فرهنگ‌های اصیل و الهی از ملت ها و جایگزین کردن فرهنگ مبتذل و مبتنی بر فساد و عیاشی و بی‌بهره ساختن ملت ها از هویت مستقل ملی و دینی خودشان و سلب اتکا به اراده خود. یکی از مهمترین عوامل درونی که باعث انحطاط فرهنگ یک جامعه می شود رواج فساد اخلاقی و بی حجابی است. وقتی فساد بر روی جامعه تاثیر گذاشت، غالبا آن جامعه قادر به ادامه حیات نیست.

۶) زیبا جلوه دادن خود نزد دیگران
موضوع زیبایی و جمال طبیعی انسان نیز یکی از مسائلی است که در روایات مذهبی مورد کمال توجه قرار گرفته است. جمال در مورد خداوند بزرگ به معنی زیبایی طبیعی یا تجمل مصنوعی نیست، بلکه مراد ا ز جمال الهی صفات جمالیه و کمالات معنوی است. اما عده ای از زنان و دختران که معنی و مفهوم اصل زیبایی را درک نکرده اند تمام هم و غم خود را بر این می گذارند که شکل ظاهری خود را آراسته و آرایش نمایند و به صورتی زیباتر در نزد دیگران حضور یابند و از زیبایی خدادادی خود در جهت خلاف دستورات الهی استفاده کنند. امام علی(ع) در حدیثی می فرماید: پوشیدگی برای زن سودمندترین و زیبایی او را پایدارتر می سازد.

۷) بی غیرتی مرد در اشاعه ی فحشاء
تاثیر متقابل زن و مرد در روابط خانوادگی و سرنوشت فرزندانشان، از اصول غیرقابل انکار در تربیت اجتماعی اسلام است. مرد باید همچون حصاری زن را در حمایت و مراقبت قرار دهد این حالت باید هم در مراقبت نسبت به عفاف و پاکدامنی زن باشد و هم در توجه به نیازهای عاطفی و جنسی او. توجه مرد به عفاف همسر خویش شرط اولیه حفظ حریم خانواده و حفظ سلامت اخلاقی آن است و در افزایش عشق و محبت وی به شوهر موثر است.

۸) عملکرد دستگاه های ذیربط
وظیفه ی مهم مسئولین، نظارت لازم بر موسسات تولیدی است که بسیاری از آنها به مراکز مدسازی و دوخت لباس های بی حجاب تبدیل شده اند. آنها به دوخت لباس های غیرشرعی مبادرت می ورزند. اگر کسی بخواهد مانتو و یا شلوار ساده و یا لباس مناسب و در شأنی خریداری کند موفق نخواهد شد. برخی از بی حجابی های زنان و دختران، ناشی از لباس های تحمیلی مانتوسراهای سودجویی است که به فرهنگ بد لباسی و شهوترانی دامن می زنند.

۹) بی توجهی خانواده ها
یکی از مهمترین نهادهای موثر در رشد، تربیت و رفتار آدمی نهاد خانواده است. اگر پدران و مادران بی توجه باشند نسبت به مسائل و معیارهای دینی و اخلاقی، از شر مفاسد، فرزندان شان در امان نمی باشند. از این رو خانواده مهمترین قسمت می باشد که باید در امر حجاب به دختران خود آموزش لازم را بدهد.

۱۰) دوستی های نامطمئن
در حقیقت یکی از ریشه های بی حجابی، دوستی های نامطمئن معاشرت های آلوده و مشکوک، گرایش به فرهنگ غرب، شخصیت زدگی، انتخاب الگوهای نامطلوب، احساس پوچی، از درون تهی شدن، بی اعتمادی به فرهنگ خودی و فقر معنویت و نظایر آنها. دختران چون از نظر روحی، عاطفی و احساسی تر هستند از دریچه ی احساسات به دنیا و مسائل آن می نگرند به همین دلیل بیشتر در معرض خطر آسیب های اخلاقی و اجتماعی قرار دارند.


مقام انسانى زن از نظر قرآن
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :
اسـلام زن را چـگـونـه موجودى ميداند؟ آيا از نظر شرافت و حيثيت انسانى او را برابر با مرد مى داند و يا او را جنس پست تر مى شمارد؟ اين پرسشى است كه اكنون مى خواهيم به پاسخ آن بپردازيم .
اسـلام در مورد حقوق خانوادگى زن و مرد فلسفه خاصى دارد كه با آنچه در چهارده قرن پـيـش مى گذشته و با آنچه در جهان امروز مى گذرد مغايرت دارد. اسلام براى زن و مرد در هـمـه مـوارد يـك نـوع حـقـوق و يـك نـوع وظـيـفـه و يـك نـوع مـجـازات قـائل نـشـده اسـت ؛ پـاره اى از حـقوق و تكاليف و مجازاتها را براى مرد مناسبتر دانسته و پـاره اى از آنـهـا را بـراى زن ، و در نـتيجه در مواردى براى زن و مرد وضع مشابه و در موارد ديگر وضع نامشابهى در نظر گرفته است .
چـرا؟ روى چـه حـسـابـى ؟ آيـا بدان جهت است كه اسلام نيز مانند بسيارى از مكتبهاى ديگر نـظريات تحقير آميزى نسبت به زن داشته و زن را جنس پست تر مى شمرده است و يا علت و فلسفه ديگرى دارد؟
مكرر در نطقها و سخنرانيها و نوشته هاى پيروان سيستمهاى غربى شنيده و خوانده ايد كه مـقـررات اسـلامـى را در مـورد مـهـر و نـفـقـه و طـلاق و تـعـدد زوجـات و امـثال اينها به عنوان تحقير و توهينى نسبت به جنس زن ياد كرده اند؛ چنين وانمود مى كنند كه اين امور هيچ دليلى ندارد جز اينكه فقط جانب مرد رعايت شده است .
مـى گـويند تمام مقررات و قوانين جهان قبل از قرن بيستم بر اين پايه است كه مرد جنسا شريفتر از زن است و زن براى استفاده و استمتاع مرد آفريده شده است ، حقوق اسلامى نيز بر محور مصالح و منافع مرد دور مى زند.
مـى گـويـنـد اسلام دين مردان است و زن را انسان تمام عيار نشناخته و براى او حقوقى كه بـراى يـك انـسان لازم است وضع نكرده است . اگر اسلام زن را انسان تمام عيار مى دانست تعدد زوجات را تجويز نمى كرد، رياست خانواده را به شوهر نمى داد، ارث زن را مساوى بـا نـصـف ارث مـرد نـمـى كـرد، بـراى زن قـيـمـت بـه نـام مـهـر قائل نمى شد، استقلال اقتصادى و اجتماعى مى داد و او را جيره خوار و واجب النفقه مرد قرار نـمى داد. اينها مى رساند كه اسلام نسبت به زن نظريات تحقير آميزى داشته است و او را وسـيـله و مـقـدمـه بـراى مـرد مـى دانـسـته است . مى گويند اسلام با اينكه دين مساوات است واصل مساوات را در جاهاى ديگر رعايت كرده است ؛ در مورد زن و مرد رعايت نكرده است .
مـى گـويـنـد اسـلام بـراى مـردان امـتـيـاز حـقـوقـى و تـرجـيـح حـقـوقـى قـائل شـده اسـت و اگـر امـتـيـاز و تـرجـيـح حـقـوقـى بـراى مـردان قائل نبود مقررات بالا را وضع نمى كرد.
اگر بخواهيم به استدلال اين آقايان شكل منطقى ارسطويى بدهيم به اين صورت در مى آيـد: اگـر اسـلام زن را انـسـان تـمام عيار مى دانست حقوق مشابه و مساوى با مرد براى او وضـع مـى كـرد، لكـن حـقـوق مـشـابـه و مـسـاوى بـراى او قائل نيست ، پس زن را يك انسان واقعى نمى شمارد.

تساوى يا تشابه ؟

اصـلى كـه در ايـن اسـتـدلال بـه كـار رفته اين است كه لازمه اشتراك زن و مرد در حيثيت و شـرافـت انـسـانـى ، يكسانى و تشابه آنها در حقوق است . مطلبى هم كه از نظر فلسفى بايد انگشت روى آن گذاشت اين است كه لازمه اشتراك زن و مرد در حيثيت انسانى چيست ؟ آيا لازمه اش اين است كه حقوقى مساوى يكديگر داشته باشند. به طورى كه ترجيح و امتياز حـقـوقـى در كـار نـبـاشـد ؟ يـا لازمـه اش ايـن اسـت كـه حقوق زن و مرد علاوه بر تساوى و برابرى ، متشابه و يكنواخت هم بوده باشند و هيچگونه تقسيم كار و تقسيم وظيفه اى در كار نباشد؟ شك نيست كه لازمه اشتراك زن و مرد در حيثيت انسانى و برابرى آنها از لحاظ انسانيت ، برابرى آنها در حقوق انسانى است اما تشابه آنها در حقوق چطور؟
اگر بنا بشود تقليد و تبعيت كوركورانه از فلسفه غرب را كنار بگذاريم و در افكار و آراء فـلسـفـى كـه از نـاحـيـه آنـهـا مـى رسـد بـه خـود اجـازه فـكـر و انـديـشـه بـدهـيـم ، اول بـايـد بـبـيـنـيـم آيـا لازمـه تـساوى حقوق تشابه حقوق هم هست يا نه ؟ تساوى غير از تـشـابه است ؛ تساوى برابرى است و تشابه يكنواختى . ممكن است پدرى ثروت خود را بـه طـور مـتـسـاوى ميان فرزندان خود تقسيم كند اما به طور متشابه تقسيم نكند. مثلا ممكن اسـت اين پدر چند قلم ثروت داشته باشد: هم تجارتخانه داشته باشد و هم ملك مزروعى و هم مستغلات اجارى ، ولى نظر به اينكه قبلا فرزندان خود را استعداديابى كرده است ، در يـكـى ذوق و سـليـقـه تـجـارت ديده است و در ديگرى علاقه به كشاورزى و در سومى مستغل دارى ، هنگامى كه مى خواهد ثروت خود را در حيات خود ميان فرزندان تقسيم كند، با در نـظـر گـرفتن اينكه آنچه به همه فرزندان مى دهد از لحاظ ارزش مساوى با يكديگر بـاشـد و تـرجـيـح و امـتـيـازى از ايـن جهت در كار نباشد، به هركدام از فرزندان خود همان سرمايه را مى دهد كه قبلا در آزمايش استعداديابى آن را مناسب يافته است .
كـمـيت غير از كيفيت است ، برابرى غير از يكنواختى است . آنچه مسلم است اين است كه اسلام حـقـوق يـكـجـور و يـكـنـواخـتـى براى زن و مرد قائل نشده است ، ولى اسلام هرگز امتياز و تـرجـيـح حـقـوقـى بـراى مـردان نـسـبـت بـه زنـان قـائل نـيـسـت . اسـلام اصل مساوات انسانها را درباره زن و مرد نيز رعايت كرده است . اسلام با تساوى حقوق زن و مرد مخالف نيست ، با تشابه حقوق آنها مخالف است .
كـلمه (تساوى ) و (مساوات ) چون مفهوم برابرى و عدم امتياز در آنها گنجانيده شده اسـت جـنـبـه (تـقـدس ) پـيـدا كـرده انـد، جـاذبـه دارند، احترام شنونده را جلب مى كنند، خصوصا اگر با كلمه (حقوق ) تواءم گردند.
تـسـاوى حـقـوق ! چـه تـركـيـب قشنگ و مقدسى ! چه كسى است كه وجدانى و فطرت پاكى داشته باشد و در مقابل اين دو كلمه خاضع نشود؟!
اما نمى دانم چرا كار ما - كه روزى پرچمدار علم و فلسفه و منطق در جهان بوده ايم - بايد به آنجا بكشد كه ديگران بخواهند نظريات خود را در باب (تشابه حقوق زن و مرد) بـا نـام مـقـدس (تـسـاوى حـقـوق ) بـه مـا تـحـمـيـل كـنـنـد ؟! ايـن درسـت مثل اين است كه يك نفر لبوفروش بخواهد لبو بفروشد اما به نام گلابى تبليغ كند.
آنچه مسلم است اين است كه اسلام در همه جا براى زن و مرد حقوق مشابهى وضع نكرده است ، هـمـچـنانكه در همه موارد براى آنها تكاليف و مجازاتهاى مشابهى نيز وضع نكرده است . امـا آيـا مجموع حقوقى كه براى زن قرار داده ارزش كمترى دارد از آنچه براى مردان قرار داده ؟ البته خير، چنانكه ثابت خواهيم كرد.
در ايـنـجـا سـؤ ال دومـى پـيـدا مـى شـود و آن ايـنكه علت اينكه اسلام حقوق زن و مرد را در بـعـضى موارد، نامشابه قرار داده چيست ؟ چرا آنها را مشابه يكديگر قرار نداده است ؟ آيا اگـر حقوق زن و مرد، هم مساوى باشد و هم مشابه بهتر است يا اين كه فقط مساوى باشد و مشابه نباشد.

براى بررسى كامل اين مطلب لازم است كه در سه قسمت بحث كنيم :

1. نظر اسلام درباره مقام انسانى زن از نظر خلقت و آفرينش
2. تـفـاوتهايى كه در خلقت زن و مرد هست براى چه هدفهائى است ؟ آيا اين تفاوتها سبب مى شود كه زن و مرد از لحاظ حقوق طبيعى و فطرى وضع نامشابهى داشته باشند يا نه ؟
3. تـفـاوتـهايى كه در مقررات اسلامى ميان زن و مرد هست كه آنها را در بعضى قسمتها در وضع نامشابهى قرار مى دهد براساس چه فلسفه اى است ؟ آيا آن فلسفه ها هنوز هم به استحكام خود باقى است يا نه ؟

مقام زن در جهان بينى اسلامى

اما قسمت اول . قرآن تنها مجموع قوانين نيست . محتويات قرآن صرفا يك سلسله مقررات و قـوانـيـن خـشـك بـدون تفسير نيست . در قرآن ، هم قانون است و هم تاريخ و هم موعظه و هم تـفـسـيـر خـلقـت و هـم هـزاران مـطـلب ديـگـر. قـرآن هـمـان طـورى كـه در مـواردى بـه شكل بيان قانون دستورالعمل معين مى كند در جاى ديگر وجود و هستى را تفسير مى كند، راز خلقت زمين و آسمان و گياه و حيوان و انسان و راز موتها و حياتها، عزتها و ذلتها، ترقى ها و انحطاطها، ثروتها و فقرها را بيان مى كند.
قرآن كتاب فلسفه نيست ، اما نظر خود را درباره جهان و انسان و اجتماع - كه سه موضوع اساسى فلسفه است - به طور قاطع بيان كرده است . قرآن به پيروان خود تنها قانون تـعـليـم نـمـى دهد و صرفا به موعظه و پند و اندرز نمى پردازد بلكه با تفسير خلقت بـه پـيـروان خـود طـرز تـفـكر و جهان بينى مخصوص مى دهد. زير بناى مقررات اسلامى دربـاره امـور اجـتـماعى از قبيل مالكيت ، حكومت ، حقوق خانوادگى و غيره همانا تفسيرى است كه از خلقت و اشياء مى كند.
از جـمـله مـسائلى كه در قرآن كريم تفسير شده موضوع خلقت زن و مرد است . قرآن در اين زمـيـنـه سـكـوت نـكـرده و بـه يـاوه گـويان مجال نداده است كه از پيش خود براى مقررات مـربـوط بـه زن و مرد فلسفه بتراشند و مبناى اين مقررات را نظر تحقيرآميز اسلام نسبت به زن معرفى كنند. اسلام ، پيشاپيش نظر خود را درباره زن بيان كرده است .
اگـر بـخـواهـيم ببينيم نظر قرآن درباره خلقت زن و مرد چيست لازم است به مساءله سرشت زن و مرد - كه در ساير كتب مذهبى نيز مطرح است - توجه كنيم . قرآن نيز در اين موضوع سـكـوت نـكـرده اسـت . بـايد ببينيم قرآن زن و مرد را يك سرشتى ميداند يا دو سرشتى ؛ يـعـنى آيا زن و مرد داراى يك طينت و سرشت مى باشند و يا داراى دو طينت و سرشت ؟ قرآن با كمال صراحت در آيات متعددى مى فرمايد كه زنان را از جنس مردان و از سرشتى نظير سـرشـت مـردان آفـريـده ايـم .


صدیقه کبری (سلام الله علیها) و مسأله حجاب
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

قال الباقر علیه السلام: و لقد کانت علیهاالسلام مفروضة الطاعة علی جمیع من خلق الله من الجن و الانس و الطیر و الوحش و الانبیاء و الملائکة. (۱)
حضرت امام باقر علیه السلام فرمودند: به تحقیق حضرت زهرا علیهاالسلام بر تمام آنچه خداوندخلق فرموده از جن و انسان و پرندگان و درندگان وپیامبران و فرشتگان، فرمانروایی بی چون وچرابودند.
اولیا و برگزیدگان الهی اشخاصی هستند که در تمام جوانب شخصیتی دارای کامل ترین روح ها و سترگ ترین حریم هایند. در میان این افراد دست چین شده چهارده نور پاک از همه درخشنده تر جلوه گری می کنند و زیباتر دل افروزی. اما آنگاه که در کلمات خود ایشان علیهم صلوات الله می نگریم، به سرعت در میابیم که تمام آن پاکان به یک نقطه خیره گشته و یک شخصیّت را حجّت خداوند بر خود می دانند. نقطه ای که قبله دل های امامان و سرمشق و اسوه ای نیکو برای پیشوایان ما سلام الله علیهم اجمعین است و او ام الائمه زهرای مرضیّه علیها سلام الله است .
البتّه در این مجال بنابر آن نیست که در مورد تمام ابعاد وجودی ایشان علیهاالسلام، سخن به میان آید، چه اینکه نه این مجال و نه هیچ عرصه دیگری گنجایش چنین مقال را ندارد، بلکه چون خطاب این نوشته به خواهران پیرو مکتب آن یگانه اعصار است، سعی خواهد شد به شخصّیت ایشان از زاویه الگویی کامل برای زنان در مسئله حجاب نگریسته شود.
برای آغاز مطلب به مسجد پیامبر بزرگ الهی صلّی الله علیه و آله وسلم رفته، در حلقه ای که ایشان در جمع صحابه نشسته اند، قرار می گیریم. رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم را می بیینیم که از اصحاب چنین سوال می کنند: برای زنان چه چیزی نیکوتر است؟ هر یک از اصحاب درخور فهم و دانش خود جوابی می دهند. در این میان امیرالمومنین علیه السلام بهتر آن می بینند که پاسخ را از بانوی بانوان جهان بشنوند، تا این بهانه ای باشد برای انتقال معارف از برترین زن و همه با نگرش ایشان بهتر آشنا شوند. پاسخ ایشان چنین است:
خیر للنساءأن لا یرین الرجال و لا یراهنّ الرجال. (۲)
برای زنان بهتر آن است که نه مردی را ببینند و نه مردی آنان را بنگرد.
این گفتار ایشان است و زمانی شیرینی گفتار بیشتر به کام می نشیند که با عمل همراه گردد. در مقام عمل امّا، از ایشان چنین نقل شده است:
مردی نابینا پس از اجازه گرفتن وارد منزل پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم می شود. رسول الله صلوات الله علیه مشاهده می کنند که حضرت زهرا سلام الله علیها برخاسته فاصله می گیرند و خود را می پوشانند. نبی اکرم علیه و علی آله صلوات الله می فرمایند: دخترم این مرد نابینا است. پاسخ چنین است:
إن لم یکن یرانی فإنّی أراه و هو یشمّ الریح.
اگر او مرا نمی بیند، من او را می بینم و او بوی زن بیگانه را استشمام می کند.
پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم در مقام تحسین چنین عفت و پاکدامنی و برای فهماندن بهترین نوع عمل، این گونه می فرمایند:
شهادت میدهم که تو پاره ای از وجود من هستی. (۳)
بانوی بزرگ اسلام سلام الله علیها برای اصلاح این طرز تفکّر که زن را در جای جای اجتماع و در میان مردان بیگانه جستجو می کند و به غلط ارزش او را در به عهده گرفتن نقشهای غیر ضروری بیرون منزل می داند ، چنین بیانی دارند :
أدنی ما تکون من ربّها أن تلزم قعر بیتها. (۴)
زن از تمام لحظات، زمانی به خداوند نزدیک تر است که در کنج خانه خویش باشد.
این است فرمایش کامل ترین زن در مکتبی که عفّت و انضباط از پایه های اساسی آن است . مکتبی که هدفدار است و برای هر موجود مکانی تدارک دیده و وظیفه ای خاصّ بر گردن او نهاده.
به فراز کوتاه دیگری از زندگی این بانوی بزرگ نظر می افکنیم.
بعد از آنکه پیامبرخدا صلی الله علیه و آله وسلم کارهای منزل را تقسیم فرمودند و امور داخل خانه را به حضرت زهرا سلام الله علیها و کارهای خارج منزل را به امیرالمومنین علیه السلام محوّل کردند، حضرت زهرا سلام الله علیها فرمایشی شنیدنی دارند:
فلا یعلم ما داخلنی من السرور إلا الله بإکفایی رسول الله تحمّل رقاب الرجال. (۵)
اندازه سرور مرا جز خداوند کسی نمی داند چون رسول خدا مرا از انجام کارهایی که مربوط به مردان است بی نیاز کردند.
روشن شد که بزرگ ترین خوشحالی برترین بانوی عالم سلام الله علیها دوری جستن از بیرون خانه و ظاهر نشدن در میان مردان است. آیا این موارد با رفتارهای امروزی و ارزش های مورد ترویج سازگاری دارد؟
آنچه ما را متوجّه اهمّیت فوق العاده حجاب در نظر این وجود مبارک می سازد، توجه ایشان به مستور بودن حتی پس از وفات است. به این فراز تاریخی توجه کنید :
در ایامی که ایشان در بستر شهادت آرمیده و آماده لقای حضرت ربّ جلّ و علا بودند، به اسماء بنت عمیس فرمودند:
إنی قد استقبحت ما یصنع بالنساء أنه یطرح علی المرأه الثوب فیصفها لمن رأی فلا تحملینی علی سریر ظاهر استرینی سترک الله من النار.
من آن گونه عملی را که درمورد زنان پس از مرگ آنان می شود، بسیار زشت می شمارم که پارچه ای روی بدن آنهامی کشند که اوصاف بدن آنها را برای بیننده نمایش می دهد. از تو می خواهم که این چنین بامن رفتار نکنی و مرا در چنین تابوتی نگذاری. مرا بپوشان، خداوند تو را از آتش بپوشاند.
اسماء می گوید: به ایشان عرض کردم در حبشه برای حمل جنازه تابوتی درست می کنند که بدن مّیت را می پوشاند و سپس برای ایشان با چوب های تر و نازک درخت شکل و قیافه آن را ترسیم کردم. حضرت زهرا سلام الله علیها خوشحال شده فرمودند:
إصنعی لی مثله استرینی سترک الله من النار. (۶)
مانند همین را برایم بساز . مرا بپوشان ، خداوند تو را از آتش بپوشاند.
دیده شد که هر جا برای صدّیقه کبری سلام الله علیها امکان برای پوشش بیشتر فراهم آمده، خوشحالی از ایشان نمایان گردیده است که این، جهت و سمت شوق و خرسندی آن وجود مبارک را مشخص می سازد .
یک سؤال و جواب آن
در مواردی دیده شده که حضرت زهرا سلام الله علیها نه تنها در اجتماع و درمیان مردان ظاهر شده اند، بلکه حتی به ایراد خطابه و سخنرانی درجمع مردان بیگانه پرداخته اند. با توجه به معتبر بودن این گونه نقل ها، این رفتار را چگونه پاسخ می دهید؟ آیاتناقض میان روشی که در این نوشتار است، باروش مذکور وجود ندارد؟
در پاسخ به این سؤال و دیگر سؤالات از این دست که معمولا برای توجیه فعّالیت های غیر ضروری بانوان در اجتماع مطرح می شود، باید چنین گفت:
با اذعان به صحت نقل حضور حضرت صدّیقه سلام الله علیها در اجتماع مردان، به موشکافی شرایط این عمل تاریخ ساز و مهم می پردازیم . ( البته باید به این نکته توجّه داشت که هیچ منبعی حضورغیرضروری ایشان در اجتماعاتی از این دست را درزمان حیات رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم، ثبت نکرده است. )
پس از ارتحال اندوه بار خاتم الانبیاء صلوات الله علیه و آله و انحراف خلافت الهی از مسیری که آخرین فرستاده خداوند معیّن فرموده بودند، جنبشی از دو سوی پدید آمد. در یک طرف سقیفه سازان را سعی براین بود که با فشار تبلیغات و سایر اقدامات، خلیفه دست ساز خود را تثبیت کنند و با دادن جلوه قدسی به وی، راه حاکمیت اش را هموار سازند و تمام مخالفین را به تمکین از او وادار کنند. این گروه از انجام هیچ عملی در مسیر خواسته خود روی گردان نبودند و با جّدیت طرح خودرادنبال می کردند.
در طرف دیگر کسانی بودند که علی رغم شمار اندک خویش، سعی بر این داشتند که خلافت را به مسیری که رسول الله علیه و علی آله السلام مقرّر فرموده بودند، بازگردانند. این گروه به زعامت امیرالمومنین علی علیه السلام، تمام تلاش خود را به توجّه دادن مردم به وصایای متعدّد پیامبر خاتم صلی الله علیه وآله وسلم معطوف داشتند. اما از یک سوی با فشار سهمگین جریان حاکم و از سوی دیگر به جهت بی اعتنایی مردم، نتوانستند کاری از پیش ببرند. از جمله این فشارها می توان به حمله حکومتیان به خانه امیرالمومنین علیه السلام و آتش زدن درب خانه ایشان و مضروب ساختن وجود مبارک صدیقه طاهره سلام الله علیها اشاره نمود .
در چنین شرایطی که تمام سعی جریان حاکم بر دور ساختن مردم از خلیفه برحقّ رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم متمرکز شده بود، چاره ای جز مداخله مستقیم تنها بازمانده رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم نمی ماند. کسی که هیچ راهی برای انکار نزدیکی و ارتباط اش با ریاست اعلای دین و اطّلاع اش از کلمات و وصایای رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم وجود نداشت. کسی که پیامبر صلوات الله علیه وی را پاره ای ازوجود خود نامیده بودند و همه مردم به محبّت دوسویه میان این پدر و فرزند واقف بودند. پس حضرت زهرا سلام الله علیها با درک صحیح از ضرورت آگاه سازی مردم و عدم جایگزین در انجام این کار مهمّ در صحنه حاضر شدند. شکل حضور این بانوی بزرگ سلام الله علیها برای تکمیل پاسخ ما بسیار حایز اهمیّت است. به این عبارات توجّه بفرمایید:
لاثت خمارها علی رأسها و اشتملت بجلبابها تطؤ ذیولها . . . فنیطت دونها ملاءه . . . (۷)
حضرت زهرا سلام الله علیها مقنعه خودراپوشیدند و چادر به سر کشیدند... در حالی که لباس بلندایشان زیرقدمشان قرارمی گرفت... پرده ای درپیش روی شان آویخته شد...
روشن است که پس از آنکه شرایط حادّ زمان، ایشان را ناچارساخت تا در میان مردان حاضر گردند، این حضور با رعایت کامل مسایل پوشش همراه شد و هنگام سخنرانی در جمع نامحرمان پرده ای میان ایشان و مستمعین حایل بود.
پس آنچه به دنبالش بودیم کاملا واضح شد و معلوم گردید که اوّلا ضرورت موجب حضور اجتماعی ایشان شده است و ثانیا این حضور با نهایت پوشش انجام پذیرفته است. سایر حضورهای ایشان نیز در راستای ضرورت قابل ارزیابی است و تا ضرورت ایجاب نمی کرده از ایشان حضور اجتماعی در میان مردان سراغ نداریم .
اینک این سؤال از تمام بانوانی که به این وجود مقدّس سلام الله علیها علاقه مندند، پرسیده می شود:
تا چه مقدار نزدیکی بین خود و سیره و دستورات برترین بانوی عالم سلام الله علیها احساس می کنید؟ آیا وقت آن نرسیده است که در رفتار و الگوپذیری خود بازنگری کنیم؟ آیا تا چه زمانی از فرهنگ غرب که حتی در خاستگاه خود تجربه ناموفّقی داشته و علاوه بر از میان بردن حریم های اجتماعی، مساله ارتباط خانوادگی و تربیت فرزندان را هم تحت تاثیر قرار دارده است، باید الگو گرفت؟

پی نوشت ها :
۱. مستدرک سفینة البحار 6 : 208
۲. مجمع الزواید هیثمی 4 : 468 و وسایل الشیعة، جلد20، صفحه67
۳. دعایم الاسلام 2 : 215 و بحارالانوار 43 : 91
۴.مستدرک الوسايل 14 : 182 و جامع احادیت الشیعة 20: 384
۵. بحارالانوار43 : 83 و وسایل الشیعة 14 : 123
۶. وسایل الشیعه 2 : 876 و بحارالانوار 43 : 212
۷. دلائل الامامه، طبری، صفحه 110


عفاف و حجاب از ديدگاه حضرت زهرا (علیهاالسّلام)
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

بدون ترديد پوشش اسلامي براي زنان، از ضروريات دين مقدس اسلام است، چنان که آيات متعددي از قرآن بر اين مطلب دلالت دارند.(1) از طرفي مسأله حجاب يکي از جنجالي‏ترين مسائل دنياي ديروز و امروز است، به ويژه طرفداران اعلاميّه حقوق بشر، که با عنوان کردن «تساوي حقوق زن و مرد»، پوشش را براي زن دست و پاگير دانسته، و آن را برخلاف آزادي قلمداد و به عنوان حمايت از حقوق زن، مطرح مي‏نمايند، اين مسأله را بسيار حسّاس نموده است، در صورتي که پوشش اسلامي را بايد در مجموع ابعادش مورد تجزيه و تحليل قرار داد، که با توجّه به مجموع، به نفع زن و جامعه است، و نه تنها دست و پا گير نيست و تضادي با آزادي ندارد، بلکه زنان در عين حفظ پوشش اسلامي، مي‏توانند برترين فعاليّت‏هاي اجتماعي را داشته باشند، و در چارچوب آزادي‏هاي صحيح و مقبول، از حق آزادي خود بهره‏مند گردند، زيرا حجاب در اسلام به معناي پرده نشيني نيست، بلکه به معناي پوششي معقول براي جلوگيري از فساد، و حفظ کرامت زن است، و ما امروز در جمهوري اسلامي ايران مي‏بينيم که زنان در همه صحنه‏ها و عرصه‏ها، از مجلس قانون‏گذاري گرفته تا آموزش و پرورش و بيمارستان‏ها و ادارات، مي‏توانند در چهارچوب حفظ پوشش اسلامي، به کار و تلاش بپردازند، بي آن‏که حجاب اسلامي براي تلاش‏هاي آنان، مشکلي ايجاد کند، و حقّ آزادي صحيح آنها را تضييع نمايد.
 حجاب در اسلام از يک مسأله کلّي‏تر و اساسي‏تري ريشه مي‏گيرد، و آن اين است که اسلام مي‏خواهد انواع التذاذهاي جنسي، چه بصري و لمسي و چه نوع ديگر به محيط خانوادگي و در کادر ازدواج قانوني، اختصاص يابد، اجتماع منحصرا براي کار و فعّاليت باشد، برخلاف سيستم غربي عصر حاضر، که کار و فعّاليت را با لذّت‏جويي‏هاي جنسي به هم مي‏آميزد، اسلام مي‏خواهد اين دو محيط را کاملاً از يکديگر تفکيک کند». (3)
علاّمه اقبال لاهوري در اشعار نغز خود در اين رابطه، چنين مي‏سرايد:

شرق را از خود  برد  تقـلید  غرب  *** باید   این    اقوام   را   تـنـقـیـد  غرب
قوت مغرب نه از  چنگ  و  رباب  ***  نی   ز    رقص    دختران   بی‌ حجاب
نی ز سحر  ساحران  لاله  روست  *** نی ز عریان ساق و نی از قطع موست
قوت افرنگ  از  علم  و  فن  است *** از هـمین  آتش  چراغش  روشن است
علم و فن داری جوان شوخ و شنگ  *** مغز   می‌باید     نه   ملبوس   فرنگ

حضرت فاطمه (سلام الله علیها) زن نمونه يا نمونه زن؟
الگو يکي از طرق سازندگي درمراحل مختلف زندگي است. بسياري از بي هدفي ها زاييده بي الگويي هاست. زبان الگو، زبان عمل است در نتيجه تأثيري که الگو برافراد مي‌گذارد، بسيارعميق تر و ماندني تر ازگفتار است. به دليل اهميت الگو اديان الهي و مکاتب بشري سعي درارائه الگو ازنوع خود انسان داشته  اند و ازنقش الگو درآباداني و ويراني جوامع غافل نبوده اند .
دين مبين اسلام  الگوها و شاخص‌هاي‌متعالي ‌ارائه داده و انسانها را به پيروي از سيره عملي و نظري آنان دعوت نموده است. اگر درمکاتب ساخته بشر، الگوي عملي وجود ندارد و آنان ناگزيرند ايده آليستي بينديشند، خوشبختانه درمکتب اسلام راستين يعني تشيع، الگوهاي بسياري وجود دارد.
دامنه تأثير گذاري اسوه ها از نظر قرآن اعم از حوزه فردي، اجتماعي و تاريخي است . در حوزه فردي نقش سرمشقها اصلاح مناسبات اجتماعي و سياسي است و درعرصه تاريخي تأثير اسوه ها به تغيير و تحول در جهت گيريهاي تاريخي   ارتباط مي‌يابد.
هم اکنون جا دارد به اين سؤال پاسخ گفته شود که آيا حضرت زهرا(سلام الله علیها) الگوي زنان است يا الگوي انسان؟ و آيا سيره ايشان قابليت پيروي براي همه انسانها را دارد و يا مختص زنان مي‌باشد؟ پرواضح است که حضرت زهرا (سلام الله علیها) الگوي کاملي براي همه انسانهاست و همه بشريت مي‌توانند با تأسي از سيره ايشان راه نجات و سعادت خود را طي نمايند.
کرامت ها وفضيلت ها مختص مردان نيست. چنانچه زنان جوهري داشته باشند، مسير تعالي وبالندگي معنوي براي آنان هموار است. اگر علي (علیه السّلام) الگو ونمونه انسان کامل و ايده آل است در وجود مرد بودن، زهراي مرضيه نيز الگوي ايده آل انسان کامل است درمظهر زن بودن. قران وقتي مي‌فرمايد :« لقد کان لکم في رسول الله اسوة حسنة »( احزاب،33/ 31 ) مقصود از «لکم» همه انسان هاست،نه فقط مردان. اين مطلب درمورد حضرت زهرا (سلام الله علیها) نيز صادق است .آنچه فاطمه (سلام الله علیها) را اسوه و نمونه ساخته،کمال انساني اوست و بدين خاطر متعلق به عالم انسانيت است. ارزش هاي انساني اختصاص به زن يا مرد ندارد و به تبع آن اسوه هاي انساني نيز همين گونه اند. فاطمه(سلام الله علیها) چنان که اسوه زنان است اسوه مردان نيزهست.( همانند پيامبران و امامان)
بين زن نمونه بودن و نمونه زن بودن تفاوت است ؛ زن نمونه يعني زني که سيره و روش او را همگان قادرند در زندگي اتخاذ واعمال نمايند و براساس سيره و سلوک او مسيرزندگي خويش را بپيمايند و نمونه زن يعني زني که ميان زنان نمونه و الگوست.

بالاترين ارزش زن از نظر حضرت زهرا (عليهاالسلام)
از منظر حضرت زهرا عليهاالسلام نزديک ترين حالات زن به خداوند متعال هنگامى است که خود را از ديد نامحرمان دور نمايد و در منزل خود به خانه دارى و تربيت فرزند و پذيرايى از همسر خود بپردازد. امام صادق عليه السلام به نقل از حضرت فاطمه عليهاالسلام دراين باره فرمود: «أَنَّ أَدْنَى مَا تَکُونُ مِنْ رَبِّهَا أَنْ تَلْزَمَ قَعْرَ بَيْتِهَا، نزديک ترين حالات يک زن به خداوند متعال زمانى است که در منزل مى ماند (و به امور خانه دارى و تربيت فرزند مى پردازد).»
آرى، يک زن مسلمان هرگز فرمان خداوند متعال را در مورد حفظ عفت و عصمت خود فراموش نمى کند و در طول زندگى حجاب خود را همانند گوهرى گرانبها پاسدارى مى کند. اين سخن معروف حضرت زهرا عليهاالسلام که ضامن پايدارى جوامع و مايه استحکام خانواده هاست، همواره بايد در معرض ديد بانوان مسلمان به ويژه دختران جوان باشد که فرمود: «خَيْرٌ لِلنِّسَاءِ أَنْ لَا يَرَيْنَ الرِّجَالَ وَ لَا يَرَاهُنَّ الرِّجَالُ؛ بهترين و نيکوترين عمل زنان آن است که (بدون ضرورت) مردان (نامحرم) را نبينند و مردان (نامحرم) نيز آنان را ننگرند.»
خوشبختى و سعادت زن و جامعه بهترين و نيکوترين عمل زنان آن است که (بدون ضرورت) مردان (نامحرم( را نبينند و مردان (نامحرم( نيز آنان را ننگرند. در همين جمله نهفته است که تا مى تواند از نامحرمان دورى کند و کمترين ارتباط را با آنان داشته باشد؛ امّا متأسفانه در عصر ما شياطين وسوسه گر و دشمنان اسلام تلاش مى کنند به هر وسيله و عنوانى زنان مسلمان را از هويت خود جدا کنند و به مجامع عمومى و معرض ديد نامحرمان بکشانند و به اين وسيله آنان را از اهداف اصلى خلقتشان بازدارند.
فرانس فانون نويسنده فرانسوى مى گويد: «نيروهاى اشغالگر در کشور مسلمان الجزائر مأموريت داشتند تا هويت و اصالت فرهنگى ملت الجزائر را نابود سازند و در اين راه حداکثر کوشش خود را بر تخريب مسئله حجاب و چادر زنان متمرکز کرده بودند؛ زيرا آن را نشانه مهم اصالت ملى زنان الجزائرى تلقى مى کردند. از ديدگاه استعمارگران هجوم به تار و پود جامعه اسلامى الجزائر ابتدا بايد از تحت تأثير قرار دادن زنان آغاز مى شد. دستگاه استعمارى فرانسه براى مبارزه با حجاب زنان و بيرون کشيدن آنان از کانون خانواده، مبالغ هنگفتى را اختصاص داده بود. آنها بر اين باور بودند که حجاب زن سدّ محکم و دژ عظيمى در برابر نفوذ غربيهاست. هر چادرى که کنار گذاشته شود، افق جديد و گام بلندى در تسلط استعمارگران بر کشورهاى اسلامى است. پس از ديدن هر زن مسلمانى که حجاب را کنار گذاشته است، اميد تسلط آنان ده برابر مى گردد. با هر چادرى که رها مى گردد، گويى جامعه اسلامى براى پذيرش و تسليم در برابر استعمارگران آماده تر مى شود.»

حجاب حضرت فاطمه(سلام الله علیها)
حضرت زهرا سلام الله عليها يك افتخار است براي همه عالم، نه فقط براي شيعه، نه فقط براي عالم اسلام، نه فقط براي ائمه طاهرين (علیهم السلام)، بلكه آن حضرت براي پدر بزرگوارش نيز مايه سربلندي و افتخار به شمار مي‌رود. پيامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) به اين بانو خيلي افتخار مي‌كردند و بارها مي‌فرمودند كه خودم و پدر و مادرم به فداي تو. افتخار پيغمبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) خيلي معنا دارد؛ حضرت زهرا (سلام الله علیها) از نظر حسب و نسب داراي درجات رفيعي بوده است. شما نمي‌توانيد يك خانمي پيدا كنيد كه اين قدر از نظر نسب، والا و نوراني باشد. ايشان پدري دارد مثل پيامبر اكرم كه خاتم الانبياء بود. پيغمبري كه همه پيامبران به وجود او افتخار مي‌كردند، وجود مباركي كه خود خداوند متعال به او افتخار مي‌كند و نظيرش در عالم وجود نيامده و نخواهد آمد. حضرت صديقه طاهره مادري دارد مانند حضرت خديجه كه در مورد ايشان هم بايد بگوييم يك افتخار براي همه انسانها و مخصوصاً براي تمامي خانمها مي‌باشد. در باره حضرت خديجه همين مقدار بس كه پيغمبر اكرم مي‌فرمودند: پيروزي اسلام، مرهون خديجه است. همسر حضرت زهرا (سلام الله علیها) نيز اميرالمومنين علي (علیه السلام) است كه پيامبر گرامي (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند: زهرا جان اگر علي نبود، كفوي براي تو در عالم وجود يافت نمي‌شد. و اگر تو نبودي كفوي براي علي در عالم نبود. حضرت فاطمه زهرا از لحاظ فرزند نيز فرزنداني نظير امام حسن و امام حسين و حضرت زينب و ام كلثوم سلام الله عليهم را تحويل عالم بشريت داده‌اند. اسلام مرهون مجاهدتها و تلاشهاي فرزندان گرامي حضرت زهراست. شهادت امام حسين (علیه السلام) اسلام را بيمه كرد و مجاهدت حضرت زينب(سلام الله علیها)، شهادت آن حضرت را جهانگير كرد. حضرت زينب با آن شهامت مثال زدني در مقابل دشمن گفت: «‌ثكلتك امك يابن مرجانه ما رأيت الا جميلا». نظير چنين فرزنداني را در عالم كسي نداشته و نخواهد داشت. اما اولاد حضرت زهرا سلام الله عليها منحصر به اين چهار بزرگوار نيست، بلكه دوازده امام از نسل حضرت زهرا به وجود آمدند كه بارها پيغمبر اكرم به اين موضوع افتخار مي‌كردند. از همان وقتي كه امام حسين طفلي كوچك بود، پيامبر اكرم او را در دامن مي‌نشاندند و مي‌فرمودند: «يا حسين التاسع من ولدك هو القائم بالحق به يملأ الله الارض قسطاً و عدلاً بعد ما ملئت ظلماً و جورا» يعني حسينم، نهم از فرزندان تو امام زمان است كه به دستش پرچم اسلام روي كره زمين افراشته مي‌شود. آنكه عدالت اجتماعيِ سرتاسري مي‌آ ورد. آن كه ظلم جهاني را ريشه كن مي‌كند و بالاخره آن كه اسلام را جهاني مي‌كند و مي‌گويد «انّ في إبنه رسول الله لي اسوه حسنه» يعني سرمشق من در حكومت، زهراي مرضيه است. آن امامي كه اسلام را جهاني مي‌كند و مي‌فرمايد كه «‌نحن حجج الله علي خلقه و فاطمه حجه علينا» يعني ما دوازده امام حجت براي مردم هستيم و زهرا (سلام الله علیها) حجت براي ما است. درك كردن معناي اين گونه روايات سخت است، اين گونه روايات حيران كننده است و انسان با غور در اين مطالب پي به جهل خود مي‌برد.
نكته مهم كه تذكر آن در اين مجال ضروري است اينكه، شناخت ما نسبت به نعمت بزرگي همچون وجود مبارك حضرت زهراي مرضيه چه مقدار است؟ و مهمتر اينكه تا چه اندازه آن حضرت را براي خود اسوه مي‌دانيم و از او پيروي مي كنيم؟ اگر ما در اين باره كوتاهي كنيم و از حضرت زهرا (سلام الله علیها) الگو نگيريم، بالاترين گناه را مرتكب شده‌ايم. زيرا كفران نعمت كرده‌ايم. قرآن كريم مي‌فرمايد: «لئن شكرتم لأزيدنّكم و لئن كفرتم إنّ عذابي لشديد». اگر حضرت صديقه طاهره سرمشق جامعه باشد، جامعه رو به تزايد و ترقي خواهد بود و اما اگر زهرا سرمشق زندگي مردم نشد، در دنيا و آخرت عذابي دردناك در انتظار آنان خواهد بود. در خصوص لزوم الگوگيري از سيره حضرت زهرا (سلام الله علیها) به دو نكته اشاره مي‌گردد كه از مصاديق برجسته شيوه‌ زندگاني حضرت زهراست كه نسل كنوني بايد اسوه خود قرار دهد.

حجاب از ديدگاه حضرت زهرا(سلام الله علیها)
آن بانوي بسيار بزرگ جهان، با اين که حريم عفاف و حجاب را به طور کامل رعايت مي‏کرد، در عين حال، در بحراني‏ترين حوادث سياسي و اجتماعي، حضور و ظهور داشت.
روزي مرد نابينايي با کسب اجازه به محضر حضرت زهرا(سلام الله علیها) آمد. حضرت از او فاصله گرفت و خود را پوشانيد، پيامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) که در آن جا حضور داشت از حضرت زهرا(سلام الله علیها) پرسيد: «با اين که اين مرد نابيناست و تو را نمي‏بيند، چرا خود را پوشاندي»؟ حضرت زهرا(سلام الله علیها) در پاسخ فرمود: «اگر او مرا نمي‏بيند، من که او را مي‏بينم، وانگهي او بو را استشمام مي‏کند». پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) (به نشانه تأييد شيوه و گفتار حضرت زهرا«س») فرمود: «أَشْهَدُ اَنَّکِ بَضْعَةٌ مِنّي؛(4) گواهي مي‏دهم که تو پاره تن من هستي».
اميرمؤمنان علي(علیه السلام) فرمود: روزي همراه گروهي در محضر رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) نشسته بوديم. آن حضرت به ما رو کرد و فرمود: «بهترين کار براي زنان چيست؟» هيچ کدام از حاضران نتوانستند جواب صحيح بدهند. هنگامي که متفرّق شدند، من به خانه بازگشتم، و همين موضوع را از حضرت زهرا(سلام الله علیها) پرسيدم، و ماجراي سؤال پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) و پاسخ صحيح ندادن اصحاب را براي حضرت زهرا(سلام الله علیها) تعريف کردم، و گفتم هيچ يک از ما نتوانستيم پاسخ صحيح بدهيم. حضرت زهرا(سلام الله علیها) فرمود: ولي من پاسخ به اين سؤال را مي‏دانم، و آن اين است که: «خَيْرٌ لِلنِّساءِ اَنْ لايَرِينَ الرِّجالَ وَلايَراهُنَّ الرِّجالُ؛ صلاح زنان در آن است که آنها مردان نامحرم را نبينند، و مردان نامحرم آنها را نبينند».
* حجاب در اسلام به معناي پرده نشيني نيست، بلکه به معناي پوششي معقول براي جلوگيري از فساد، و حفظ کرامت زن است.
من به محضر رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) بازگشتم و عرض کردم: «اي رسول خدا! از ما پرسيدي که چه کار براي زنان برتر است، پاسخش اين است که برترين کار براي زنان اين است که آنها مردان نامحرم را نبينند، و مردان نامحرم آنها را نبينند».
پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: «چه کسي به تو چنين خبر داد، تو که اين‏جا بودي و پاسخي نگفتي؟» علي(علیه السلام) عرض کرد: «فاطمه(سلام الله علیها) چنين فرمود».
پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) از اين پاسخ خشنود شد، و سخن فاطمه(سلام الله علیه) را پسنديد و به نشانه تأييد او فرمود: «اِنَّ فاطِمَةُ بضْعَةٌ مِنّي؛(5) همانا فاطمه، پاره تن من است».
نيز روايت شده: روزي جابر بن عبدالله انصاري همراه رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلّم) به سوي خانه فاطمه(سلام الله علیها) رهسپار شدند. وقتي که به در خانه رسيدند، پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) اجازه ورود طلبيد. فاطمه(سلام الله علیه) اجازه داد، پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: شخصي همراه من است، آيا اجازه هست با او وارد خانه شويم؟ فاطمه(سلام الله علیها) عرض کرد: «اي رسول خدا «قِناع» (يعني مقنعه و روسري) ندارم.» پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: «يا فاطِمَةُ خُذِي فَضْلَ مَلْحَفَتِک فَقِنِعِي بِهِ رأسَکِ؛ اي فاطمه! زيادي لباس بلند روپوش خود را بگير و سرت را با آن بپوشان».
حضرت فاطمه(سلام الله علیها) همين کار را کرد، آن گاه پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) و جابر، با کسب اجازه وارد خانه شدند.(6)

تلاش‏هاي سياسي و اجتماعي حضرت زهرا(سلام الله علیها)
حضرت زهرا(سلام الله علیها) در عين آن که حجاب کامل را رعايت مي‏کرد، حجاب را پرده‏نشيني و انزواي زنان نمي‏دانست، بلکه شواهد بسياري وجود دارد که آن حضرت حجاب را هرگز دست و پاگير و مانع تلاش‏هاي اجتماعي و سياسي نمي‏دانست. از اين رو، در عرصه‏هاي مختلف اجتماعي و سياسي شرکت فعّال داشت.
محدّثين نقل مي‏کنند: شخص پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) دست فاطمه(سلام الله علیها) را گرفت، و به ميان مردم آمد و خطاب به مردم فرمود: «هر کس که فاطمه(سلام الله علیها) را شناخت که شناخت، و هر کس که او را نشناخته بداند که فاطمه(سلام الله علیها) دختر محمّد(صلی الله علیه و آله و سلّم) است. او پاره تن من است. او قلب و جان من است. هر کس او را بيازارد مرا آزرده، و هر کس مرا بيازارد، قطعا خدا را آزرده است» بنابراين، حجاب در سيره فاطمه(سلام الله علیها) پرده نشيني نيست.
در مکّه قبل از هجرت، مشرکان به تحريک ابوجهل به پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) آزار مي‏رساندند، يکي از آنها به نام «ابن زبعري» شکمبه گوسفندي را برداشت، و به طرف پيامبر(صلی الله علیه و آله و سلّم) انداخت، به طوري که سر و صورت آن حضرت را آلوده نمود، ابوطالب(علیه السلام) به دفاع از آن حضرت پرداخت،
* پوشش زن در اسلام اين است که زن در معاشرت خود با مردان، بدن و موي خود را بپوشاند، و به جلوه‏گري و خودنمايي نپردازد، آيات مربوطه همين معني را ذکر مي‏کند، و فتواي فقهاء هم مؤيّد همين مطلب است».
در اين هنگام حضرت زهرا(سلام الله علیها) که در آن وقت خردسال بود با آب نزد پدر آمد، و سر و صورت آن حضرت را شست و شو داد. (7)
اين ترتيب نتيجه مي‏گيريم، حضرت زهرا(سلام الله علیها) در عين آن كه در همايش پرشكوه و پرجنجال شركت نمود، همه نمادهاي حريم حجاب و عفاف را رعايت نموده است.

بشارت هاي خدا به زنان عفيف
امام جعفر صادق(علیه السلام) : اگر زن عفت داشته باشد به دنيا مي ارزد وگرنه به خاک هم نمي ارزد.
پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) : ... زني که براي حفظ غيرت ، استقامت ورزيده و براي خدا وظيفه خود را بخوبي انجام داد ، خدا پاداش شهيد را به او خواهد داد.
پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) : پروردگارا زناني که خود را خود را پوشيده نگه مي دارند مشمول رحمت و غفران خود بگردان.
پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) : شرف مقنعه اي که زن بر سر دارد از دنيا و آنچه در آن است ارزندا تر مي باشد.

نتيجه گيري
حجاب و عفاف حضرت زهرا به گونه‌اي است كه ذكر شد، در حالي كه در مقابل نامحرم كوبندگي و قاطعيت دارد، به مسلمانان مي‌فهماند كه اختلاط بين زن و مرد ممنوع است. تصور نكنيد اين بي‌حجابي و بي‌عفافي كه فعلاً در جامعه رايج است، فقط براي ما باعث ناراحتي شده است، بلكه حضرت زهرا نيز از اين موضوع بسيار ناراحت است. همه مي‌دانيم كه حضرت زهرا بهترين سرمشق است. سرمشق يعني چه؟ يعني جامعه بايد وضعيت حجاب و عفاف حضرت زهرا را مورد مطالعه و بررسي قرار دهد و به همان صورت عمل نمايد.
حضرت زهرا(سلام الله علیها) در عين آن كه حجاب كامل را رعايت مي‏كرد، حجاب را پرده‏نشيني و انزواي زنان نمي‏دانست، بلكه شواهد بسياري وجود دارد كه آن حضرت حجاب را هرگز دست و پاگير و مانع تلاش‏هاي اجتماعي و سياسي نمي‏دانست. از اين رو، در عرصه‏هاي مختلف اجتماعي و سياسي شركت فعّال داشت.
بنابراين «تعادل و تنظيم روابط»، پي آمدهايي چون حضور پرنشاط، سالم، شاداب و تأثيرگذار براي مردان و زنان در عرصه هاي مختلف خانواده و جامعه خواهد داشت و بن بستي از فساد و تباهي در هيچ يک از ميدانهاي فعاليت ايجاد نخواهد کرد.
به هرحال آنچه که بر مي آيد اين است که حجاب محدوديت ساز نيست بلکه ايجاد مصونيت مي کند. البته بايد ذکر کرد که حجاب فقط براي زنان نيست و براي مردان نيز ضروري به نظر مي رسد. از بين رفتن حجاب در جوامع کنوني نماد رشد و پيشرفت نيست نماد عقب ماندگي و غربزدگي کشورهاي اسلامي مي باشد.
 
پی نوشت ها :
1) نور (24) آيه 30 و 32و 33؛ احزاب(33) آيه 32، 33 و 59.
2) مرتضي مطهّري، مسأله حجاب، چاپ جديد، ص79.
3) همان، ص83.
4) علاّمه مجلسي، بحار، ج43، ص91.
5) علاّمه علي بن عيسي (اِرْبِلي، کشف الغمّه، ج2، ص23 و 24.
6) علاّمه علي بن عيسي اِرْبِلي، کشف الغمّه، ج2، ص24.
7) علاّمه سروي، مناقب آل ابي‏طالب، ج1، ص60
ماخذ :
- مسأله حجاب در سيره حضرت زهرا،‌ حجة‏الاسلام والمسلمين محمد محمّدي اشتهاردي
- حجاب حضرت زهرا ، آمنه مظاهري


عاقبت روابط نامشروع در کلام پیامبر
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

روابط نامشروع

هر کس با زنی نامحرم شوخی کند برای هر کلمه که با او گفته است، هزار سال در آتش دوزخ او را زندانی می کنند. و آن زن اگر با رضایت، خود را در اختیار مرد قرار دهد و مرد او را در آغوش گیرد یا ببوسد یا تماسی برقرار سازد یا با وی بخندد و منجر به عمل خلاف شود، این زن هم مثل مرد گناهکار است و عذابش مثل اوست. ولی اگر زن راضی نبوده و مرد به زور مرتکب این عمل زشت شد، گناه هر دو بر گردن مرد خواهد بود.

عاقبت روابط نامشروع در کلام رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم

در هر خیابان و پارکی نگاه کنی یک دختر و پسر دست همدیگر را گرفته و در حال عبور و مرور هستند هر چقدر هم خوشبین باشیم باز یک جای سؤال باقی میماند که : اینها که سنشان به ازدواج نمی خورد و به طور معمول خواهران و برادران هم چنین صمیمانه تمام مدت دست در دست هم نیستند تمام طول مسیر ، پس این ها چه نسبیتی با هم دارند؟یا زیبنده یک جامعه مسلمان است که این چنین راحت حکمی صریح از دین نادیده گرفته شود ؟

با هیچ زبانی نمیشود به جوانان عزیز گفت که کارشان درست نیست چون توجیهات زیادی برای این رابطه تراشیده شده و کلا به گونه ای آن را پذیرفته و منطقی میدانند و نبودش را غیر ممکن میدانند خوب در این مقاله چند سخن گهربار از پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله می آوریم باشد که از پیامبر حرف شنوی داشته باشیم و کمی در کار خود تأمل کنیم . بدون پیش داوری  این ها نه حرف ستاد امر به معروف است و نه اداره منکرات حرف کسی است که خداوند به جان شریفش سوگند میخورد و او راستگو ترین راستگویان است .

باید این نکته را افزود که این دوستی های نامشروع سبب حرص و ولع و از بین رفتن حجب و حیاء در بقیه جوانان می گردد. وقتی جوانی دید جوانان دیگر به راحتی با دختر یا دخترانی دوست می شوند، و یا دختری دید دختران مثل او، با پسران ارتباط برقرار می کنند، پیش خود فکر می کند، گویا برای این کارها مانعی پیش پای او نیست. لذا اگر چه دختر و پسری باشند که چندان تمایل به ارتباط نامشروع ندارند، اما به خاطر عدم نبودن تقوای بالا و نداشتن  شناخت درستی از دین و برخوردار نبودن از معارف بلند دینی و از طرفی وسوسه شیطان، همه اینها دست به دست هم می دهند، زمینه را برای ورود اکثر جوانان به این باتلاق متعفن فراهم می سازند.

وقتی در بین اکثر جوانان جامعه روابط نامشروع رواج یافت، زندگی برای افراد سالم و متدین و کسانی که پایبند به دین و مذهبی هستند، مشکل خواهد بود. در حقیقت چنین جامعه ای به مرضی مبتلا شده که درمان آن بسیار سخت و یا غیر قابل علاج می گردد. همان گونه که اکثر جوامع غربی و برخی کشورهای اسلامی از این روابط نامشروع به ستوه آمدند و دائم در صدد درمان آن می باشند، که متاسفانه به خاطر دوری از دین و معنویت موفق نشده اند. و تنها راه درمان، بازگشت به دین و هویت و اصالت فرهنگی می باشد. اکنون به روایاتی در این مورد توجه فرمایید:

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه واله وسلم درباره ارتباط زن و مرد نامحرم فرمود:

«با عدوا بین انفاس الرّجال و النساء فانه اذا کانت المعاینة واللقاء کان الدّاء الّذی لا دواء له».

بین مردان و زنان نامحرم جدایی ایجاد کنید [تا با هم برخورد و تماس نداشته باشند]؛ زیرا هنگامی که آنان رو در روی یکدیگر قرار گرفتند و با هم رفت و آمد داشتند، جامعه به دردی مبتلا خواهد شد که درمان نخواهد داشت. 1

همچنین آن حضرت صلی الله علیه واله وسلم فرمود: « ایاک و الخلوة بالنساء و الذی نفسی بیده ما خلا رجل بامراة الا دخل الشیطان بینهما و لان بزحم رجل خنزبراً منلطخاً بطین و حماة خبر له من ان یزحم منکئه امراة لا نجلّ له ».

از خلوت کردن با زنان بپرهیزید، قسم به آن خدایی که جانم در دست اوست مردی با زنی خلوت نمی کند. مگر اینکه شیطان (برای وسوسه و به گناه انداختن آن دو) وارد می شود. اگر خوکی آلوده به کثافت و لجن باشد و به انسان برخورد کند بهتر است از آنکه شانه زن بیگانه ای با مرد نامحرم برخورد کند. 2

و نیز آن حضرت صلی الله علیه واله وسلم فرمود: « لان یطعن فی راس احدکم بمخفط من یدیه خیر له من ان یمس امراة لا تحل له ». اگر سوزنی با شدت و ضربه بر سر یکی از شما فرود آید، بهتر از آن است که زنی را که نامحرم است لمس کند. 3

رسول خدا صلی الله علیه واله وسلم  درباره شوخی با زن نامحرم فرمود: «من فاکه امراة لا یملک ها حبس به کل کلمة کلمها فی الدنیا الف عام فی النّار، و المراة اذ طاوعت الرجل فالنزمها او قبل ها او باشرها خراما او فاکهها واصاب منها فاحشة فعلیها من الوزر ما علی الرّجل فان غلبها علی نفسها کان علی الرّجل وزره ووزرها».

هر کس با زنی نامحرم شوخی کند برای هر کلمه که با او گفته است، هزار سال در آتش دوزخ او را زندانی می کنند. و آن زن اگر با رضایت، خود را در اختیار مرد قرار دهد و مرد او را در آغوش گیرد یا ببوسد یا تماسی برقرار سازد یا با وی بخندد و منجر به عمل خلاف شود، این زن هم مثل مرد گناهکار است و عذابش مثل اوست. ولی اگر زن راضی نبوده و مرد به زور مرتکب این عمل زشت شد، گناه هر دو بر گردن مرد خواهد بود. 4


حضرت محمد صلی الله علیه واله وسلم در مورد دست دادن با زن نامحرم فرمود:

بزرگترین گناه طلبه (درس اخلاق امام 9)

«من صافح امراة حراماً جاء یوم القیامة مغلولاً ثم یومر به الی النّار».

هر کس با زن نامحرمی دست دهد، روز قیامت با دست زنجیر شده به گردن محشور شود، سپس امر می شود تا او را به آتش ببرند. 5

حضرت علی علیه السلام در باره سخن گفتن با زن نامحرم فرمود:

« عباد الله! اعلموا... محادثة النّساء تدعوا الی البلاء و بزبغ القلوب. و الرّمق لهنّ یخطف نور ابصار القلوب و لمح العبون مصائد الشّیطان ».

ای بندگان خدا! بدانید که... گفتگو و اختلاط مردان با زنان نامحرم سبب نزول بلا و بدبختی خواهد شد، و دل ها را منحرف می سازد، و پیوسته به زنان چشم دوختن نور چشم دل را خاموش می گرداند، و همچنین با گوشه چشم به نامحرم نگاه کردن از حیله و دام های شیطان است. 6

(منظور از با گوشه چشم آن است که شیطان ملعون گاهی انسان را وسوسه می کند و می گوید: یک لحظه به این زن بنگر و فوری چشمت را برگردان! که همین کار باعث نگاه های بعدی و مقدمه گناهان بزرگ خواهد شد.)

رسول گرامی اسلام صلی الله علیه واله وسلم در باره سخن گفتن با زن نامحرم فرمود:

« ایاک و محادثة النساء فانه لا یخلوا رجل بامراة لیس لها محرم الا هم بها ».

از گفتگو و اختلاط با زنان بپرهیز. به راستی هیچ مردی با زن نامحرمی در خلوت سخن نمی گوید مگر اینکه در دل او نسبت به وی رغبت پیدا می کند. 7

خوب اکنون کدامیک از شما دوست دارد به خاطر شوخی و لذتی زودگذر آخرت خود را نابود کند جوانانی که این قبیل روابط را داشته اند و بعدا صدمه هایی از همان محبوب و معشوق خود می بینند صدها بار در دل آرزو می کنند که  ای کاش هرگز وارد این روابط نمی شدند که از یک طرف ترک آن حتی بعد از ازدواج برایش سخت باشد و هم اینکه لذت پاک بودن را مثل کسانی که وارد این گود نشده اند از دست داده اند هر چند توبه کنند توبه اگر واقعی باشد مجازات اخروی آن را از بین می برد اما اثر وضعی آن گناه خو د را نشان خواهد داد مثل یک اثر سوختگی روی پوست که با درمان سوزش آن از بین میرود و حس نمیشود اما ردش بر روی پوست باقی میماند بالاخره باید فرقی بین آن هایی که  گناه می کنند و آن هایی که خویشتن داری میکنند باشد یا نه ؟ پاک ماندن هنر است و والا گناه کردن که کاری ندارد .

پی نوشت ها:

1- بهشت جوانان، ص 468.

2- بهشت جوانان، ص 468. مرات النساء ص 117، و مانند آ« مستدرک الوسائل ج 14 ص 5- 264.

3- بهشت جوانان، ص 469. مرات النساء ص 117.

4- بهشت جوانان، ص 441. عِقاب الاعمال: ص 652.

5- بهشت جوانان، ص 442. عِقاب الاعمال: ص 652.

6- بهشت جوانان، ص 472. بحارالانوار ج 74 ص 291 و مانند آن بخارج 75  ص 232.

7- بهشت جوانان، ص 472. مرآت النساء: ص 141.


حجاب در آیینه‌ی کلام وحی
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

از میان اهالی فقه افرادی با استناد به مبانی فقهی نظرهای جدیدی را در مورد مسئلهی حجاب مطرح کردهاند. برخی حجاب را جزو احکام حکومتی زمان پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) دانستهاند و لزوم و وجوب آن را مورد تردید قرار دادهاند و برخی هم برای حجاب تنها لزوم اخلاقی و نه وجوب دینی قائل شدهاند. حدود فقهی مورد اجماع علما در خصوص رعایت حجاب اسلامی چیست و این نظرهای مخالف بر چه مبنایی صادر میشود؟

 

اینکه حجاب به عنوان یکی از احکام حکومتی زمان پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) مطرح بوده است یا فقط جنبهی اخلاقی دارد نه مطابق با ادلهی قرآنی و روایی ماست و نه هیچ یک از فقهای شیعه و اهل سنت از صدر اسلام تا کنون چنین نظری داشتهاند. این ظن و گمانها در اذهان برخی از متأخرین، روشنفکرها و اشخاصی به وجود میآید که میخواهند دین را به شکلی مثله کنند. آنها در واقع میخواهند حقایق دینی را آرامآرام از جامعه و مردم بگیرند و به همین دلیل این تحلیلها و مطالب خیالی را بیان میکنند.

 

خداوند در 2 سورهی مبارکهی «احزاب» و «نور» راجع به مسئلهی حجاب مطالبی را فرموده و آیاتی را نازل کرده است. هر چند از نظر ترتیبی سورهی نور در قرآن قبل از سورهی احزاب آمده است، اما تاریخ نزول آیات حجاب در سورهی احزاب مقدم بر آیات حجاب در سورهی نور است. در سورهی احزاب ما 3 آیه داریم که در فقه و تفسیر مفصل مورد بحث واقع شده است. یکی از آنها آیهی 53 سورهی مبارکهی احزاب است که در قسمتی از آن خداوند تبارک و تعالی میفرماید: «وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ»

 

بر اساس رسوم جاهلیت، مردها وقتی وارد منزل میشدند، اجازه نمیگرفتند و به همین دلیل خدای تبارک و تعالی این آیه را نازل کرد و فرمود اگر کسی متاعی از زنان پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) میخواهد، از پشت پرده طلب کند و سرزده وارد اتاقها نشود. این شاید اولین آیهای است که دربارهی مسئلهی حجاب مطرح شده است. مشهور قائل هستند که این آیه یکی از احکام اختصاصی زنهای پیامبر است، همان طور که در ادامهی همین آیه آمده است: «وَمَا کَانَ لَکُمْ أَن تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَن تَنکِحُوا أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِکُمْ کَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِیمًا» یعنی نباید هرگز رسول خدا را بیازارید و نه پس از وفات هیچ گاه زنانش را به نکاح خود درآورید که این کار نزد خدا گناهی بسیار بزرگ است.

 

در اینجا فقها و مفسرین بحثی دارند که آیا اساساً از این آیه حجاب فهمیده میشود یا خیر. فعلاًنمیخواهم وارد این بحث شوم. ما در بحثهای فقهی خودمان اثبات کردهایم که کلمهی «حجاب» در این آیه ارتباطی به آن معنای اصطلاحی حجاب ندارد.

 

در آیهی 59 همین سوره خداوند میفرماید: «یَأَیهَا النَّبىُّ قُل لاَزْوَجِک وَ بَنَاتِک وَ نِساءِ الْمُؤْمِنِینَ یُدْنِینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلَبِیبِهِنَّ؛ اى پیامبر، به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو جلبابهای خود را بر خویش فروافکنند، این کار براى اینکه شناخته شوندکه این‌ها اهل عفاف و پاکدامنی‌اند و مورد آزار قرار نگیرند بهتر است.»

 

به نظر بنده رسانهها باید مقدار بیشتری روی این آیهی شریفه کار کنند و آنرا به نسل امروز و اهل فکر تفهیم نمایند، چرا که از این آیه به خوبی وجوب حجاب فهمیده میشود و همچنین معلوم میگردد که وجوب حجاب یک حکم شرعیِ دائمیِ تا روز قیامت است، نه یک حکم حکومتی که پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) آن را صادر فرموده باشد. در نهایت از این آیه فهمیده میشود که حجاب باید یک پوشش کامل باشد که مصداق روشن آن چادر است.

 

منظور از «نِساءِ الْمُؤْمِنِینَ» تمام زنهای انسان‌های مؤمن تا روز قیامت است؛ و هر زنی که ایمان به خدا دارد باید خودش را با جلباب بپوشاند. جلابیب جمع جلباب است و اگر انسان منصفی و محققی به لغتنامهها، اشعار و کتب تاریخی مراجعه کند، چند نکته را به خوبی میتواند بفهمد. اول اینکه جلباب با مقنعه یا خِمار فرق دارد. خِمار یک مقدار از مقنعه و جلباب از هر دوی آنها بلندتر است. اگر از تمام روایات استفاده کنیم، در مییابیم جلباب از سر تا روی پا را میپوشاند.

 

در بعضی از کتابهای اصیل و مرجع در علم لغت، مثل صحاح اللغه‌جوهری، جلباب به معنای ملحفه آمده است. ملحفه به چیزی میگویند که انسان به وسیلهی آن در موقع خواب از سر تا پایش را میپوشاند. میتوانیم بگوییم که اکثر عالمان علم لغت جلباب را در مقابل خِمار و مقنعه قرار دادهاند و گفتهاند بزرگتر از این دو است. بعضی تصریح کردهاند جلباب آن است که تمام بدن را بپوشاند.

 

در موضوع رفتن حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) به مسجد و خواندن آن خطبهی تاریخی آمده است که «لاثت خمارها واشتملت بجلبابها» حضرت اول خمارش را محکم به سرش پیچید و بعد جلبابش را انداخت. از این روایت معلوم میشود که جلباب غیر از خمار است. با توجه به این مطالب، جلباب همان چادر است. اگر به فرهنگ لغات مقامات حریری که یکی از کتب ادبی مهم است مراجعه کنید، در آن نوشته شده است که جلباب چادر است، تنپوش رویی است بدون آستین، گشاد است و محیط بر تمام اجزای بدن است و عرب به آن ملحفه میگوید. بنابراین کتب تاریخی، احادیث و لغتنامههای عربی و فارسی همه، جلباب را به معنای چادر دانستهاند. تفسیر نسفی، ابوالفتوح رازی و شریف لاهیجی همگی معنای چادر را برای جلباب ذکر کردهاند.

 

اینکه بگوییم حجاب یک لزوم اخلاقی دارد و وجوب دینی ندارد نیز حرف بسیار باطلی است. بر اساس قانون «تعلیق الحکم على الوصف مشعر بالعلیه» این حکم تا قیامت برقرار است. وقتی در این آیهی شریفه کلمهی «نساء المؤمنین» آمده است، یعنی میخواهد بگوید شرط ایمان حجاب است.

 

ضمن اینکه از نظر ادبی وقتی در این آیه از کلمهی «من» استفاده شده است، دلالت بر این دارد که جلباب باید قابلیت آویزان کردن داشته باشد. این حرف برای خمار استفاده نشده است. این نکتهی بسیار مهمی است که اهل ادب میتوانند از آن استفاده کنند. بنابراین جلباب همان چادر است و وقتی خداوند به پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) میفرماید به زنها و دخترهایت و همهی زنهای مؤمنین بگو جلباب به سر کنند، یعنی این حکم دائمی الهی تا روز قیامت است. اگر حکم حکومتی بود فقط به زنهای زمان پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) اشاره میکرد. در حالی که آیهی شریفه تصریح به زنهای همهی مؤمنین تا روز قیامت دارد یعنی این حکم اختصاص به زنهای پیامبر هم ندارد بلکه زنان همهی مؤمنین تا روز قیامت آورده شده است.

 

در قسمتی دیگر از آیهی 59 سورهی احزاب آمده است: «ذَلِکَ أَدْنَى أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ» این جمله در بین اهل تفسیر و فقه به صورتهای مختلفی معنا شده است، اما چیزی که به نظر ما میرسد این است که خدا میفرماید جلباب به سر کنند تا این زنها شناخته شوند که اهل عفاف و حجاب هستند. در واقع خداوند در ادامهی آیه علت یا حکمت این حکم خودش را بیان میکند و میفرماید برای اینکه زن در جامعه خودش را اهل عفاف و پاکدامنی معرفی کند، باید این کار را انجام بدهد. بنابراین با توجه به این حکمتی که خداوند فرموده است، این حکم نمیتواند محدود به زمان پیامبر(صلیاللهعلیهوآله) باشد. همان طور که فقها میگویند، هر جا حکمت باشد آن حکم باید اجرا شود. در زمان نزول آیه بعضی از جوانها زنان را اذیت میکردند و وقتی جوان ببیند که زن با حجاب کامل بیرون میآید، بهانهای برای اذیت کردن ندارد.

 

اینکه بگوییم حجاب یک لزوم اخلاقی دارد و وجوب دینی ندارد نیز حرف بسیار باطلی است. بر اساس قانون «تعلیق الحکم على الوصف مشعر بالعلیه» این حکم تا قیامت برقرار است. وقتی در این آیهی شریفه کلمهی «نساء المؤمنین» آمده است، یعنی میخواهد بگوید شرط ایمان حجاب است. اگر امری جزو شرایط ایمان مطرح شود، دیگر نمیتوان گفت یک مسئلهی اخلاقی است. مسئلهی اخلاقی جایی است که اگر ترک شود، به ایمان ضرر وارد نکند. در صورتی که این حکم یک واجب شرعی است و تا روز قیامت ادامه دارد.

 

مبانی فقهی و حقوقی مسئولیتها و اختیارات دولت اسلامی در زمینهی گسترش فرهنگ عفاف و حجاب و مقابله با بدحجابی چیست؟

 

نخست باید توجه داشته باشیم که احکام اسلام برای اجرا آمدهاند، نه برای اینکه فقط به عنوان یک قانونی ذکر شوند. امر به معروف و نهی از منکر هم یکی از احکام اسلام است که حتی اگر ما دولت اسلامی هم نداشتیم، بر آحاد مردم و افراد ذینفوذ جامعه واجب بود که امر به معروف و نهی از منکر کنند. خداوند در آیهی 41 سورهی حج میفرماید: «الذین إن مکناهم فی الأرض أقاموا الصلاه وآتوا الزکاه وأمروا بالمعروف ونهوا عن المنکر ولله عاقبه الأمور»: یاران خدا کسانى هستند که هر گاه در زمین به آنها قدرت بخشیدیم، نماز را بر پا مى‏دارند و زکات را ادا مى‏کنند و امر به معروف و نهى از منکر مى‏نمایند و پایان همهی کارها از آن خداست.

 

بنابراین این 4 کاری است که مؤمنان باید انجام دهند. ضمن اینکه هیچ معروفی بالاتر از واجبات و هیچ منکری مهمتر از محرمات وجود ندارد و از آنجایی که حجاب یکی از واجبات مهم است، دولت اسلامی اگر نسبت به ترویج آن بیاعتنا باشد، خلاف قرآن عمل کرده است. بنابراین ترویج حجاب وظیفهی دولت اسلامی است و از آنجایی که بیحجابی حرام است، کسی که بدحجابی کند کار حرامی انجام داده و وظیفهی حکومت، در قالب نهی از منکر، این است که او را از این کار نهی کند. اگر دولت اسلامی در راستای نهی از منکر لازم باشد که طرحهایی را ارائه دهد و ممنوعیتهایی ایجاد کند، باید این کار را انجام دهد.

 

همیشه این اشکال وجود دارد که ما تمام مسائل را با هم مخلوط میکنیم و مثلاً میگوییم دین اجباری نیست و آیهی شریفهی «لا اکراه فی الدین» را مطرح میکنیم. هر چند که دین یک امر قلبی است و اجباری نیست، ولی محفوظ نگه داشتن جامعه از فساد امری است که همه به آن مکلف هستیم. اگر افرادی بخواهند با بیحجابی فساد را در جامعه گسترش دهند، تکتک انسانهای مسلمان و در رأس آنها دولت اسلامی موظفاند به استناد این آیهی شریفه به مراحل نهی از منکر عمل کنند.

 

پس این اشتباه بزرگی است که برخی میگویند این مسائل ربطی به دولت ندارد. کسانی که چنین ادعایی دارند به این آیهی شریفهی سورهی حج چطور پاسخ میدهند؟ این آیه میفرماید، کسانی که متصدی حکومت اسلامی شدند باید در یک سطح گسترده امر به معروف و نهی از منکر کنند و وظیفهی آنها در این موضوع با وظیفهی اشخاص و افراد عادی تفاوت دارد و بسیار از آن مهمتر است.

 

دلیل دیگر بر اینکه حکومت اسلامی در امر وظیفهی خاصی دارد، آیهی شریفهی 13 از سورهی شوری است: «شَرَعَ لَکُمْ مِنَ الدِّینِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَ الَّذی أَوْحَیْنا إِلَیْکَ وَ ما وَصَّیْنا بِهِ إِبْراهیمَ وَ مُوسى‏ وَ عیسى‏ أَنْ أَقیمُوا الدِّینَ . انبیا فقط برای ابلاغ دین نیامدهاند بلکه علاوه بر آن برای اقامه و اجرای صحیح آن در جامعه آمدهاند. حاکم اسلامی موظف به اقامه‌‌‌ی دین است. مسئولین نظام اسلامی بر طبق آیهی شریف اگر دیدند حجاب در جامعه رو به ضعف است، باید چارهای بیندیشند با تشویق و تبلیغ و در موارد لازم با افرادی که عناد و لجاجت دارند و به قصد مقابلهی لا دین و یا فساد در جامعه اقدام به چنین امری میکنند، مقابلهی لازم را داشته باشند و در هر صورت بیتفاوتی نسبت به این امر، پایمال کردن حق خداوند تعالی است.

 

رسانهی ملی ما باید راجع به مسئلهی حجاب سیاست روشنی را دائماً ترویج کند، نه اینکه به صورت مقطعی به آن بپردازد. دختران، خواهران و همسران ما سؤالهایی دربارهی حجاب برایشان مطرح است و باید به صورت منطقی به این سؤالها پاسخ داده شود.

 

لطفاً چالشهای فقهی نظام در مقابلهی با بدحجابی را تبیین فرمایید.

 

 ما از نظر فقهی هیچ چالشی نداریم؛ یعنی از نظر فقهی فتاوای فقها کاملاً مشخص است. منظورم از فقها کسانی است که حوزههای علمیه آنها را واقعاً به عنوان فقیه و مجتهد میپذیرند و اهل نظر هستند. امروز بعضیها ادعای اجتهاد میکنند، اما بعضی از احکام ضروری اسلام را منکر میشوند. چنین چیزی اصلاً قابل جمع نیست.

 

 اگر کسی به معنای واقعی در چارچوب مبانی فقهی و اجتهادی بخواهد بحث کند، ما از نظر فقهی در مسئلهی حجاب کمبودی نداریم. البته در طول این 30 سال تبلیغات سوء رسانههای مختلف اثراتی داشتهاست. در واقع استکبار در پی دینزدایی است و میخواهد حقایق دینی را یکی پس از دیگری از مردم بگیرد. به همین دلیل یک روز به مسئلهی حجاب هجمه میبرد، روزی دیگر میگوید احکام زن و مرد باید مساوی باشد و یک روز هم قوانین ارث و دیه را زیر سؤال میبرد. این سیاستی است که استکبار از صدها سال پیش آن را دنبال میکند.

 

به نظر بنده، بسیار مهم است که رسانهی ملی راجع به حجاب منطقیتر و دقیقتر عمل کند. گرچه رسانهی ملی برنامههایی در این زمینه پخش میکند، اما این برنامهها بسیار کم هستند. از آن طرف برنامهها، مصاحبهها و مجریهایی که در خلاف این جهت حرکت میکنند بیشتر هستند. رسانهی ملی ما باید راجع به مسئلهی حجاب سیاست روشنی را دائماً ترویج کند، نه اینکه به صورت مقطعی به آن بپردازد. دختران، خواهران و همسران ما سؤالهایی دربارهی حجاب برایشان مطرح است و باید به صورت منطقی به این سؤالها پاسخ داده شود.

 

گاهی اوقات افرادی به دفتر ما نامه مینویسند و سؤال میکنند که کجای قرآن به مسئلهی حجاب پرداخته است. مسائلی از این دست نشان میدهد که جوانان عزیز و خواهران محترم ما گاهی راجع به موضوع حجاب تردید دارند. البته وقتی برایشان آیهی قرآن را بیان میکنیم، کاملاً میپذیرند و تسلیم میشوند. در واقع روح ایمانی در جامعهی ما وجود دارد. باید این مبانی علمی، فقهی، قرآنی و روایی حجاب در جامعه منتشر شود. انصافاً دولت در این زمینه قدمی برنداشته است و حتی از روی بیاطلاعی بعضاً به موضوع حجاب ضربه وارد کرده است. اینها چالشهایی است که متأسفانه ما امروز در نظام اسلامی با آنها مواجهایم. در واقع گسترش بدحجابی در جامعه تا حدودی نتیجهی آثار، افکار و اعمال برخی از مسئولان دولتی است.

 


حجاب نزد فاطمه زهرا (سلام الله علیها)
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

چند روایت درباره اهمیت حجاب در نظر فاطمه زهرا علیهاالسّلام:
حضرت موسی بن جعفر علیه السلام از پدران گرامیش از حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام نقل فرمود که:
روزی شخص نابینایی اجازه ورود خواست. فاطمه علیهاسلام برخاست و چادر به سر کرد.
رسول خدا فرمود:« چرا از او رو می‌گیری، او که تو را نمی‌بیند؟»
فاطمه عرض کرد:« او مرا نمی‌بیند، اما من که او را می بینم. و او اگر چه مرا نمی‌بیند ولی بوی مرا که حس می‌کند.»
رسول خدا فرمود:« شهادت می دهم که تو پاره تن منی.»
روزی رسول خدا از اصحاب خود پرسید:« نزدیکترین حالات زن به پروردگارش کدام است؟» اصحاب نتوانستند جواب بدهند. این سؤال به گوش فاطمه علیهاسلام رسید. فاطمه فرمود:« نزدیکترین حالات زن به پروردگارش وقتی است که در خانه اش بنشیند (و خود را در کوچه و بازار، جلو چشم نا محرمان قرار ندهد.)»
وقتی رسول خدا این سخن را شنید، فرمود:« فاطمه پاره تن من است.»
امیرالمؤمنین علیه السلام می‌فرماید: روزی رسول خدا از ما پرسید:« بهترین کار برای زنان چیست؟»
فاطمه علیهاسلام پاسخ داد:« بهترین کار برای زنان این است که مردان را نبینند و مردان نیز آنها را نبینند »
رسول خدا فرمود:« فاطمه پاره تن من است »
رسول خدا بعد از ازدواج فاطمه علیهاسلام کارها را بین او و علی علیه السلام تقسیم کرد و فرمود کارهای منزل با فاطمه و کارهای خارج از منزل با علی.
فاطمه علیها سلام می‌فرماید:« هیچ کس نمی‌‌داند من چقدر خوشحال شدم که رسول خدا مرا از ظاهر شدن در پیش چشم مردان معاف کرد.»
روزی فاطمه زهرا سلام الله علیها به اسماء فرمود:« چه بد است این تخته‌هایی که بدن مرده را برای تشییع جنازه روی آن می‌گذارند! زیرا وقتی زنی را روی آن قرار می دهند و پارچه ای بر بدنش می کشند، حجم بدن او معلوم است.»
اسماء گفت:« من که در حبشه بودم، می‌دیدم مردم آنجا تابوتی از چوب درست می‌کردند و مرده را داخل آن می‌گذاشتند.»
سپس اسماء با چوب خرما تابوتی لبه‌دار درست کرد و به فاطمه علیهاسلام نشان داد. حضرت فاطمه بسیار خوشحال شد و فرمود:« این خیلی خوب است. وقتی مرده را داخل آن قرار دهند و پارچه‌ای روی آن بکشند، دیگر معلوم نمی‌شود مرده مرد است یا زن.» و فرمود:« پس از مرگم، مرا در همین تابوت بگذارید.»

 منابع :
• بحارالانوار، ج 43، صفحات 91 و 93 و 54 و 81 و 189.
• بحار/92/43 اول صفحه
• بحار/189/43
• بحار1/81/43
• بحار/54/43


سخنان امام صادق(ع) درباره حجاب زنان
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

حجاب موجب زیبایی می شود

امام صادق علیه السلام می فرماید: حجاب زن برای طراوت وزیبایی اش مفید است. آری همیشه در و گوهر را در خزانه های آهنین نگهداری می کنند و زن هم اگر قدر و منزلت خویش را بداند آن را در گوهر حجاب محفوظ می دارد و اجازه نمی دهد نامحرمان به حریم او تجاوز نمایند.

حرکت زن در مجالس عروسی و عزا

امام صادق(ع) از رسول خدا (ص) نقل فرمودند: اگر زنی بخواهد با وضع نامناسب درعروسی، عزا، بازار، گردشگاه ها و حتی اماکن عمومی برود و شوهرش جلوگیری نکند و یا از شوهرش بخواهد لباس های نامناسب و نازک برایش تهیه کند و شوهرش چنان نماید، خداوند او را با صورت به جهنم می افکند.

حضرت امام جعفر صادق علیه السلام می فرماید: اگر زن عفت داشته باشد به دنیا می ارزد و گرنه به خاک هم نمی ارزد.

نگاه به زن

عقبه بن خالد می گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که فرمود: نگاه یکی از تیرهای زهرآگین ابلیس است، چه بسا یک نگاه سبب حسرت و ندامت طولانی شود.

از امام صادق روایت شده است: وقتی شخصی بخواهد با زنی ازدواج کند، باکی نیست که به چهره و عمل و دستبندها  نگاه کند. اگر قصد ازدواج در کار نباشد نگاه کردن جایز نیست.


کدام زینت ها باید پوشیده شوند؟
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

زنان قبل از نزول آیه، دامنه روسرى خود را به شانه‏ها یا پشت سر مى‏افكندند، به طورى كه گردن و كمى از سینه آن‌ها نمایان می‌شده، قرآن دستور مى‏دهد روسرى خود را بر گریبان خود بیفكنند تا هم گردن و هم آن قسمت از سینه كه بیرون است مستور گردد.

حجاب

قُل لِّلْمُۆْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ

وَقُل لِّلْمُۆْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَیَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُیُوبِهِنَّ وَلَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِی إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِی أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَیْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِینَ غَیْرِ أُوْلِی الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء وَلَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یُخْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِیعًا أَیُّهَا الْمُۆْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (سوره نور/ آیات 30 و 31)

30- به مردان باایمان بگو كه چشمان خود را (از آنچه دیدنش حرام است مانند عورت دیگران و بدن زن اجنبى) فرو بندند، و عورت‏هاى خود را (از اینكه در معرض دید قرار گیرد) حفظ كنند، این براى آنها پاكیزه‏تر است. همانا خداوند از آنچه انجام مى‏دهند آگاه است.

31- و به زنان با ایمان بگو: «دیدگان خود را [از هر نامحرمى‏] فرو بندند و پاكدامنى ورزند و زیورهاى خود را آشكار نگردانند مگر آنچه كه [طبعاً] از آن پیداست. و باید روسرى خود را بر گردنِ خویش [فرو] اندازند، و زیورهایشان را جز براى شوهرانشان یا پدرانشان یا پدران شوهرانشان یا پسرانشان یا پسران شوهرانشان یا برادرانشان یا پسران برادرانشان یا پسران خواهرانشان یا زنان [همكیش‏] خود یا كنیزانشان یا خدمتكاران مرد كه [از زن‏] بى‏نیازند یا كودكانى كه بر عورتهاى زنان وقوف حاصل نكرده‏اند، آشكار نكنند و پاهاى خود را [به گونه‏اى به زمین‏] نكوبند تا آنچه از زینتشان نهفته مى‏دارند معلوم گردد. اى مۆمنان، همگى [از مرد و زن‏] به درگاه خدا توبه كنید، امید كه رستگار شوید.

 

پیشگفتار:

گرایش به زیبایی و زیبانمایی، خصوصیت درونی هر انسانی است، اما در مراتب مختلف، که از مرتب و تمیز بودن شروع و به آرایش و زیبانمایی در حد افراطی به انتها می رسد ، عده ای در همان مراتب اولیه باقی می مانند و نیازی به تجاوز از آن حد نمی بینند و گروهی، بیش از حد تجاوز کرده و از حد نرمال خارج می شوند و گاهاً به حد افراط می رسند.

این مطلب (گرایش طبیعی انسان) را ضمیمه بکنید به این مسأله که، انسان به گونه ای است که نسبت به هر آنچه که از آن منع شود، تمایل و رغبت بیشتری پیدا می کند. «الانسان حریص علی ما منع»؛ انسان نسبت به آنچه که منع می شود، حریص است.

آن‌ها در رعایت عفت و دورى از امورى كه آتش شهوت را در دل مردان شعله‏ور مى‏سازد و ممكن است منتهى به انحراف از جاده عفت شود، آن چنان باید دقیق و سختگیر باشند كه حتى از رساندن صداى خلخالى را كه در پاى دارند به گوش مردان بیگانه خودداری كنند، و این گواه باریک‌بینی اسلام در این زمینه است

البته این نکته هم قابل‌ذکر است که نمی‌توان علت این بی‌حجابی و بد حجابی فعلی را به همین منع نسبت داد، همانند افرادی که مشکلات ایجاد شده در روابط جنس های مخالف در جامعه فعلی خودمان را به همین منع های صورت گرفته نسبت به این رابطه، استناد می دهند و تصور می کنند اگر این منع و محدودیت‌ها، صورت نمی گرفت، این قدر حساسیت بین جوانان وجود نداشت.

این در عین حالی است که ما می بینیم در جوامعی که روابط جنس های مخالف، آزاد است، نه تنها این مشکلات کاهش پیدا نکرده بلکه فریاد مسئولان و سیاست مداران همان کشورها در آمده و کار به جایی کشیده که افراد با روابط با جنس‌های مخالف ارضاء نمی شوند و رو به هم جنس‌ها آورده اند و گاهاً رو به حیوانات . و همین تبعات منفی است که باعث شده که اسلام، این روابط را، منع کند.

اینجا است که اهمیت تفکر، تعمق، آینده‌نگری و عاقبت‌اندیشی در مطالب مختلف، نقش پیدا می کند.

گاهی گوش انسان‌ها برای شنیدن مطالب مطابق خواسته هایشان، تیز است اما در شنیدن مطالب حق و مخالف خواسته هایشان، بسته است.

گاهی انسان برای انجام کاری که تمایل شدید به انجام آن دارد، بهانه‌تراشی های مختلف می کند تا خود را توجیه به انجام آن کند کما اینکه در مسئله حجاب با شنیدن این مطلب که «حجاب مخالف آزادی بشر است»، «حجاب محدودیت است» و...، خود را توجیه کرده و رو به آرایش، بدحجابی و بی حجابی می آورند.

به هر حال، گفتن این مطالب برای بیان علت اصلی حساسیت بر روی مسئله حجاب و علت اصلی بی‌حجابی یا بدحجابی است.

 

شأن نزول:

سوره ی نور، آیه ی 30-31

در كتاب كافی در شأن نزول نخستین آیه از آیات فوق از امام باقر (علیه السلام) چنین نقل شده است كه جوانی از انصار در مسیر خود با زنی روبرو شد- و در آن روز زنان مقنعه خود را در پشت گوش‌ها قرار می دادند-(و طبعاً گردن و مقداری از سینه آنها نمایان می شد) چهره آن زن نظر آن جوان را به خود جلب كرد و چشم خود را به او دوخت. هنگامی كه زن گذشت جوان همچنان با چشمان خود او را بدرقه می كرد در حالی كه راه خود را ادامه می داد تا اینكه وارد كوچه تنگی شد و باز همچنان به پشت سر خود نگاه می كرد ناگهان صورتش به دیوار خورد و تیزی استخوان یا قطعه شیشه ای كه در دیوار بود صورتش را شكافت!

زنان حق ندارند زینت‌هایی که معمولاً پنهانى است آشکارسازند هر چند اندامشان نمایان نشود و به این ترتیب آشكار كردن لباس‌های زینتى مخصوصى را كه در زیر لباس عادى یا چادر مى‏پوشند مجاز نیست، چرا كه قرآن از ظاهر ساختن چنین زینت‌هایی نهى كرده است

هنگامی كه زن گذشت ، جوان به خود آمد و دید خون از صورتش جاری است و به لباس و سینه اش ریخته! (سخت ناراحت شد) با خود گفت به خدا سوگند من خدمت پیامبر می روم و این ماجرا را بازگو می كنم. هنگامی كه چشم رسول خدا (صلی الله علیه واله وسلم) به او افتاد فرمود چه شده است؟

و جوان ماجرا را نقل كرد در این هنگام جبرئیل، پیك وحی خدا نازل شد و آیه ی فوق را آورد.

«قُل لِّلْمُۆْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ ..»

 

ویژگی های حجاب

1- آن‌ها نباید زینت خود را آشکارسازند جز آن مقدار كه طبیعتاً ظاهر است (وَلَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا).

در اینكه منظور از زینتى كه زنان باید آن را بپوشانند و همچنین زینت آشكارى كه در اظهار آن مجازند چیست؟ در میان مفسران سخن بسیار است.

بعضى زینت پنهان را به معنى زینت طبیعى (اندام زیباى زن) گرفته‏اند، در حالى كه كلمه" زینت" به این معنى كمتر اطلاق مى‏شود.

بعضى دیگر آن را به معنى" محل زینت" گرفته‏اند، زیرا آشكار كردن خود زینت مانند گوشواره و دستبند و بازوبند به تنهایى مانعى ندارد، اگر ممنوعیتى باشد مربوط به محل این زینت‌ها است، یعنى گوش‌ها و گردن و دست‌ها و بازوان.

بعضى دیگر آن را به معنى خود" زینت آلات" گرفته‏اند منتها در حالى كه روى بدن قرار گرفته، و طبیعى است كه آشكار كردن چنین زینتى توام با آشكار كردن اندامى است كه زینت بر آن قرار دارد.

(این دو تفسیر اخیر از نظر نتیجه یكسان است هر چند از دو راه مسأله تعقیب مى‏شود).

حجاب

حق این است كه ما آیه را بدون پیش‌داوری و طبق ظاهر آن تفسیر كنیم كه ظاهر آن همان معنى سوم است و بنابراین زنان حق ندارند زینت‌هایی که معمولاً پنهانى است آشکارسازند هر چند اندامشان نمایان نشود و به این ترتیب آشكار كردن لباس‌های زینتى مخصوصى را كه در زیر لباس عادى یا چادر مى‏پوشند مجاز نیست، چرا كه قرآن از ظاهر ساختن چنین زینت‌هایی نهى كرده است.

در روایات متعددى كه از ائمه اهل‌بیت علیهم السلام نقل شده نیز همین معنى دیده مى‏شود كه زینت باطن را به" قلاده" (گردنبند)" دملج" (بازوبند)" خلخال" (پاى برنجن همان زینتى كه زنان عرب در مچ پاها می کردند) تفسیر شده است.

و چون در روایات متعدد دیگرى زینت ظاهر به انگشتر و سرمه و مانند آن تفسیر شده ، می فهمیم كه منظور از زینت باطن نیز خود زینت‌هایی است كه نهفته و پوشیده است (دقت كنید).

2- آن‌ها باید خمارهاى خود را بر سینه‏هاى خود بیفكنند (وَلْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُیُوبِهِنَّ).

" خمر" جمع" خمار" (بر وزن حجاب) در اصل به معنى پوشش است، ولى معمولاً به چیزى گفته مى‏شود كه زنان با آن سر خود را مى‏پوشانند (روسرى).

" جیوب" جمع" جیب" (بر وزن غیب) به معنى یقه پیراهن است كه از آن تعبیر به گریبان مى‏شود و گاه به قسمت بالاى سینه به تناسب مجاورت با آن نیز اطلاق مى‏گردد.

این سختگیری، هم به جهت راحتی و آسایش خود زنان است و هم به جهت جلوگیری از هر گونه فساد در جامعه، ضمن اینکه در آیه فوق، به مردان نیز دستور در نوع نگاه داده چرا که دل به دنبال چشم حرکت می کند

از این جمله استفاده مى‏شود كه زنان قبل از نزول آیه، دامنه روسرى خود را به شانه‏ها یا پشت سر مى‏افكندند، به طورى كه گردن و كمى از سینه آن‌ها نمایان می‌شده، قرآن دستور مى‏دهد روسرى خود را بر گریبان خود بیفكنند تا هم گردن و هم آن قسمت از سینه كه بیرون است مستور گردد. (از شان نزول آیه كه قبلاً آوردیم نیز این معنى به خوبى استفاده مى‏شود).

3- آن‌ها نباید زینت خود را آشکارسازند (وَ لا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ).

مگر (در دوازده مورد):

1- براى شوهرانشان" (إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ).

2-" یا پدرانشان" (أَوْ آبائِهِنَّ)

3-" یا پدران شوهرانشان" (أَوْ آباءِ بُعُولَتِهِنَّ).

4-" یا پسرانشان" (أَوْ أَبْنائِهِنَّ).

5-" یا پسران همسرانشان" (أَوْ أَبْناءِ بُعُولَتِهِنَّ).

6-" یا برادرانشان" (أَوْ إِخْوانِهِنَّ).

7-" یا پسران برادرانشان" (أَوْ بَنِی إِخْوانِهِنَّ).

8-" یا پسران خواهرانشان" (أَوْ بَنِی أَخَواتِهِنَّ).

9-" یا زنان هم كیششان" (أَوْ نِسائِهِنَّ).

10-" یا بردگانشان" (كنیزانشان) (أَوْ ما مَلَكَتْ أَیْمانُهُنَّ).

11-" یا پیروان و طفیلیانى كه تمایلى به زن ندارند" (افراد سفیه و ابلهى كه میل جنسى در آنها وجود ندارد) (أَوِ التَّابِعِینَ غَیْرِ أُولِی الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ).

آن‌ها نباید زینت خود را آشکارسازند جز آن مقدار كه طبیعتاً ظاهر است (وَ لا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها). در اینكه منظور از زینتى كه زنان باید آن را بپوشانند و همچنین زینت آشكارى كه در اظهار آن مجازند چیست؟ در میان مفسران سخن بسیار است

12-" یا كودكانى كه از عورات زنان (امور جنسى) آگاه نیستند" (أَوِ الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُوا عَلى‏ عَوْراتِ النِّساءِ).

4- آن‌ها به هنگام راه رفتن پاهاى خود را به زمین نزنند تا زینت پنهانیشان دانسته شود (و صداى خلخالى كه بر پا دارند به گوش رسد) (وَ لا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ ما یُخْفِینَ مِنْ زِینَتِهِنَّ).

آن‌ها در رعایت عفت و دورى از امورى كه آتش شهوت را در دل مردان شعله‏ور مى‏سازد و ممكن است منتهى به انحراف از جاده عفت شود، آن چنان باید دقیق و سختگیر باشند كه حتى از رساندن صداى خلخالى را كه در پاى دارند به گوش مردان بیگانه خودداری كنند، و این گواه باریک‌بینی اسلام در این زمینه است.

نهایت مطالب آنکه، پوشش باید به گونه ای باشد که اندک شهوت و تمایلی از سوی مردان به زنان جلب نشود و زنان مسبب آن جلب توجه نباشند و این نکته هم در نظر گرفته شود که باید دید در زمان حاضر، چه مواردی جزء زینت به حساب می آید و نامحرمان بدان حساس هستند؟ زنان آن موارد را هم جزء حجاب خود برشمارند و محفوظ بدارند.

این سختگیری، هم به جهت راحتی و آسایش خود زنان است و هم به جهت جلوگیری از هر گونه فساد در جامعه، ضمن اینکه در آیه فوق، به مردان نیز دستور در نوع نگاه داده چرا که دل به دنبال چشم حرکت می کند.

امام علی (علیه السلام) فرمود: «العین رائد القلب»؛ چشم ، دل را به دنبال خود می کشد.(غررالحکم/ ص 51)

و نیز در حدیثی دیگر می خوانیم: «تمام چشم ها در قیامت گریان است مگر سه چشم: چشمی که از ترس خدا بگرید چشمی که از گناه بسته شود و چشمی که در راه خدا بیدار بماند.»(نهج الفصاحه/ حدیث 136)



بازنگرشي درون ديني به حجاب
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :
چكيده

وجوب پوشش بدن زن نتيجه جستاري اجمالي در منابع فقهي است. ولي ژرف انديشي و امعان نظر در ادله حجاب، مناقشاتي را در ميزان و چگونگي پوشش به همراه دارد. دو سوي اين مناقشات آنقدر از هم دورند كه در گستره نگاه واحد نمي‌گنجد! از يك سو برخي معتقدند تمام بدن زن حتي دست، صورت و صدايش عورت است و از ديگر سوي برخي نگاه صادقانه به چهره زن و نماز خواندن زن، بدون روسري را جايز مي‌دانند. جامعه زنان مسلمان به طور اخص و جوامع اسلامي به طور اعم در مواجهه با فتاوايي مانند: «المرأة عورة کلها» و حرمت نظر به بيگانه حتي صورت و دست‌ها، به راستي با مشكل مواجه مي‌شود، در حالي كه مقتضاي ضرورت، حضور زن مسلمان در جامعه و در تمام ابعاد حيات اجتماعي است. آيا نگاهي دوباره به متون فقهي و باز نگرشي درون ديني به حجاب مي‌تواند برخي مشكلات بر سر راه جامعه زنان مسلمان را بر طرف سازد يا تنها چاره، نگاهي برون ديني به حجاب است? اين نوشتار با سيري در آيات، روايات و کلمات فقها و بيان برخي استثنائات، در صدد يافتن پاسخي براي اين پرسش‌ها مي‌باشد.


كليد واژه

زن، حجاب، قواعد، عورت، زينت، خواستگاري

 

 


جستار گشايي
پژوهش در عرصه حجاب صعوبت خاصي دارد؛ هم از آن روي كه برخي آن را ضروري دين شمرده و بر اين پايه چه بسا کساني که پژوهش منتقدانه را روا نمي‌دانند و پژوهشگرش را روادار مي­نامند و هم از آن روي كه از كاربردي‏ترين مباحث جامعه بوده به گونه‌اي كه ذهن برنامه ريزان، سياست گزاران و مجريان را به خود مشغول كرده است. نويسنده به طور جد معتقد است، فقيه در رابطه بين خدا و مکلف بايد جانب مکلف را بگيرد! و تا حد ممکن سياست جرم زدايي پيشه نمايد و بر همين پايه به بازخواني دلايل فقهي حجاب پرداخته و نظرات و انديشه‌هاي گوناگون فقها درباره كيفيت و ميزان حجاب را بيان مي‌كند، تا قانونگزار بتواند با بذل توجه به تعارضات موجود با ديد وسيع‌ و كارشناسي و البته سهل گيرانه­تري به وضع قانون در اين عرصه همت گمارد. هدف اين نوشتار صرفاً نگاهي درون ديني به مبحث حجاب است و از پرداختن به مباحث برون ديني، عقلاني و فلسفي محض اجتناب نموده است. بر اين اساس از آنجا كه بحث به شيوه كلاسيك حقوقي و فقهي يعني تحليل موضوع بر مبناي قواعد لغوي، اصولي، فقهي، رجالي، قرينه‌هاي تاريخي، تفسيري و ... در حوصله و گستره يك مقاله مختصر نيست، با اين حال تلاش شده كه اين شيوه حتي المقدور مراعات گردد.

1) مفهوم لغوي حجاب‏
حجاب در لغت معاني مختلفي دارد؛ مانند: پوشش، پرده، منع و آنچه ميان دو چيز واقع شود (انوري، 1381: ج3، ص2468). در زبان عربي به ابرو از آن جهت حاجب مي‌گويند كه به عنوان پرده و مانعي براي چشم در برابر شعاع خورشيد عمل مي‌كند. دربان را نيز از آن جهت حاجب مي‌گويند كه مانع ورود مي‌شود (ابن منظور، 1414ق: ج1،صص:298-299). براين اساس حجاب مانع ملاقات طرفين با يكديگر از راه حس لامسه و باصره است. اين مانع گاه معنوي است؛ مانند آنچه قرآن كريم در باره شيوه‌هاي وحي بر نبي اكرم (ص) مي‌فرمايد: «و ما كان لبشر ان يكلمه الله الا وحيا او من وراء حجاب» (شـوري،51) و گاه مادي است؛ مانند آنچه در باره شيوه تعامل با همسران پيامبر آمده است: «و إذا سالتموهن متاعا فسئلوهن من وراء حجاب» (احزاب،53) (ر.ك. قرشي، 1412ق: ج2، ص103؛ مصطفوي، 1402ق: ج2، ص 166).

اما در اصطلاح فقهي حجاب، پوشش زن در برابر بيگانه است. گو اينكه كتب فقهي از واژه حجاب به اين معني كمتر بهره گرفته‌اند و براي بيان اين مقصود از دو واژه «ستر» و «نظر» استفاده نموده‌اند. البته حوزه فقهي «نگاه» جدا از حوزه فقهي «پوشش» است، اما سعي شده آنگاه كه ستر و نظر ارتباط عميق مي‌يابند نيز، مورد بحث واقع شود.

2) حجاب در قرآن كريم
آياتي از قرآن كريم بيانگر لزوم حجاب و موارد استثناي آن است. برخي از اين آيات ذيلاً بيان مي‌شود:

1-2) پوشش و عدم اظهار زينت
«و قل للمؤمنات يغضضن من ابصارهن و يحفظن فروجهن و لايبدين زينتهن إلا ما ظهر منها و ليضربن بخمرهن علي جيوبهن و لايبدين زينتهن الا لبعولتهن او آبائهن او آباء بعولتهن او ابنائهن او ابناء بعولتهن او اخوانهن او بني اخوانهن او بني اخواتهن او نسائهن او ما ملكت ايمانهن او التابعين غير أولي الإربة من الرجال او الطفل الذين لم يظهروا علي عورات النساء و لايضربن بارجلهن ليعلم ما يخفين من زينتهن و توبوا الي الله جميعا ايها المؤمنون لعلكم تفلحون» (نور،31). (اي پيامبر به زنان مومن بگو برخي نگاه‌هاي خود را فرو بندند و دامن خويش را پاک نگه دارند و زينت خود را آشكار نسازند، مگر آنچه که خود ظاهر باشد و بايد روسري‌هاي خود را بر گردن خويش فرو اندازند و زينت خود را آشكار نكنند، مگر براي شوهر، پدر، پدر شوهر، پسر، پسر شوهر، برادر، پسر برادر، پسر خواهرشان، زنان مومن، كنيزان، غلامان، مردان كم خرد فاقد شهوت و اطفالي كه از عورت زنان چيزي نمي‌دانند و نبايد پاي خود را بر زمين بكوبند تا زينت‌هاي مخفي‌شان معلوم گردد. اي مومنان به سوي خدا برگرديد تا رستگار شويد).

1-1-2) تقريب استدلال
1-1-1-2) در شأن نزول آيه فوق آمده: «مرد جواني از انصار در شهر مدينه زني را ديد كه از روبرو مي‌آيد- در آن زمان زن‌ها عادت داشتند كه مقنعه را پشت گوش خود مي‌انداختند- نگاه مرد همچنان بر زن بود تا از كنارش عبور كرد. وي بدون آنکه نگاهش را از زن بردارد، به راه خود ادامه داد. در اين حال استخوان يا شيشه‌اي كه بر ديوار بود، صورتش را خراشيد و خون بر بدن و لباسش جاري شد. به خدمت رسول خدا (ص) رسيد، وقتي ‏پيامبر وي را در اين حالت ديد، فـرمود اين چه وضعي است؟ در اين زمان آيه فوق نازل شد» (کليني، 1407ق: ج5، ص521؛ مجلسي، 1406ق: ج‏8، ص353).

2-1-1-2) اين آيه از مهم ترين آيات مورد استدلال براي لزوم حجاب است؛ زيرا تمام زنان مومن را مورد خطاب قرار داده و شبهه اختصاص حكم به زنان پيامبر در آن راه ندارد.

3-1-1-2) افعال «يغضضن» و «يحفظن» بدون لام است؛ ولي فعل «ليضربن» با لام امر آورده شده كه اين جاي تامل مي‌باشد. گو اينکه فرّا از جمله كساني است كه حذف لام امر را در نثر جايز مي‌داند؛ ولي كلمه‌اي كه بيشتر مرتبط با وجوب حجاب است با لام همراه مي‌باشد، تا غير از امر، احتمال ديگري داده نشود.

4-1-1-2) مطابق علم اصول امر به شيء مستلزم نهي از ضدش است و نهي از آن مقتضي حرمت مي‌باشد. بنابر اين آيه پوشاندن گردن را واجب و نپوشاندنش را حرام مي داند.

5-1-1-2) «خُمُر» جمع خِمار و در لغت به معناي پوشاندن است. شراب را هم از آن جهت خَمر مي‌گويند كه قوا، حواس ظاهري و عقل انسان را مي‌پوشاند. خمار نيز سر انسان را مي‌پوشاند (مصطفوي، 1402ق: ج3، ص129).

6-1-1-2) گروهي از علماي شيعه معتقدند مقتضاي عمل به اطلاق آيه، وجوب پوشش تمام بدن حتي دست و صورت بوده و منظور از «الا ماظهر منها» لباس زن است و قسمت­هاي ظاهر بدن نيست (ر.ك. حسني، 1411ق, ص103). مطابق چنين برداشتي نبايد هيچ نوع زينت زن نشان داده شود، مگر لباس آنان.

7-1-1-2) به صراحت بيان مي‌کند، زنان بايد روسري‌ را بر گردن خود قرار دهند و از پوشش سر سخني به ميان نيامده، ولي عدم ذكر پوشش سر به دليل بديهي بودن آن مي‌باشد و نيازي به بيان ندارد (مصطفوي، 1402ق: ج 3، صص‏129-130).

8-1-1-2) جيب در لغت به معناي يقه پيراهن است (ابن منظور، 1414ق: ج1، ص288). يعني مقنعه‌هاي خود را روي يقه پيراهن اندازيد. به اين ترتيب چه بسا مفهوم شديدتري درباره پوشش به دست آيد؛ بدين معنا كه اگر زني مقنعه را زير يقه پيراهن نمايد؛ حتي اگر تمام گردن خود را بپوشاند، باز هم دستور آيه را به طور كامل رعايت نكرده است؛ زيرا طبق دستور آيه مقنعه بايد روي يقه و نه زير آن باشد. البته اين نظر افراطي را نگارنده در كتب فقهي نيافته است. در كتب تفسيري جيب به معناي سينه آمده است (طباطبايي، 1417ق: ج18، ص 112). مطابق آن منظور از «وليضربن بخمرهن علي جيوبهن»، انداختن مقنعه و رو سري بر روي سينه است.

2-1-2) تحليل و بررسي
1-2-1-2) عادت زنان در عصر نزول آيه اين بوده که روسري‌هاي خود را پشت گوش و عقب سر مي‌انداختند و اين کار باعث نمايان شدن گردن و سينه‌هاي آنان مي‌شد. لذا دستور آمد که اين محل‌ها را بپوشانيد. بنابر اين از آيه جز وجوب اين امر استفاده نمي‌شود و لزوم پوشش سر را بايد از دلايل ديگر به دست آورد. به هر حال آيه در صدد بيان وجوب پوشش سر نيست، بلكه تنها به وجوب پوشش گردن اشاره دارد. پوشش سر از قبل نيز واجب نبوده که گفته شود آيه تکليفي فراتر خواسته؛ يعني علاوه بر اينکه سر خود را مي پوشانيد، بايد گردن و سينه خود را نيز بپوشانيد.

2-2-1-2) حتي اگر پوشش سر امري مسلم فرض شود، از آيه نمي‌توان لزوم پوشش مو را استنتاج نمود؛ زيرا حوزه فقهي «سترالراس» جدا از حوزه فقهي «سترالشعر» است و اکثر قريب به اتفاق فقها اين دو را يکسان تلقي نکرده‌اند. صاحب مدارک مي‌نويسد: «در عبارت شرايع مانند بسياري از فقهاي اماميه به وجوب پوشش مو ]در نماز[ اشاره‌اي نشده است و ظهور در اين دارد که پوشش مو واجب نيست؛ زيرا مو جزو مسماي جسد نيست(عاملي، 1411ق: ج3، ص189).

3-2-1-2) حتي اگر آيه، موي سر را شامل شود، صرفا مويي منظور خواهد بود که در حدود سر است. ولي حکم موي كه از حد سر خارج و آويزان است، فرق مي‌كند. اين تمايز در برخي احکام مانند مسح سر و شستن سر در غسل کاملاً واضح است. در مسح سر دو قول است: برخي معتقدند رطوبت بايد به پوست سر برسد و مسح بر روي مو جايز نيست و برخي ديگر جايز مي‌دانند به شرط آنکه بر مويي که در محدوده جلوي سر باشد، مسح شود.ولي مطابق هر دو قول مسح بر مويي که از جلوي سر به قسمت هاي ديگر سر رسيده يا بر گردن آويزان باشد کافي نيست. درباره شستن سر به هنگام غسل نيز مطابق روايات شستن ريشه مو کافي است و نيازي به شستن مو نيست و حتي در برخي کتب روايي بابي با عنوان وجوب شستن ريشه مو و عدم وجوب شستن مو آورده شده است (حرعاملي، 1409ق: ج2، ص255).

4-2-1-2) اگر موي سر زن آنقدر بلند باشد كه از گردن و سينه فراتر رود - چه اينكه رسم زنان عرب اين بود كه موي خود را بافته و آويزان مي‌كردند- با عمل به خواست آيه باز هم موي مزبور پوشانده نمي‌شود؛ زيرا مقتضاي آيه تنها گستراندن مقنعه بر گردن است و آيه دلالتي ندارد که موي خود را زير مقنعه جمع نماييد. بنابراين براي پوشش موي بلند بايد دليل ديگري ذكر شود.

5-2-1-2) در معناي زينت از «و لايبدين زينتهن» اختلاف نظر است. برخي معتقدند منظور خود زينت نيست، بلكه محل زينت است؛ لذا آشكار كردن زينت آلاتي مانند النگو و گوشواره اساسا مورد بحث آيه نيست و اشكالي ندارد


زن بي‌حجاب در قيامت چگونه عذاب مي شود؟
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

يکي از واجبات بسيار مهم و از ضروريات دين مبين اسلام، بلکه تمام اديان الهي، مساله «حجاب» و پوشش است؛ دين مبين اسلام نيز براي اين مساله اهميت ويژه‌اي قائل شده است و قرآن کريم ـ با اين‌که تنها به بيان کليات اکتفا کرده است ـ در آيات متعددي به اين مساله پرداخته که دال بر اهميت بسيار زياد قرآن و اسلام به اين مساله است.

به طور مثال در سوره «نور» در آياتي چند مي‌فرمايد: «قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذلِکَ أَزْکى‏ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما يَصْنَعُون* وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى‏ جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ …[نور]؛ به مومنان بگو چشم‌هاى خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گيرند و فروج خود را حفظ کنند، اين دستور، براى آن‌ها پاکيزه‏‌تر است، خداوند از آن‌چه انجام مي‌دهيد آگاه است. و به زنان با ايمان بگو چشم‌هاى خود را (از نگاه هوس‏‌آلود) فرو گيرند و دامان خويش را حفظ کنند و زينت خود را جز آن مقدار که ظاهر است آشکار نکند و (اطراف) روسري‌هاى خود را بر سينه خود افکنند (تا گردن و سينه با آن پوشانده شود) و زينت خود را آشکار نسازند مگر براى شوهرانشان يا پدرانشان يا…»

از اين آيات چند نکته قابل استنباط است:

- هر مسلمان چه مرد و چه زن، بايد از چشم‌چراني و نظربازي خودداري کند.
- هر مسلماني بايد پاک‌دامن باشد و اهل فحشاء نباشد.
- زنان بايد داراي پوشش باشند و زينت‌هاي خود را جز براي محارم خود آشکار نکنند و در صدد تحريک و جلب توجه مردان ديگر نباشند.اين آيات در واقع دستور خداوند متعال به حفظ حياء و حجاب است، که واجب است و حکمي است حتمي که توسط بندگان او لازم است رعايت شود و از ضروريات دين مبين اسلام محسوب مي‌شود که بين تمام مذاهب اسلام با تمام اختلافي که دارند مشترک است.

اگر به روايات معصومين(عليهم‌السلام) هم رجوع کنيم، خواهيم ديد آنان نيز به تبع قرآن کريم، در سخنان بسيار زيادي که واقعاً بيش از حد شمارش است، به اين مساله پرداخته و حدود و ميزان آن را بيان کرده‌اند، و در برخي احاديث وارد شده است که تمام دين و ايمان، حياء، عفت و پاک‌دامني است؛هم‌چنين در احاديث مختلفي چگونگي و اندازه پوشش زنان نيز بيان شده است؛ در حديثي امام صادق(عليه‌السلام) در پاسخ به سوالي که راجع به نگاه کردن به نامحرم پرسيده شد، فرمودند: «تنها نگاه به صورت و دو کف دست جايز است». يعني نگاه کردن به غير اين دو حرام است و بر زن واجب است تمام بدن خود به غير از صورت و دو دست تا مچ را بپوشاند.

لذا با توجه به اين آيات و روايات، در اين‌که پوشاندن غير وجه و دست‌ها تا مچ، بر زن واجب است، از لحاظ فقه اسلام هيچ‌گونه ترديدي وجود ندارد. اين قسمت جزو ضروريات اسلام است و در بين مراجع نيز هيچ اختلاف و تشکيکي وجود ندارد. حتي اين مساله در بين مذاهب ديگر هم قطعي است و هيچ مسلماني نمي‌توان بگويد حجاب واجب نيست.بنابراين حفظ حجاب و پوشش کامل اسلامي براي زنان مسلمان، واجب است و ترک آن معصيت بوده و از گناهان کبيره محسوب مي‌شود و قطعاً در آخرت، عذاب خاص خود را دارد، در حديثي اميرالمومنين(عليه السلام) فرمودند: «روزي من و فاطمه(سلام‌الله‌عليها) به خدمت حضرت رسول(صلي‌الله‌عليه‌وآله) رفتيم و آن حضرت را بسيار گريان يافتيم، عرض کردم پدر و مادرم فداي شما باد يا رسول الله، چه چيز سبب گريه شما شده است؟

حضرت فرمودند: يا علي، شبي که من‌را به آسمان بردند، زناني چند از امت خود را در عذاب شديد ديدم، از حالت آن‌ها تعجب کردم و از شدت عذاب آن‌ها گريستم. زني را ديدم که به موهايش آويخته شده، مغز سرش از شدت گرما مي‌جوشد؛ زني را ديدم که به زبانش آويخته و آب داغ جهنم در حلقش ريخته مي‌شد؛ زني را ديدم که با سينه‌هايش آويخته شده بود؛ زني را ديدم که گوشت بدن خود را مي‌خورد و آتش از زيرش شعله مي‌کشيد؛ زني‌ را ديدم که پاهايش به دست‌هايش بسته شده و مارها و عقرب‌ها بر او مسلط شده بودند؛ زني‌ را ديدم کر و کور و لال، در تابوتي از آتش، مغز سرش از بيني او بيرون مي‌آمد و بدنش از(مرض) خوره و پيسي پاره پاره بود؛ زني را ديدم که تنوري از آتش به پاهايش آويزان بود؛ زني را ديدم که گوشت بدن او از جلو و عقب با قيچي‌هاي آتشين بريده مي‌شد؛ زني را ديدم که صورت و دست‌هايش مي‌سوخت و روده‌هاي خود را مي‌خورد؛ زني را ديدم که سرش سر خوک بود و بدنش الاغ و بر او هزار هزار نوع عذاب بود؛ زني را ديدم به صورت سگ، آتش در پشتش داخل مي‌شد و از دهانش بيرون مي‌آمد و ملائکه سر و بدنش را با گرزهاي آتشين مي‌کوبيدند.
حضرت فاطمه(عليهاالسلام) عرض کرد: اي حبيب من و اي نور ديده من، به من خبر بدهيد که عمل و روش ايشان چه بوده است که خداي تعالي اين نوع عذاب را بر ايشان مسلط گردانيده است؟
حضرت فرمودند : اي دخترم :آن زني که به مو آويخته شده بود، موي خود را از مردهاي نامحرم نمي‌پوشاند؛ زني که به زبان آويخته شده بود (با زبانش) شوهرش را آزار مي‌داد؛ زني که با سينه آويخته شده بود، از انجام وظايف زناشويي خودداري مي‌کرد؛ آن زني که به پاهايش آويخته شده بود، بدون اجازه شوهر از خانه بيرون مي‌رفت؛ زني که دست‌هايش به پاهايش بسته شده بود و مارها و عقرب‌ها بر او مسلط شده بودند، کسي بود که خود را نمي‌شسته است و لباس‌هايش را پاک نمي‌کرد و غسل حيض و جنابت انجام نمي‌داد و بدنش را از نجاسات پاک نمي‌کرد و نماز را سبک مي‌شمرد؛ زني که کور، کر و لال بود، از زنا فرزند پيدا کرده و به گردن شوهر خود انداخت بود؛ زني که گوشت بدنش با قيچي‌هاي آتشين بريده مي‌شد، خود را به مردان نامحرم نمايش مي‌داد تا به او رغبت کنند؛ زني که صورت و سرش، سر خوک بود و بدنش بدن الاغ، سخن چين و بسيار دروغ‌گو بود؛ آن‌که به صورت سگ بود و آتش در پشتش داخل و از دهانش خارج مي‌شد‌، خواننده و آواز خوان و حسود بود».


حجاب و قانون‏مندى روابط زن و مرد در قرآن
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

بى‏شك، پوشش زن در برابر مردان نامحرم، يكى از ضروريات دين اسلام است كه درباره جنبه اسلامى آن نمى‏توان ترديدى به خود راه داد. در قرآن كريم و روايات وارده از پيامبر اكرم (صلى‏الله‏عليه‏وآله)و ائمه معصومين (عليهم‏السلام) و نيز در كلمات فقها، به وجوب و كيفيت آن تصريح شده است.
حجاب در اديان گذشته نيز وجود داشته است، ولى اين حكم در دين اسلام بسيار مترقى‏تر است، زيرا در اين دين، از افراط و تفريط‏هايى كه در مورد پوشش زنان در اديان و اقوام گذشته وجود داشته، اجتناب شده و براى حجاب، حدى متناسب با غرايز انسانى در نظر گرفته شده است. حجاب اسلامى به معناى حبس زن در خانه و دورى از شركت در مسائل اجتماعى نيست، بلكه بدين معناست كه زن در معاشرت خود با مردان بيگانه عفت و حيا پيشه كند، موى سر و اندام خويش را بپوشاند و از جلوه‏گرى و خودنمايى بپرهيزد.

مرحوم شهيد مطهرى در اين باره مى‏فرمايد: «اسلام مى‏گويد: نه حبس نه اختلاط، بلكه حريم. سنت جارى مسلمين از زمان رسول خدا همين بوده است كه زنان از شركت در مجالس و مجامع منع نمى‏شدند، ولى همواره اصل «حريم» رعايت شده است. در مساجد و مجامع، حتى در كوچه و معبر، زن با مرد مختلط نبوده است.»1

در قرآن كريم در مورد حجاب و قانون‏مندى روابط زن و مرد، دو دسته آيه وجود دارد. دسته اول آياتى كه در مورد وجوب حجاب و پوشش ظاهرى و حد و كيفيت آن نازل شده است؛ و دسته دوم آياتى كه نوع رابطه بين مرد و زن نامحرم را بيان مى‏كند و آنان را از كارهايى كه عفت و پاكدامنى‏شان را تهديد مى‏كند، برحذر مى‏دارد، كه در ذيل مى‏آيد.

كيفيت پوشش در قرآن

قرآن در دو آيه، كيفيت پوشش زن در حضور نامحرم را بيان مى‏كند:

الف) سوره نور، آيه 31 : «وَقُل لِّلْمُوءْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ...؛ و به زنان با ايمان بگو چشم‏هاى خود را (از نگاه‏هاى هوس آلود) فرو گيرند و عفّت خويش را حفظ كنند و زينت خود را، جز آن مقدار كه نمايان است آشكار ننمايند و (اطراف) روسرى‏ها و مقنعه‏هاى خود را بر سينه خود افكنند (تاگردن و سينه با آن پوشانده شود)، و زينت خود را آشكار نسازند مگر براى شوهرانشان يا پدرانشان، يا پدرشوهرانشان، يا پسرانشان، يا پسران همسرانشان، يا برادرانشان، يا پسران برادرانشان، يا پسران خواهرانشان، يا زنان هم‏كيششان، يا بردگانشان، يا افراد سفيه كه تمايلى به زن ندارند، يا كودكانى كه از امور جنسى مربوط به زنان آگاه نيستند. و هنگام راه رفتن پاهاى خود را بر زمين نزنند تا زينت پنهانى‏شان دانسته نشود (و صداى خلخالى كه بر پا دارند به گوش نرسد).و همگى به سوى خدا باز گرديد اى موءمنان، تا رستگار شويد».

شهيد مطهرى2 در باره مفاد اين آيه و آيه قبل آن مى‏فرمايد: دو آيه 30 و31 نور مربوط به وظايف زن و مرد در معاشرت با يكديگر است كه شامل چهار قسمت است:

1- هر مسلمان، چه مرد وچه زن، بايد از چشم‏چرانى و نظربازى اجتناب كند.

2- مسلمان،خواه مرد يا زن، بايد پاك‏دامن باشد و عورت خود را از ديگران بپوشاند.

3- زنان بايد پوشش داشته باشند و آرايش و زيور خود را بر ديگران آشكار نسازند و در صدد تحريك و جلب توجه مردان برنيايند.

4- دو استثنا براى پوشش زن ذكر شده كه يكى با جمله «وَلا يُبْدِينَ زينَتَهُنَّ اِلاّ ما ظَهَرَ مِنْها» بيان شده است و نسبت به عموم مردان است و ديگرى با جمله « وَلايُبْدِينَ زينَتَهُنَّ اِلاّ لِبُعُولَتِهِنَّ...» ذكر شده و نداشتن پوشش را براى زن نسبت به عده خاصى تجويز مى‏كند.

همچنين از جمله «وَ لا يَضْرِبْنَ بِاَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ ما يُخْفينَ مِنْ زينَتِهِنَّ؛ هنگام راه رفتن پاهاى خود را بر زمين نزنند تا زينت پنهانى‏شان دانسته شود» فهميده مى‏شود: پاى‏كوبى، نمودى كامل از ظاهر كردن باطن سكس زن است و به انواع حركات تحريكى كه باعث جلب توجه مردان نامحرم مى‏شود، اشاره دارد.3

ب) آيه 59 سوره احزاب: « يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُل لأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاء الْمُوءْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلابِيبِهِنَّ؛ اى پيامبر! به همسران و دخترانت و زنان موءمن بگو جلباب‏هاى (= روسرى‏هاى بلند) خود را بر خويش فرو افكنند، اين كار براى اين‏كه (به پاكدامنى) شناخته شوند و مورد آزار قرار نگيرند بهتر است؛ (و اگر تاكنون خطا وكوتاهى از آنان سر زده، توبه كنند) خداوند همواره آمرزنده و رحيم است».

شهيد مطهرى در توضيح كلمه «جَلباب» بعد از اين كه به اقوال مفسرين اشاره مى‏كند، مى‏فرمايد: «چنانچه ملاحظه مى‏فرماييد معنى جلباب از نظر مفسران چندان روشن نيست. آن چه صحيح‏تر به نظر مى‏رسد اين است كه در اصل لغت، كلمه جلباب شامل هر جامه وسيع مى‏شده است، ولى غالباً در مورد روسرى‏هايى كه از چارقد بزرگ‏تر و از ردا كوچك‏تر بوده است به كار مى‏رفته است. ضمناً معلوم مى‏شود دو نوع روسرى براى زنان معمول بوده است: يك نوع، روسرى‏هاى كوچك كه آن‏ها را «خِمار» يا مقنعه مى‏ناميده‏اند و معمولاً در داخل خانه از آن‏ها استفاده مى‏كرده‏اند. نوع ديگر، روسرى‏هاى بزرگ كه مخصوص خارج منزل بوده است. اين معنا با رواياتى كه در آن‏ها لفظ جلباب ذكر شده است نيز سازگار است».4

قانون‏مندى روابط زن و مرد در قرآن

دسته دوم به آياتى اشاره مى‏كند كه درباره كيفيت ارتباط با نامحرم است. در اين آيات، موءمنان خصوصاً زنان را از رفتارهايى كه سبب جلب توجه و تحريك نامحرم مى‏شود، باز مى‏دارد و حيا و عفت در مقابل نامحرم را مورد ستايش قرار مى‏دهد:

سخن گفتن با نامحرم در احزاب، آيه 32 آمده: «يَا نِسَاء النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِّنَ النِّسَاء إِنِ اتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِى فِى قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَّعْرُوفاً؛ اى همسران پيامبر، شما همانند هيچ يك از زنان معمولى نيستيد اگر تقوا پيشه كنيد، پس به گونه‏اى هوس‏انگيز سخن نگوييد كه بيماردلان در شما طمع نكنند، و به شايستگى سخن بگوييد».

اين آيه گرچه خطاب به همسران پيامبر است، ولى اختصاص به آن‏ها ندارد و شامل همه زنان مسلمان مى‏شود. طبق اين آيه زنان نبايد در گفتگو با نامحرم از سخنانى كه مفهوم يا آهنگ آن وسوسه‏آميز و تحريك‏كننده باشد استفاده كنند؛ چه بسا در بين آن‏ها افرادى باشند كه به سبب ضعف ايمان و آلودگى به هوس‏هاى شيطانى، تحريك شوند و خيال گناه در سر خود بپرورانند. بنابراين براى حفظ عفت و پاك‏دامنى افراد جامعه، بر زنان لازم است در گفتگو با نامحرم دقت لازم را داشته باشند.

خود آرايى و تبرج احزاب / 33 : «وَقَرْنَ فِى بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الأُولَى ؛ و (اى زنان پيامبر) در خانه‏هاى خود بمانيد و همچون دوران جاهليت نخستين (در ميان مردم) ظاهر نشويد». در اين آيه نيز به زنان دستورات ديگرى براى برخورد با نامحرم مى‏دهد. در ابتدا از زنان مى‏خواهد تا جايى كه امكان دارد از خانه خارج نشوند و خود را كم‏تر در معرض ديد نامحرم قرار دهند؛ زيرا با اين كار جلوى بسيارى از مفسده‏هاى اخلاقى گرفته مى‏شود و زمينه انحراف و ناهنجارى در جامعه از بين مى رود. چنانچه در آيه 53 همين سوره به اين مطلب اشاره كرده است.

دستور ديگرى كه اين آيه براى زنان دارد اين است كه از تبرج و جلوه‏گرى و جلب توجه نامحرم بپرهيزند. كلمه تبرج از برج گرفته شده و به معناى آن است كه فرد، خود را مانند برج در معرض ديد و تماشاى ديگران قرار دهد. در واقع اين قسمت آيه به ما مى‏فهماند اگر زنان نمى‏توانند در خانه بمانند و بيرون آمدن از منزل برايشان ضرورى است، به گونه‏اى خارج شوند كه سبب جلب توجه نامحرم نشوند. پس طبق اين آيه، جواز حضور زن در اجتماع مشروط بر اين است كه اولاً حضورش ضرورت داشته باشد و ثانياً نحوه حضور او اعم از نوع پوشش، راه رفتن، نگاه كردن و در يك كلمه تمام حركات و سكناتش به نوعى باشد كه در قالب تبرج و جلوه‏گرى نبوده و بلكه همراه با حيا و عفت باشد.

در سوره قصص آيات 23و 25، در جريان دختران شعيب و حضرت موسى به همين شيوه رفتارى اشاره كرده و آن را مى‏ستايد.
نگاه به نامحرم در سوره نور آيه 30 و 31 : «قُل لِّلْمُوءْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ ... وَقُل لِّلْمُوءْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ؛ به مردان با ايمان بگو چشم‏هاى خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گيرند، و به زنان با ايمان بگو چشم‏هاى خود را (از نگاه هوس‏آلود) فرو گيرند». در اين دو آيه نيز به رفتار ديگرى كه حاكى از عفت و حياست اشاره مى‏كند و آن پرهيز از نگاه هوس‏آلود به نامحرم است. زيرا نگاه به نامحرم اگر از روى لذت باشد، سبب انحراف اخلاقى مى‏شود و آدمى را از جاده عفاف دور مى‏سازد.

داشتن مكان اختصاصى

احزاب آيه 53 : «وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ؛ و هنگامى كه چيزى از وسايل زندگى را (به عنوان عاريت) از آنان (زنان پيامبر) مى‏خواهيد، از پشت پرده بخواهيد؛ اين كار براى پاكى دل‏هاى شما و آن‏ها بهتر است». در اين آيه نيز به شيوه ديگرى براى حفظ عفت و حيا اشاره مى‏كند و به مردان دستور مى‏دهد هنگام صحبت كردن با زنان پيامبر و به طور كلى، زنانى كه با آن‏ها محرم نيستند، سعى كنند رو در روى آن‏ها قرار نگيرند، بلكه از پشت پرده صحبت كنند. اين آيه بر لزوم داشتن مكان اختصاصى براى زنان و عدم جواز ورود آقايان به آن‏ها تأكيد مى‏كند.

پى‏نوشت‏ها:
1ـ مجموعه آثار، ج 19، ص 551.
2ـ منبع پيشين.
3ـ پاك نژاد، اولين دانشگاه و آخرين پيامبر، ج 20، ص 137.
4ـ مجموعه آثار، ج 19، ص 502.


لباس چه زمانی جزء نعمت محسوب می شود؟
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

لباس چه زمانی جزء نعمت محسوب می شود؟

لباس و پوشش یکی از نعمات الهی برای انسان هاست. پوشش یكی از شئون انسانی است و این شأن انسان به خصوصیات متفاوت فردی، اجتماعی وی مربوط می شود و گفته شده" كه لباس پرچم وجود آدمی است" كه از اعتقادات و فرهنگ و آداب و رسوم وی سخن می گوید.

پوشش

قرآن این نعمت را ذکر کرده و به وجوه مختلف آن نیز پرداخته است.در سوره نحل لباس مایه امنیت معرفی شده است.

ایمنی از اذیت و آزار احتمالی دیگران و تامین کننده امنیت جسمی و روانی انسان ." وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلالًا وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبالِ أَكْناناً وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرابِیلَ تَقِیكُمُ الْحَرَّ وَ سَرابِیلَ تَقِیكُمْ بَأْسَكُمْ كَذلِكَ یُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَیْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ‏"(و خدا براى شما از آنچه آفریده سایه‏هایى قرار داد، از كوه‏ها پناه‏گاه‏هایى برایتان به وجود آورد، و تن پوش‏هایى براى شما قرار داد كه شما را از گرما نگه مى‏دارد و پیراهن‏هایى [مقاوم‏] كه شما را از آسیب جنگ و نبردتان حفظ مى‏كند؛ این‏گونه نعمت هایش را بر شما كامل مى‏كند تا تسلیم فرمان‏هاى او شوید.)(نحل 81)

این آیه آفرینش لباس را برای حفاظت انسان از عوارضی مانند گرما و جنگ و...معرفی می کند.

در آیه ای دیگر، لباس را وسیله ای برای پوشش و زینت بخش بیان میدارد." یا بَنِی آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْكُمْ لِباساً یُوارِی سَوْآتِكُمْ وَ رِیشاً وَ لِباسُ التَّقْوى ذلِكَ خَیْرٌ ذلِكَ مِنْ آیاتِ اللَّهِ لَعَلَّهُمْ یَذَّكَّرُونَ"( اى فرزندان آدم! لباسى براى شما فرو فرستادیم كه اندام شما را مى‏پوشاند و مایه زینت شماست و لباس پرهیزگارى بهتر است، اینها (همه) از آیات خدا است شاید متذكر (نعمت هاى او) شوند.)(اعراف 26)

لباس علاوه بر پوشانندگی مایه زینت برای انسان هاست،"ریش" در اصل واژه عربى، به معنى پرهاى پرندگان است و از آنجا كه پرهاى پرندگان لباسى طبیعى در اندام آنها است، به هر گونه لباس، نیز گفته مى‏شود، ولى چون پرهاى پرندگان غالبا به رنگهاى مختلف و زیبا است، یك نوع مفهوم زینت در معنى كلمه" ریش" وجود دارد.البته برخی گفتند به معنای هر گونه وسیله زندگی است اما مناسب تر در آیه فوق همان لباسهاى زینتى و جالب است.

برای گناه کاران و مجرمان لباس عذاب وجود دارد:" وَ تَرَى الْمُجْرِمِینَ یَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفادِ. سَرابِیلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشى‏ وُجُوهَهُمُ النَّار.ُ"و آن روز مجرمان را مى‏بینى كه در زنجیرها [به صورتى محكم و سخت‏] به هم بسته شده‏اند. پیراهن‏هایشان از قطران [ماده‏اى متعفّن، قابل اشتعال و بدبو] است، و آتش چهره‏هایشان را مى‏پوشاند

همین طور در سوره نحل جنبه زینتی بودن لباس را ذکر می کند" وَ هُوَ الَّذِی سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْماً طَرِیًّا وَ تَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْیَةً تَلْبَسُونَها ..." (خداوند همان كسی است كه دریا را مسخر شما ساخت تا از آن گوشت تازه بخورید و از آن زیورهایی را استخراج كنید كه آن زیورها را بپوشید.)(نحل 14)

همچنین لباس زمانی نعمت است که زشتی ها را بپوشاند و لباسی که پوشندگی نداشته باشد نعمت نیست و برهنگی و عریان دستاورد شیطان است. درآیه بعد آمده است:" بَنِی آدَمَ لا یَفْتِنَنَّكُمُ الشَّیْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَیْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ یَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لِیُرِیَهُما سَوْآتِهِما إِنَّهُ یَراكُمْ هُوَ وَ قَبِیلُهُ مِنْ حَیْثُ لا تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّیاطِینَ أَوْلِیاءَ لِلَّذِینَ لا یُۆْمِنُونَ"(اى فرزندان آدم! شیطان شما را نفریبد آن چنان كه پدر و مادر شما را از بهشت بیرون كرد و لباسشان را از تنشان بیرون ساخت تا عورتشان را به آنها نشان دهد، چه اینكه او و همكارانش شما را مى‏بینند و شما آنها را نمى‏بینید (اما بدانید) ما شیاطین را اولیاى كسانى قرار دادیم كه ایمان نمى‏آورند)(اعراف 27) که برهنگی کیفر گناه پیروی از شیطان بود.

تقوا

پس از بیان لباس مادی به لباس معنوی اشاره می شود و می فرماید" لباس پرهیزكارى و تقوا از آن هم بهتر است".  این لباس های دنیوی وسیله ای برای کسب لباس تقوا است که تقوا انسان را از خطرات و لغزش ها حفظ می کند.

امام صادق (علیه السلام)دراین رابطه می‌فرمایند:"واما لباس الظاهرفنعمهُ من اللّه تعالی،یٌُستَربها العوراتُ وهی کرامه اکرم الله بها ذریّه آدم (علیه السلام) ما لم یُکرَم بها غیرهم وهی للمومنینَ آلهُ لِأداء ماافترضَ اللّه علیهم وخیرُ لباسک ما لایشغلک عن اللّه تعالی بل یقّربک من شکره وذکره وطاعته"(لباس ظاهر،نعمتی است ازسوی پروردگار که بدان وسیله عورت پوشانده می‌شود وکرامتی ازسوی خداوند است که به یاری آن فرزند آدم راگرامی‌داشته بصورتی که هیچکس را اینچنین گرامی نداشته است.و برای مۆمنان وسیله‌ای است برای انجام واجبات که خداوند واجب نموده است وبهترین لباس تو،لباسی است که تورا ازخدای متعال بازندارد بلکه تو را به سپاسگزاری ازخدا و یاد وپیروی ازاو نزدیک سازد.)

لباس زمانی نعمت است که زشتی ها را بپوشاند و لباسی که پوشندگی نداشته باشد نعمت نیست و برهنگی و عریان دستاورد شیطان است. درآیه بعد آمده است:اى فرزندان آدم! شیطان شما را نفریبد آن چنان كه پدر و مادر شما را از بهشت بیرون كرد و لباسشان را از تنشان بیرون ساخت تا عورتشان را به آنها نشان دهد، چه اینكه او و همكارانش شما را مى‏بینند و شما آنها را نمى‏بینید (اما بدانید) ما شیاطین را اولیاى كسانى قرار دادیم كه ایمان نمى‏آورند)که برهنگی کیفر گناه پیروی از شیطان بود

از دیگر لباس های غیر مادی که قرآن درباره آن سخن می گوید،لباس های بهشتیان و جهنمیان است.

درباره ی لباس های بهشتیان آمده:" إِنَّ اللَّهَ یُدْخِلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ یُحَلَّوْنَ فِیها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُۆْلُۆاً وَ لِباسُهُمْ فِیها حَرِیرٌ"(بى‏تردید خدا كسانى را كه ایمان آورده و كارهاى شایسته انجام داده‏اند، در بهشت‏هایى درمى‏آورد كه از زیر درختانش نهرها جارى است، در آنجا با دستبندهایى از طلا و مروارید آرایش مى‏شوند، و لباسشان در آنجا حریر است.)(حج 23)و لباس های فاخر و زیبا را پاداش کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام داده اند بیان می دارد.

و برای گناه کاران و مجرمان لباس عذاب وجود دارد:" وَ تَرَى الْمُجْرِمِینَ یَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِینَ فِی الْأَصْفادِ. سَرابِیلُهُمْ مِنْ قَطِرانٍ وَ تَغْشى‏ وُجُوهَهُمُ النَّار.ُ"(و آن روز مجرمان را مى‏بینى كه در زنجیرها [به صورتى محكم و سخت‏] به هم بسته شده‏اند. پیراهن‏هایشان از قطران [ماده‏اى متعفّن، قابل اشتعال و بدبو] است، و آتش چهره‏هایشان را مى‏پوشاند.)(ابراهیم 49 و50)

در نهایت باید گفت آنچه موجب کسب رضایت الهی و پوشیدن لباس بهشتیان و در امان ماندن از لباس عذاب است لباس تقوا و دوری از گناه است.


حجاب از ديدگاه پيامبر(ص)
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

مقدمه

پس از پيروزي انقلاب اسلامي پيش بيني مي شد جامعه به ارزشهاي والاي انساني كه اسلام بيانگر آن است روي آورده و عظمت از دست رفته خود را باز يابد . اگر چه بسياري از آداب و سنتهاي مبتذل غرب را كنار گذاشته وبسياري ازافراد جامعه بدنبال تحول بعد از انقلاب اسلامي ، به خود انساني خويش باز گشتند ؛ اما افرادي هم وجود دارند كه ارزشهاي مطرح شده انقلاب اسلامي را به تمسخر گرفته و در حسرت مبتذلات غربي و شرقي آه مي كشندو اصرار دارند كه با همان روش خود را بيارايند و در اجتماع ظاهر شوند . بعد از گذشت چند سال از پيروزي انقلاب اسلامي ، آيا وقت آن نرسيده كه اينان نيز به خود آمده و به حقايقي كه رنجيراسارت شهوت را پاره كرده طوق بردگي و بيگانه پرستي و هواي نفس را از گردنها  بيرون فرو مي نهد روي آورند ؟  آيا وقت آن نرسيده كه اينان از اسارت بي حجابي ، بي عفتي ، و بي حيايي رها شده و تسليم شرع و عقل شوند ؟

در اين مقال برآنيم كه مسئله مهم حجاب را از ديدگاه عقل و شرع و از رسول اعظم (ص) مطرح سازيم تا كساني كه متعبد به تكاليف  شرعي هستند برهان شرعي و عقلي آن را بدانند و آناني كه ارجي به اسلام نمي گذارند به نداي عقل پاسخ گفته و به حجاب  كه حافظ و پاسدار ارزشها و اصالتهاي اسلامي يك زن است روي آورند .

 تعريف حجاب

حجاب عبارتست از اين كه زن،خود را از نامحرم بپوشاند ، بگونه اي كه اگر پشت پرده قرار مي گرفت  عضو و برآمدگي اي از او ديده نمي شد و جلب توجه نمي كرد و منظور از ستر كه در كتب فقهي ذكر شده همين است .

حجاب از ديدگاه عقل و شرع

بدون ترديد آنچه در فقه اسلام بيان شده است گزاف و بي حساب نيست . بلكه تابع مصالح و مفاسدي است كه در متعلق هر حكمي وجود دارد . حرمت شراب ، دروغگويي ، خيانت در امانت ، و....به جهت مفاسدي است كه در آنها وجود دارد . و وجوب نماز ، روزه ، حج ، زكات ،و....به دليل مصالحي است كه در آنها موجود مي باشد .  همچنين واجب بودن حجاب و پوشانيدن بدن بيهوده نبوده ، بلكه به اقتضاي مصلحت فردي ، اجتماعي ، سياسي و فرهنگي بوده كه مورد توجه خداي متعال نيز قرار گرفته است و امر بدان تعلق گرفته است . همچنانكه ترك آن داراي مفاسدي است كه ملاك نهي از طرف شارع بوده و مورد نهي قرار گرفته است .

لازم به ذكر است كه عقل به لحاظ محدوديت و بدان جهت كه در محاصره غرايز ، احساسات ، خواسته هاي نفس  و...قرار گرفته است ، قادر نيست به همه مصحتها و مفسده ها پي برده و علت حقيقي واجب ، مستحب ، حرام ، مكروه و مباح بودن احكام را كشف كند . اگر چه به نحو جزئي آن هم در برخي از احكام چنين كشفي دارد و اغلب آنچه به عنوان فلسفه احكام از ديد عقل بيان مي شود به عنوان حكمت است نه علت .

برهان عقلي حفظ حجاب

حكم عقل در مورد حفظ حجاب دو گونه است :

1- خدا امر فرموده است كه زن خود را از نا محرم بپوشاند . آياتي از قرآن بيانگر امر فوق است و از آنجا كه خدا مالك انسان است ، عقل حكم به اطاعت از مالك و مولا مي كند . پس زن بايد بنا به حكم عقل كه امر به اطاعت از فرمان خدا مي كند ، خود را از نامحرم بپوشاند . اين دليل براي زن مسلمان متعبد بسيار عالي است؛ او در مقابل اين دليل خاضع است هر چند ممكن است به معيار وجوب حجاب و حرمت بي حجابي توجه نداشته باشد .

2- حكم ديگر عقل درباره پوشش صحيح ، حكم استقلالي است . بدين معنا كه به حكم شارع توجه نداشته باشد و خود به اين حقيقت نائل شده است كه : بر زن لازم است حجاب داشته باشد . عقل براي حكم خودش مقدماتي را فراهم مي كند و پس از روشن شدن مقدمات به نتيجه گيري مي پردازد .

برهان استقلالي براي حفظ حجاب

انسان عاقل با ترك شهوت راني و هرگونه وابستگي نادرست شهوي است كه به كمال مي رسد .

ترك پوشش كامل محرك شهوت است و باعث حاكميت غريزه  برعقل و مانع رشد و كمال انساني است و هر چيزي كه مانع ظهور انسانيت  باشد ، بايد كنار گذاشته شود . اما حفظ حجاب ، جلو بسياري از تحريكات شهوي و هوي و هوس را خواهد گرفت  و ارضاي غريزه را در كانال قانوني آن هدايت خواهد كرد. لذا به حكم عقل هر چيزي كه شرط لازم براي كمال و رشد مي باشد ، بايد اجرا شود . پس حفظ حجاب به عنوان شرط لازم عفت و حيا و نابودي فحشا بايد رعايت شود .

سؤال :اين كه ترك پوشش عامل و رعايت صحيح و كامل حجاب شرط لازم باري منع حركتهاي جنسي است ،  چگونه براي عقل روشن شده است ؟

پاسخ : عقل برخي از ابزار كارش را در بعضي از موارد به واسطه تجربه بدست مي آورد نگاهي به جوامع به اصطلاح پيشرفته و كشورهاي در حال توسعه بيندازيد ؛ خيلي دور نرويد : قدري به عقب برگرديد (رژيم گذشته ) و نظري به شمال تهران ، خيابان لاله زار ، گمرك و... بيندازيد و يك سري هم به كنار دريا بزنيد !!! نه خيلي لازم نيست به عقب برگرديد : همين الان يك نگاه عميق به خانواده هاي لا ابالي و بي حجاب يا بد حجاب بكنيد همه چيز برايتان روشن خواهد شد .

حجاب از ديدگاه شرع و منظر رسول اعظم (ص)

قبل از بيان ديدگاه شرع ، اين مطلب قابل ذكر است كه دين رابطه مستقيم با دستگاه عقلاني انسان داشته و بعد حيواني و نباتي انسان قابليت پذيرش مذهب را ندارد .

آنان كه از بعد حيواني به دين مي نگرند ،ميل و رغبت به دينداري  ندارند ، زيرا آزادي غرايز ( غريزه جنسي ، غضب ، خواسته هاي تن و .... )در نفي دين است . آنچنانكه رهايي عقل و حريت آن در پرتو دين و آنجا تكاليف  و وظايف ديني است . آنانكه از پشت عينك غرايز به مسائل ديني مي نگرند و آنها را تجزيه و تحليل مي كنند ، انسان را اسير مي بينند  اين يك حقيقت است كه دين بعد حيواني انسان را به بند مي كشد و كنترل مي كند ؛ ارضاي  خواسته هاي آن را از راه هاي غير شرعي  حرام مي داند . اغلب آنهايي كه انتقاد به مسائل ديني دارند و آنها را قابل اجرا نمي دانند ، براي همين است كه حقايق مذهبي را در دستگاه خواسته هاي حيواني تحليل مي كنند .

رسول گرامي اسلام (ص) فرمود : « انما يدرك الخَيرُ كُلُهُ با لعقلِ وَ لا دينَ لِمن لا عقلَ لَهُ

تمام خير ، منحصراً در عقل قابل درك است و هركس كه عقل ندارد دين ندارد .

اين حديث مؤيدي قوي براي اثبات مطلب فوق است كه انسان تنزل يافته در مرحله حيوانيت دين ندارد ، زيرا دين در مرحله عقل مطرح مي شود .

نتيجه اينكه : ما بايد دين را از ديدگاه عقل بررسي كنيم نه از پشت عينك هواهاي نفساني . تأكيد مذهب بر حجاب نيز بايد از همين ديدگاه ارزيابي شود و الا فرياد بعد  شهواني اين است كه :

چادر از سر زن برداريد بگذاريد زن عريان به خيابان بيايد و مانع تمتعات زن از مرد و مرد از زن نشويد .

پوشش اسلامي از منظر شرع

يا ايُّها الذين قُل لِأزواجكَ  وَبَناتِكَ وَ نُِاءالمؤمنينَ عَلَيهِنَّ من جَلابيبِهِنَّ ذلكَ اَدني اَن يعرفنَ فَلا يؤذَينَ وَكان اللهُ غشفوراً رَحيماً  اي پيامبر به زنان و دختران خود و به زنان مؤمنين بگو تا   خود را بوسيله جامه اي كه تمام بدن آنها را فرا گيرد بپوشانند به نحوي كه جايي از بدنشان در منظر و ديد نامحرمان نباشد . اين نزديكترين چيزي است كه آنها به عنوان اهل عفت شناخته شوند پس در اين صورت افراد هرزه متعرض آنها نمي شوند و اذيتشان نمي كنند .  

در مورد كلمه جلبات گفته شده است : الجلبابُ : الرَّداءُ الذي يستُرُ من فَوقٍ الي أسفلٍ او كُلُّ ما يستَتَرُ بِهِ من كساء او غيرِهِ وَ وَ جَمَعُهُ جلابيب جلباب روپوشي است كه از بالا تا پايين را مي پوشاند يا هر چيزي كه بدن به سبب آن پوشيده مي شود ، خواه كساء باشد يا غير آن و جمع آن جلابيب مي باشد .به هر حال آيه دلالت دارد بر اين كه زنان بايد از روپوش كامل جهت پوشش تمام بدن و اندام استفاده كنند پوششي كه معرف شخصيت و عفت زن مومن باشد . اين موجب مي گردد كه افراد لا اباليجرأت نكنند به او جسارت كرده و به ديد شهوت و هوس راني به او بنگرند .در سبب نزول آيه فوق چنين بيان داشته اند : كه زنان براي نماز به مسجد مي آمدند و نماز را به امامت رسول خدا به جاي مي آوردند . شب كه براي نماز مغرب و عشا از خانه خارج شده و بيرون مي آمدند ، جوانها بر سر راهشان مي نشستند و به آنان متعرض شده و اذيتشان مي كردند .اين آيه براي جلو گيري از اين عمل زشت نازل شد . از مطلب فوق استفاده مي شود كه علت گستاخي جوانان نبودن پوشش كامل زنها بوده است .

بي حرمتي به حجاب 

 قال النبي (ص) : ايما أمرهٍ وَضَعَت ْ خمارَها في غَيرِ بيتِ فَقَد هَتَكَت حجا بَها

رسول اكرم فرمود : هر زني كه براي غير شوهرش روسري خود را كنار بگذارد ، هر آينه به حجاب خود بي حرمتي كرده است . آيات حجاب در قرآن

وَقُلْ لِلمؤمناتِ ...... لا يبدين زينَتَهُنَّ الّا ما ظَهَرَ منها وَليضرِبنَ بِخُمُرهنَّ علي جيوبهنَّ » اي رسول خدا ، به زنان مومن بگو ...زينت خود را آشكار نسازند مگر آنچه قهراً نمايان است و روسري هاي خود را بر سينه و گردن خود بيفكنند . وَلا يضربنَ بارجُلِهِنَّ لِيعلَمَ ما يخفينَ من زينَتَهُنَّ » و زنان هنگام راه رفتن پاي خود را به زمين نكوبند تا زينت پنهانشان شناخته نشوديا بني آدمَ قَد انزلنا عَلَيكُِم لِباساً يواري سَواتِكُم و ريشاً و لباسُ التَّقْوي ذلك خَيْرٍ .» اي فرزندان آدم ! بر شما لباسي فرو فرستاديم كه اندام (عورت ) شما را مي پوشاند و نيز پوششي فرستاديم كه مايه زينت شماست ، و بدانيد كه لباس تقوي بهتر است .اي فرزندان آدم ! مبادا شيطان شما را بفريبد چنانكه پدر و مادر شما را از بهشت بيرون كرد ، لباسشان را از تن آنان بيرون آورد تا عورتشان را بنماياند

بهترين گوهر

فاطمه الزهرا (س) : خَيرُ لِنِّساء اَن لا يرين الرجالَ و َ لا يراهُنَّ الرِّجالُ

روزي رسول خدا (ص) از اصحاب خود پرسيد : چه چيز براي زنان بهتراست ؟ اصحاب ندانستند . علي (ع) نزد فاطمه (س) آمد وپرسش پيامبر را با او در ميان گذاشت . فاطمه (س) پاسخ داد :بهترين عمل براي زنان آن است كه مردان نامحرم را نبينند و مردان نا محرم نيز آنها را نبينند

چون علي (ع) خدمت رسول خدا (ص) بازگشت ، پاسخي را كه فاطمه داده بد عرض كرد . پيامبر فرمود : چه كسي اين پاسخ را براي تو بيان كرده است ؟ علي عرض كرد فاطمه ؛ پيامبر فرمود : « انَّها بَضعَهٌ منّي » فاطمه پاره تن من است گروهي از مغرضان و نا آگاهان به دستورات اسلام ،اين حديث و امثال آن را با توجه به مناسبات جديد بشري و حضور ناگريز زن در اجتماع ، براي زن امروز نا كار آمد مي دانند .اما در پاسخ آنان بايد گفت :  اولاً حضرت زهرا در اين سخن يك توصيه اخلاقي را براي زنان تأكيد كرده است . يعني با نگاه به ويژگيهاي روحي و جسمي زن از يك سو و نياز بشر در هر عصر و زمان به حفظ ارزشهاي اخلاقي و انساني  كه در رأس آنها همزيستي سالم اخلاقي زن و مرد است از سوي ديگر ، سفارش دور بودن از مرد را مطرح كرده است چرا كه زن نقش اساسي در سلامتي يا فساد ان ارزشها ايفا مي كند .ثانياً : با توجه به شواهد تاريخي و سيره مسلمانان در قرون اوليه ، كه حاكي از حضور زنان در عرصه هاي مختلف اجتماع است ؛ قطعاً اين حديث شامل زناني نيست كه به نوعي موظف به پذيرش مسئوليت هاي اجتماعي هستند و آن حضرت نيز در مقام نفي اين واقعيت از زندگي مسلمانان نبوده است .

ثالثاً : شايد اين سفارش و تأكيد بانوي نمونه اسلام حكايت از حقيقتي بزرگ باشد كه امروز شاهد آن هستيم و آن اينكه هر چه زنان از مسئوليت اصلي خود يعني ساختن بهشت خانواده و تربيت نسل سازنده براي جامعه فاصله بگيرند ، ناچار به ويرانه ها و ناهنجاريهاي اجتماعي بپرهيزند و به مسئوليت سنگين خود توجه كنند .

امروز آثار شوم شعار انحرافي «ضرورت حضور زنان در كنار مردان » در ميدانهاي مختلف اجتماعي آشكار گرديده كه در واقع اين ميدانها به ميدانهاي رقابت با مردان تبديل شده است .

 متأسفانه توجه نداشتن به ويژگيها و تواناييهاي زن ومسئوليت اصلي وي در خانه ازيك سو و عدم زمينه سازي لازم و ايجاد شرايط مناسب براي حضور سازندة او در جامعه ازسوي ديگر موجب گرديد تا نه تنها زن نتواند به ايفاي نقش سالم بپردازد كه به موجودي خسته ، سرگردان و در نتيجه بي معني مبدل شود .

استاد شهيد مطهري در كتاب مسئلة حجاب ص 241 مي فرمايد :

آنچه اسلام مي گويد نه آن چيزي است كه مخالفان اسلام ، اسلام را بدان متهم مي كنند ، يعني محبوسيت زن در خانه نه نظامي است كه دنياي جديد آن را پذيرفته است و عواقب شوم آن را مي بيند ، يعني اختلاط زن ومرد در مجامع . اسلام مي گويد : نه حبس نه اختلاط . بلكه حري ،سنت جاري مسلمين از  زمان رسول خدا همين بوده است كه زنان از شركت در مجالس و مجامع منع نمي شده اند ولي همواره اصل «حريم» رعايت شده است . در مساجد ومجامع ، حتي در كوچه و معبر ، زن با مرد مختلط نبوده است.

روايات حجاب از منظر رسول اعظم (ص)

واي بر زنان از بزكهايشان

قال النبي : وَيلٌ لِنِّساء مِنَ الاحمرَينِ ، الذَّهَبِ وَالمُععصفَرِ . پيامبر اكرم مي فرمايد : واي بر زنان از دو چيز زينتي : طلاو جامة زيبا مقام معظم رهبري مي فرمايد : آيا جنايتي از اين بزرگتر نسبت به زن هست كه زن را با آرايش ، مد و جلوه گري زينت آلات سرگرم كنند و از او به عنوان يك ابزار و وسيله استفاده كنند ؟

نتيجه خود نمايي

قال النبي « مَثَلُ الرافِلَهِ في الزينَه من غَيرِ اَهلِها كَمَثَلِ ظُلمَه يوم القيامه لا نورَ لَها .

پيامبر اكرم (ص) فرمود : « حكايت زني كه دامن كشان و آميخته به زينت در بيرون خانه رفت و آمد مي كند ، چون ظلمتي است كه در روز قيامت كه از خود نور ندارد

سايه شيطان

قال النبي : اَلمَراه عَورَه فَاذا اَخرَجَت اِ ستشرَفَها الشطان

پيامبر اكرم فرمود : زن اندامي شهوت انگيز دارد (اگر خود را نپوشاند ) همين كه از خانه خارج شد ، شيطان او را احاطه مي كند

پايان بي حجابي

قالنبي : اَيماإمرَاه نَزَعَت ثيابها في غَيرِ بَيتها خَرَقَ عزَّ وَجَلَّ عَنها سِترَهُ

پيامبر اكرم فرمود : هر زني كه لباس خود را جز در خانه خود بيرون آورد خداوند پردة خويش را از او بر مي گيرد .

مد گرايي و بي حجابي

قال النبي : اِستَعينواعَلي النِّساء بِالعُري فَإنَّ احداهُنَّ ثِيابُها وَ اَحسَنَت زينَتَها اعجَبَهاالخُروجُ.

پيامبر اكرم فرمود : از كمي لباس براي نگهداري زنان كمك بگيريد زيرا وقتي زن لباس فراوان و زينت كامل دارد مايل به بيرون رفتن است .

از عوامل مهم بد حجابي در جامعه ، گرايش به تجملات و تنوع كاذب در لباس و پوشش است . زنان هر چه بيشتر به دنبال مدها و لباسهاي مختلف باشند بيشتر به دنبال خود نمايي و به تعبير قرآن« ترج » خواهند رفت گر چه اسلام عزيز به بهداشت پوشش مناسب توجه فراوان دارد اما زياده روي و تجمل گرايي را بسيار ناپسند مي داند .اين عمل علاوه بر اسراف و حرام بودن ، خطرات روحي و رواني فردي و اجتماعي بسياري به دنبال خواهد داشت .

فتنه عظيم زنان

فتنه كمبودها را ديديد و صبر كرديد و من از فتنه رفاه بر شما بيم دارم كه از طرف زنان مي آيد ، هنگامي كه النگوي طلا و پارچه هاي فاخر به تن مي كنند و توانگران ( اگر شوهر توانگر دارند ) را به زحمت مي اندازند و از فقير ( اگر شوهر فقير دارند ) چيزي كه بدان دسترسي ندارد بخواهند .

نتيجه گيري

گرايش انحرافي به امور دنيوي و تجملات چيزي است كه پس از تحمل سختيهاي هر انقلاب گريبان جامعه انقلابي را مي  فشرد . آنچه رسول گرامي اسلام از آن بر امتش بيم دارد ، همان چيزي است كه امروز جامعه اسلامي ما نيز پس از سر بلندي از دورة انقلاب و جنگ تحميلي مي فشرد. به اميد آنكه ما هم در جامعه اسلامي اين دوره با صبر در برابر دنيا طلبي نفس از هدايت الهي فاصله نگيريم .

منابع

تفسير نمونه  ، آيت الله مكارم شيرازي

مسئلة حجاب ، استاد شهيد مطهري

حجاب ،  انتشارات مؤسسه در راه حق

چهل حديث حجاب ، عبدالعلي براتي


بررسی سن و نوع حجاب برای كودك
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

معمولاً والدین در پیدا کردن سن حجاب برای کودکان خود دچار مشکل هستند و نمی‌دانند که کودک خود را از چه سنی تشویق به پذیرش حجاب بکنند.

چادر

گاه فردی می‌گوید بگذار برای همان سن تکلیف و گاه فردی، سن مدرسه را ترجیح می‌دهد و گاه کسی پیدا می‌شود که از یک سالگی کودک خود را سفت و سخت وادار به حجاب می‌کند. البته هیچ‌کدام از این روش‌ها درست نیست.

باید بدانیم که تدریج و مداومت، همیشه یک اصل درست تربیتی است. اصل دیگر آن است که تربیت کودک را نباید به دوران نوجوانی واگذار کنیم؛ در واقع از همان زمانی که نوزاد به دنیا می‌آید و حتی قبل‌تر از آن (دوران بارداری و قبل آن) باید فرآیند تربیت کودک، اعم از اخلاق و دین، درست پایه‌گذاری شود؛ البته با تدریج و مداومت.

پس باید بگوییم که شما والدین دلسوز باید از همان زمانی که تصمیم به بارداری گرفتید، نکات تربیتی را برای خود و کودک دلبندتان کاملاً جا بیندازید. به این ترتیب که با مطالعه نکات دینی و اخلاقی و عمل کردن به آن‌ها، در ابتدا خودتان را آماده کرده و یک معلم به تمام معنا شوید و سپس با مرور این نکات برای جنین در رحم، او را نیز آماده پذیرش بهترین تربیت قرار دهید. این یک اصل تربیتی برای تثبیت همه نکات تربیتی است و اما درباره حجاب هم این نکته نباید فراموش شود.

می‌دانیم که خردسالی، بهترین زمان برای آموزه‌های دینی است، چرا که فرموده‌اند تربیت در زمان خردسالی همانند حک کردن نقش بر روی سنگ است. یعنی پایه‌گذاری و درونی کردن تعلیمات در کودکی آنقدر مهم است که همانند نقشی که بر روی سنگ حک شده، هیچ وقت از بین نخواهد رفت.

بنابراین برنامه‌ای برای خود و فرزندتان پیاده کنید که بتوانید طبق آن، اصول درست دین‌داری را البته با رعایت اصل تدریج و مداومت اجرا نمایید. مثلاً برای پایه گذاری حجاب، می‌توانید کارهای زیر را انجام دهید:

1- در ابتدا خود و همسرتان را طوری پرورش دهید تا نسبت به حجاب و عفاف، حساسیت خاصی داشته باشید. با هر کس و نا کسی (افراد بی حجاب و بی بند و بار نسبت به مسائل دینی) رفت و آمد نداشته باشید و طوری رفتار کنید تا کودک دلبندتان، بدی ارتباط با این دسته از افراد را درک کند و نیز الگو بگیرد.

2- خودتان هم پایبند به حجاب باشید، حتی در لحظاتی که نگه داشتن آن واقعاً سخت است. در مسافرت، کارهای سخت، کارهای اداری، حرکات ورزشی و خلاصه همیشه حجاب را فراموش نکرده و کودک خود را در انگیزه خود برای داشتن حجاب توجیح کنید.

کودک را در داشتن حجاب تشویق کنید. از همان نوزادی سعی کنید تا لباس‌های نامناسب در برابر نامحرمانم بر تن آن‌ها نکنید. گاه بر سر آن‌ها روسری بیاندازید تا عادت روسری داشتن برای آن‌ها درونی شود.
3- کودک را در داشتن حجاب تشویق کنید. از همان نوزادی سعی کنید تا لباس‌های نامناسب در برابر نامحرمانم بر تن آن‌ها نکنید. گاه بر سر آن‌ها روسری بیاندازید تا عادت روسری داشتن برای آن‌ها درونی شود. آن‌ها را به دست مردان نامحرم نسپارید و بسیار مواظب حیا و عفت فرزندانتان باشید.

4- از سه سالگی، تربیت آموزه‌های دینی و داشتن حجاب را رسمی کنید. در ابتدا برای او چادری تهیه کنید و او را برای داشتن چادر تشویق کنید. عبارات محبت آمیز بگویید و او را در آغوش کشیده و بگویید که بسیار خوشحالید که چنین فرزند با حجاب و با حیایی دارید. تشویق‌های خود را ادامه دهید و برای آن، پایانی تصور نکنید. البته افراط و تفریط در این مورد هم مذموم است. فقط تدریج و استمرار را فراموش نکنید.

5- به بزرگ‌ترها (پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها) بسپارید که کودک شما را برای داشتن حجاب تشویق کنند و گاه به او هدیه‌ای دهند و نیز در برابر همه فامیل به او احترام به خصوصی بگذارند و در برابر بی‌حجاب‌ها او را تکریم کرده و ترجیح دهند. به این صورت، کودک می‌فهمد که همگان برای حجاب او ارزش قائل هستند، نه فقط پدر و مادر. به این ترتیب، کودک اعتماد به نفس بالایی کسب کرده و می‌فهمد که با حجابش برای همه عزیز است و با این اعتماد به نفس، راه درست را از نادرست تشخیص داده و حجاب را انتخاب می‌کند.

حجاب حیا

6- به کودک خود همواره محبت کنید و نگذارید که او برای ارضای نداشته‌هایش به دست و بال دیگران بچسبد. وقتی شما به کودک خود محبت نمی‌کنید، بسیار طبیعی است که او به شکلاتی که یک شخص بی حجاب می‌دهد دل می‌بندد و چون از دست یک بی حجاب ارضا شده، او را قهرمانی برای خود فرض کرده و از او الگو می‌گیرد. پس به کودک خود محبت کنید تا به بیگانگان نچسبد.

7- با کودک خود با احترام رفتار کنید و عزت نفس و اعتماد به نفس او را بالا ببرید. برای نظرات درستش احترام قائل شوید و به او شخصیت دهید و با عبارات محترمانه با او صحبت کنید. وقتی او عزت نفس داشته باشد، هرگز به دنبال بی‌بند و باری و بی حجابی نخواهد رفت؛ چون آنقدر خود را عزیز می‌داند که می‌فهمد با آن چیزها هرگز عزت، زیبایی و ارزشی به دست نخواهد آورد.

8- صحبت‌ها و انگیزه‌های داشتن حجاب را از 5 و 6 سالگی شروع کنید و برای او تشریح کنید که یک دختر، با حجاب، بسیار زیبا می‌شود، همه به او احترام می‌گذارند، با حجاب از بدی‌ها دور می‌شود، دیگران او را با ارزش و با حیا می‌دانند؛ و حجاب نشانه یک دختر خوب است.

خلاصه به هر طریقی و با زبان کودکانه، انگیزه‌های داشتن حجاب را برای کودک تشریح کنید و این کار را تا نوجوانی، جوانی و حتی بزرگ‌سالی ادامه دهید تا برای فرزندتان درونی شود. از فسادهای یک دختر بی حجاب تا خوبی‌های یک دختر با حجاب را به دقت شرح دهید و او را از خوبی‌های حجاب آگاه کنید.

امیدواریم که با اجرای این فرایند تربیتی برای حجاب و حتی دیگر آموزه‌های تربیتی بهره لازم را برده باشید و بدانید که یک تربیت خوب، از همان روزی که نوزاد به دنیا می‌آید تا دوران جوانی باید استمرار داشته باشد تا درونی و تثبیت شود.


حد پوشش زن در نگاه قرآن و تاریخ
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

قرآن در آیه‏ای دیگر زنان پیامبر را که باید سرآمد و الگوی زنان جامعه اسلامی باشند، از خودنمایی و ظاهر نمودن زیبایی‎ها در مقابل دیگران نهی می‎کند. با توجه به آیات دیگر قرآن، نمی‎توان زنان دیگر را از ممنوعیت تبرج و خودنمایی مستثنی دانست.

حجاب

موضوع زن در اسلام همچنان که از موضوعات مهم فکری و اندیشه‏ای است از نظر تاریخی نیز اهمیت فق العاده‏ای دارد. با نگاهی به تاریخ صدر اسلام، به ویژه عصر نبوی در می‏یابیم که زنان در عرصه‏های مختلف اجتماعی، سیاسی و فرهنگی حضور فعال داشته‏اند.

 

حد پوشش

اسلام برای کاستن از آسیب‎های حضور اجتماعی زن، دستور به رعایت پوشش مناسب برای زنان داده است. حجاب، هم زمینه انحرافات اخلاقی را کم می‎کند و هم به زن امنیت و آرامش و مصونیت می‎بخشد.

شواهد متعددی از قرآن کریم حاکی از این نکته است که در جامعه عرب قبل از اسلام، زنان برای حضور در اجتماع، پوشش مناسب و مطلوبی نداشتند. نهی قرآن از متابعت از آن الگو و دستورات اصلاحی برای پوشش زنان، از برخی نقص‎ها و کاستی‏ها در پوشش زنان آن دوره و فاصله آن با پوشش مورد نظر اسلام حکایت دارد. برخی تاریخ‏پژوهان نیز این نکته را تأیید می‎کنند.

 

حدود حجاب اسلامی برای بانوان از نظر قرآن كریم

برخی از سوره ها و آیات مربوط به حجاب عبارتند از:

1. سوره نور، آیات 30، 31، 33 و 60; 2. سوره احزاب،، آیات 35، 53، 55، و 59. از نظر شرع اسلام زن باید بدن و موی خود را از مرد نامحرم بپوشاند; ولی پوشاندن صورت و دست ها از مچ به پایین واجب نیست.[ توضیح المسائل مراجع، ج 2، ص 417، مسئله 2435]

حكم پوشش در مكان هایی كه درمعرض دید نامحرم است باید اجرا شود; فرقی نمی كند كه نامحرم در منزل یا غیر منزل باشد; حتّی در مورد افراد نامحرمی كه همیشه با انسان ارتباط دارند، این حكم و امثال آن جاری است.

در مورد حجاب واجب، كافی است كه زن به هر وسیله ای كه می تواند خود را بپوشاند و لباس خاصّی شرط نیست; ولی پوشیدن لباس های تنگ و چسبان و همچنین لباس های زینتی اشكال دارد.[ همان، ص 421]

زن تا موقعی که در حجاب است، حق است؛ موقعی که از حجاب در آمده است وجهه ی خلقی پیدا می کند. وقتی وجهه ی خلقی پیدا کرد، دیگر تواناییش شکسته می شود . این است که حجاب برای زن یک احترام است که زن بیشتر شبیه به خداوند شود

خداوند متعال در سوره نور آیه 31 خطاب به زنان مۆمن می فرماید كه وظیفه دارند زینت هایی را كه معمولا پنهان است، در نزد نامحرمان بپوشانند. 

«وَ قُل لِّلْمُۆْمِنَـتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَـرِهِنَّ وَیَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لاَ یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ لْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَی جُیُوبِهِنَّ وَ لاَ یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ءَابَآئِهِنَّ ...; (نور، 31)

و به زنان با ایمان بگو: چشم های خود را (از نگاه هوس آلود) فرو گیرند و دامان خویش را حفظ كنند و زینت خود را جز آن مقدار كه ظاهر است، آشكار ننمایند و ]اطراف [روسری های خود را بر سینه خود افكنند ]تا گردن و سینه با آن پوشانده شود[ و زینت خود را آشكار نسازند، مگر برای شوهرانشان یا پدرانشان و ...»

اگر چه مهم، رعایت حجاب است و پوشیدن چادر، الزامی ندارد، ولی چادر، بهترین نوع حجاب و نشانه ملی زنان جامعه ایرانی است. مانتو و مانند آن، اگر چه با شرایطی مناسب است، اما چون سبب نمایان شدن اندام و برجستگی های بدن زن می شود، ممكن است منشأ تحریك و فساد باشد. عقل انسان بین خوب و خوب تر، قطعاً خوب تر را انتخاب می كند; بنابراین، چادر عاقلانه تر و بهتر است.[تفسیر نمونه، آیة الله مكارم شیرازی، ج 14، ص 434ـ448، دارالكتب الاسلامیة / آن چه باید یك زن بداند، اسدالله محمدی نیا، ص 163ـ164]

چادر

از آنجا که چگونگی پوشش زنان در جامعه صدر اسلام به گونه‏ای نبود که زیبایی‏ها و زینت‎های آنان را بپوشاند. قرآن آنان را به نحوه صحیح پوشش دستور می‎دهد، خداوند متعال به منظور حفظ عفت جامعه، حتی زنان مسلمان را از نمایان کردن بدن خود بر زنان غیر مۆمن نهی می‏‎کند.

در روایات علت این امر، بی مبالاتی زنان غیر مۆمن در توصیف زنان مسلمان برای شوهران خود دانسته شده است.

قرآن در آیه‏ای دیگر زنان پیامبر را که باید سرآمد و الگوی زنان جامعه اسلامی باشند، از خودنمایی و ظاهر نمودن زیبایی‎ها در مقابل دیگران نهی می‎کند. با توجه به آیات دیگر قرآن، نمی‎توان زنان دیگر را از ممنوعیت تبرج و خودنمایی مستثنی دانست.

 

محدوده حجاب و پوشش در روایات

عایشه می‎گوید: پس از نزول آیه سوره نور زنان مهاجر، ضخیم‏ترین پوشش‏های پشمین خود را برش داده و با آن سر و گردن خود را پوشاندند.

ام سلمه نیز نقل می‎کند که پس از نزول آیه پوشش در سوره احزاب، زنان انصار از منازلشان با پوشش‎های مشکی خارج می‎شدند، به گونه‏ای که به نظر می‏رسید بر سر ایشان کلاغی نشسته است.

حضرت فاطمه

در روایاتی از رسول خدا محدوده حجاب و پوشش زن معین شده است. امام صادق(علیه السلام) از پدران خود از رسول خدا نقل می‎کنند که فرمود: روا نیست زنی که به دوران عادت ماهیانه بلوغ رسیده جلو سر و گیسوان خود را آشکار کند.

در گزارش دیگری پیامبر اکرم به یکی از یاران خود سفارش می‎کند که به همسرش بگوید برای تهیه روسری از آستر استفاده کند تا زیر آن نمایان نباشد. زنانی نیزکه خود را با وضع جدید تطبیق نداده بودند، با اعتراض پیامبر روبه رو می‏شدند.

گزارش شده است که رسول خدا خطاب به اسماء دختر ابوبکر که از پوشش نازک استفاده کرده بود فرمود: "ای اسماء وقتی زن به سنی رسید که عادت ماهانه برای او اتفاق افتاد، جایز نیست که جز صورت و دست وی تا بالای مچ در معرض دید دیگران قرار گیرد."

 

دلیل عرفانی بسیار زیبا در مورد حجاب از استاد صمدی

کل عالم و مقام عصمت عالم اگر به صورت یک شکل و یک بافت و صورتی در بیاید، قهراً به بافت انسان در می آید . همانطور که قوه خیال، حقایق آنسویی را مطابق با مناسباتی که بینشان است، با اشکال این سویی برای انسان پیاده می کند، قوه خیال عالم، عصمت نظام عالم را در نشئه طبیعت به صورت انسان شکل می دهد و چون عصمت بیشتر با اسم شریف (الباطن) سازگار است، لذا به صورت زن شکل می دهد، نه صورت مرد . چون مرد بیشتر با اسم ( الظاهر) و زن بیشتر با اسم شریف (الباطن) در ارتباط است . لذا همان مقام اسم شریف (الباطن ) آمده در شریعت و برای زن به صورت حجاب مطرح شده است.

ام سلمه نیز نقل می‎کند که پس از نزول آیه پوشش در سوره احزاب، زنان انصار از منازلشان با پوشش‎های مشکی خارج می‎شدند، به گونه‏ای که به نظر می‏رسید بر سر ایشان کلاغی نشسته است

این حجاب در حقیقت صفت خدا داشتن زن است، خداوند هم محجوب است. خودش فرمود: ((از پشت هفت هزار حجاب دارید من را می بینید )) اگر عدد را بالاتر ببرد باز هم حق است .

نه این که دین اگر به زن می گوید(( تو حجاب را نگه داشته باش )) این العیاذ بالله جسارت به زن است این در حقیقت یک احترامی به زن است . به او می گوید :((چون تو مطابق اسم شریف ((الباطن)) الهی پیاده شده ای، ما نمی خواهیم که تو در معرض دید هر کسی قرار بگیری، لذا محجوب باش. بگذار اگر دیگران می خواهند تو را ببینند از پشت حجابها ببینند.))

این حجاب برگرفته از حجاب حق است، لذا حجاب دژ زن است، چه اینکه برای خداوند دژ است. فرمود هر چه کوشش کنید نمی توانید حقیقت غیبیه ذات مرا ببینید، آنقدر محجوبم، آنقدر در حجابم، هر چه کوشش کنید و حجاب ها را خرق کنید و پاره کنید باز هم همچنان مرا در پشت حجاب باید ببینید. هرگز من کشف تام نمی کنم، حتی در قرآن هم کشف تام ذاتی نکرد. قرآن هم اگر چه خدا را به ما معرفی کرد، اما یا با الفاظ یا با معانی یا با صور. هم الفاظ حجابند و هم معانی و هم صور حجابند. از پشت حجاب ها خدا خود را معرفی کرد و الا حق آن طوری که حق است، برای خلق جلوه نمی کند، که اگر بخواهد بکند لازمه جلوه گری حق برای خلق بساط خلق را جمع کردن است .

زن تا موقعی که در حجاب است، حق است؛ موقعی که از حجاب در آمده است وجهه ی خلقی پیدا می کند. وقتی وجهه ی خلقی پیدا کرد، دیگر تواناییش شکسته می شود . این است که حجاب برای زن یک احترام است که زن بیشتر شبیه به خداوند شود و اگر می خواهند ((عصمت اعظم )) را به صورت شکل زنی در بیاورد، ظاهراً به بهترین شکل در می آورد که بهتر و زیباتر از این چهره در نظام هستی پیدا نمی شود . لذا مشابه چهره جناب صدیقه طاهره در عالم هرگز زنی پیدا نمی شود، چه اینکه مشابه چهره پیغمبر و امیرالمومنین هرگز در عالم پیدا نمی شود .

حال که این عصمت کبرای الهی را در حضرت صدیقه طاهره تجلی کرده است او آنچنان در حجاب قرار می گیرد که فقط امیر المومنین لیاقت دیدار همچنین جمالی را خواهد داشت که به او گفتنند: (زهرای عزیز اگر علی ابن ابیطالب نبود برای تو هرگز در عالم کفوی پیدا نمی شد) چون زن وشوهر باید کفو هم دیگر باشند.


حجاب سفارش 14 معصوم است!
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

حجاب از دو کلمه (حج+آب) درست شده است.

حج مایه حیات توحیدی مؤمن است و آب مایه حیات مادی مؤمن است!

کسی که از حجاب فاصله میگیرد یعنی مرده متحرک است!!!

چون از دو مایه حیات استفاده نمیکند!

تازه (ح+ج+ا+ب=۸+۳+۱+۲=۱۴) به عدد ابجد چهارده میشود!

شاید عدد میگوید حجاب سفارش چهارده معصوم (علیهم السلام) است...


نگاه قرآن و جامعه به دختران
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

اول ذی القعده مصادف با تولد حضرت معصومه (س) که به عنوان روز دختر نامگذاری شده، روزی که مقام دختر در جامعه گرامی داشته شده است و خانواده‌هایی که صاحب دختر هستند یا به قول بزرگان "صاحب رحمت" هستند مقام دخترانشان را ارج می‌نهند.اما روز دختر برای دخترانی که پدر ندارند شاید روزی خاص‌تر باشد؛ دخترانی که پدرانشان را به هر دلیلی از دست داده اند.معمولا دختر علاقه زیادی به پدر دارد وابستگی که دختران به پدر دارند را شاید نتوان حتی به زبان آورد. که این وابستگی به نوعی دو طرفه است.در این برهه زمانی با توجه به تهاجمات فرهنگی دشمن علیه جوانان کشور، خانواده‌ها باید توجه خاصی به جوانان خصوصا دختران داشته باشند چرا که دختران امروز مادران فردای جامعه هستند و خانواده‌ای موفق است که زن توانایی داشته باشد.دختران ایران اسلامی باید حیا و عفت و ارزشهای دینی، اسلامی را حفظ کنند و با الگوگیری از ائمه اطهار(علیهم السلام)از ناهنجاری‌های اجتماعی دور باشند.

http://media.shabestan.ir/Original/1393/06/06/IMG13570310.jpg

آن طرف در سرزمینهای اشغالی فلسطین کودکان بی گناه هر روز به خاک و خون کشیده می‌شوند و پدران خود را از دست می‌دهند روز دختر برای آنها هم متفاوت است که بدون تبریک پدر تنها نظاره گر جنازه پدرانشان هستند.امروز اگرچه غزه توانست با مقاومت خود حصر غزه را بشکند؛ اما با گذشت بیش از یک ماه جنگ، دختران زیادی هستند که پدر ندارند و پدران زیادی بر جای ماندند که از دخترانشان تنها یک خاطره مانده است.۳ سال از سالروز شهادت شهید داریوش رضایی نژاد می گذرد و هنوز هم دختر این شهید بزرگوار جای خالی پدرش را حس می کند.

آرمیتا فرزند شهید رضایی نژاد که پدرش را جلوی چشمان او به شهادت رساندند دختر کوچک ایرانی امروز می توانست خاص ترین روز زندگیش باشد؛ آرمیتا حالا پدری ندارد که مانند خیلی از پدرانی که دخترانشان را بغل می کنند و این روز راتبریک می‌گویند به او هم تبریک بگوید.

آرمیتا حالا حسرت تبریک گفتن پدر را در دل دارد او امرور دختر ایران است و همه پدرانی ایرانی به آرمیتای عزیز به مناسبت روز دختر تبریک می‌گویند تا هیچ وقت جای خالی پدر شهیدش را احساس نکند.دختران زیادی هستند که امروز می توانستند از پدران خود تبریک دریافت کنند اما پدرانشان خون خود را هدیه کرده اند تا دختران و پدران زیادی در امنیت و آسایش زندگی کنند.

امروز قرآن برای دختر چه دارد؟ دختر در قرآن، اولی‌الالباب است ولی در جامعه مطرح می‌شود که دختر ناقص‌العقل است.خداوند در قرآن کریم می‌فرماید که با مردم با عدل و احسان رفتار کنید ولی نسبت به رفتار با پدر و مادر می‌فرماید فقط با احسان رفتار کنید؛ آیه بالوالدین احسانا ۱۹ نکته علمی دارد.پوشش دختران در دانشگاه باید مناسب باشد و باید نسبت به این مسئله حساس بود.


لباس مورد علاقه شیطان
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

لباس مورد علاقه شیطان

در آیه 26 سوره اعراف خداوند بیان می‌دارد که پوشش و پوشاندن کار اوست، ولی برهنگی و برهنه کردن کار شیطان است.

حجاب
لباس در قرآن

«یَا بَنِی آدَمَ قَدْ أَنزَلْنَا عَلَیْکُمْ لِبَاسًا یُوَارِی سَوْءَاتِکُمْ وَرِیشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَىَ ذَلِکَ خَیْرٌ ذَلِکَ مِنْ آیَاتِ اللّهِ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ»

ای فرزندان آدم! همانا بر شما لباسی فرو فرستادیم تا هم زشتی (برهنگی) شما را بپوشاند و هم زیوری باشد، و(لی) لباس تقوا همانا بهتر است، آن، از نشانه‌های خداست، باشد که آنان پند گیرند (و متذکر شوند). (اعراف، 26)

 

پیام‌های آیه 

1. توجه به نعمت‌های الهی، عامل عشق به خدا و دوری از غفلت است. (قَدْ أَنزَلْنَا عَلَیْکُمْ ... لعلّهم یذّکّرون)

2. لباس، زمانی نعمت الهی است که بدن را بپوشاند. (یُوَارِی سَوْءَاتِکُمْ)

3. گرچه در تهیه لباس، علاوه بر عوامل طبیعی انسان‌ها نیز تلاش می‌کنند، ولی همه اینها به دست خداست. (أَنزَلْنَا عَلَیْکُمْ لِبَاسًا)

4. پوشش و پوشاندن کار خداست. (أَنزَلْنَا عَلَیْکُمْ لِبَاسًا یُوَارِی) ولی برهنگی و برهنه کردن کار شیطان است. (فوسوس.... لیبدی لهما ماوری عنهما من سوْاتهما)

5. لباس، نعمت الهی است. (لِبَاسًا یُوَارِی) و برهنگی و خلع لباس، کیفر گناه.(فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا)

6. پوشش و آراستگی با پوشاک و لباس‌های زیبا، مطلوب و مجبوب خداوند است. (قَدْ أَنزَلْنَا عَلَیْکُمْ لِبَاسًا ... وَرِیشًا) آراستن و زینت و بهره‌ بردن از لباس‌های زیبا تا آنجا که به اسراف کشیده نشود، مانعی ندارد.

7. معنویت در کنار مادیت، تقوا در کنار زینت لازم است. (رِیشًا وَلِبَاسُ التَّقْوَىَ) وگر نه لباس می‌تواند وسیله اسرف، تکبر، فساد،خودنمایی، مدپرستی، شهوترانی، فخرفروشی و امثال آن شود.

8. آن‌گونه که در لباس مادی، پوشش عیوب، حفاظت از سرما و گرما و زیبایی مطرح است، تقوا هم عامل پوشش عیوب است، هم نگهدارنده از گناه و هم مایه زیبایی معنوی انسان استو (لِبَاسُ التَّقْوَىَ)

9. از خاک، پنبه می‌روید، از علف که خوراک حیوان است، پشم تولید می‌شود و از آب‌ دهان کرم، ابریشم، اینها همه از آیات الهی است که می‌تواند مایه تذکر و بیداری انسان باشد. (ذَلِکَ مِنْ آیَاتِ اللّهِ لَعَلَّهُمْ یَذَّکَّرُونَ)

امام مجتبی (علیه السلام) به هنگام نماز و حضور در مسجد، بهترین لباس خود را می‌پوشید و می‌فرمود: «انّ الله جمیل یحبّ الجمال فاتجمّل لربّی)، خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد و من لباس زیبای خود را برای پروردگارم می‌پوشم و آنگاه این آیه را تلاوت می‌فرمود

زینت و مسجد

«یَا بَنِی آدَمَ خُذُواْ زِینَتَکُمْ عِندَ کُلِّ مَسْجِدٍ وکُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ»

ای فرزندان آدم! نزد هر مسجد (به هنگام نماز،‌ لباس و) و زینت‌های خود را برگیرید و بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید، همانا خداوند اسرافکاران را دوست ندارد.

*شاید بتوان گفت: آنچه در قرآن با خطاب (یَا بَنِی آدَمَ) بیان می‌شود، مربوط به تمام انسان‌ها و همه ادیان و از مشترکات آنان است.

اسراف

* قرآن به مال و فرزند، «زینت» گفته است، (الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِینَةُ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا) بنابراین ممکن است آیه بیانگر این باشد که مال و فرزند خود را هنگام رفتن به مسجد همراه داشته باشید، تا با مال، به حل مشکلات اقتصادی مسلمین بپردازید و با حضور فرزند در مساجد و جماعات، مشکلات تربیتی نسل آینده را حل کنید.

* در روایات، امام جماعت عادل، آراستگی ظاهر، عطر زدن و لباس زیبا پوشیدن به هنگام نماز، بلند کردن دستان به هنگام رکوع و سجود در نماز، شرکت در نماز عید و نماز جمعه، از جمله مصادیق زینت شمرده‌ شده‌اند.

* امام مجتبی (علیه السلام) به هنگام نماز و حضور در مسجد، بهترین لباس خود را می‌پوشید و می‌فرمود: «انّ الله جمیل یحبّ الجمال فاتجمّل لربّی)، خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد و من لباس زیبای خود را برای پروردگارم می‌پوشم و آنگاه این آیه را تلاوت می‌فرمود.

* خداوند زیبا و زینت را دوست دارد، وگر نه به آن امر نمی‌فرمود، (خُذُواْ زِینَتَکُمْ ) چنان‌که اسلام، آیین فطری است و انسان نیز فطرتاً از زینت لذت می‌برد.

شاید بتوان گفت: آنچه در قرآن با خطاب (یَا بَنِی آدَمَ) بیان می‌شود، مربوط به تمام انسان‌ها و همه ادیان و از مشترکات آنان است

* با زینت به مسجد رفتن، احترامی به بندگان خدا، به عبادت خدا است و همچنین سب ایجاد جاذبه و ترغیب عملی دیگران به آمدن در آنجاست.

* گرچه استفاده از زینت و طعام، امری فطری و طبیعی است، ولی در شرایط خاص مانند وجود نیازمندان و محرومان، باید با آنان همدردی کرد، لذا در تاریخ می‌خوانیم که نوع لباس امام صادق(علیه السلام) که مردم در رفاه نسبی به سر می‌بردند، با لباس امام علی(علیه السلام) که مردم فقیر و ندار بودند، متفاوت بود، چون شرایط اجتماعی هر کدام فرق داشت.

 

پیام‌های آیه

1. مسجد که پایگاه مسلمانان است، باید آراسته، زیبا و با جاذبه باشد. (خُذُواْ زِینَتَکُمْ عِندَ کُلِّ مَسْجِدٍ)

2. بهترین و زیباترین لباس، برای بهترین مکان است (خُذُواْ زِینَتَکُمْ عِندَ کُلِّ مَسْجِدٍ)

3. اسلام، همه به باطن نماز توجه دارد، (فِی صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ)، هم به ظاهر آن. (زِینَتَکُمْ عِندَ کُلِّ مَسْجِدٍ) آری، در اسلام، ظاهر و باطن، دنیا و آخرت به هم آمیخته است.

4. زینت، اگر چه در نماز فردی هم ارزش است، اما در اجتماع و مسجد، حساب ویژه‌ای دارد. (عند کل مسجد)

5. اول نماز، آن‌گاه غذا. (عِندَ کُلِّ مَسْجِدٍ وکُلُواْ وَاشْرَبُواْ) اول توجه به روح و معنویت، آن‌گاه توجه به جسم.

عفاف
نویسنده پژوهشگر حجاب | تاریخ :

در روایت آمده : «کسی که در راه خدا جهاد کند و شهید شود اجرش بزرگ تر از کسی نیست که بتواند گناه کند و عفت ورزد. انسان پاکدامن نزدیک است که فرشته ای از فرشتگان خدا شود. »  ( 1 )
این روایت نشان از اهمیت عفاف و بلند مرتبه بودن فرد عفیف و پاکدامن دارد. این مهم بی جهت نیست ؛ چرا که ثمره و میوه ی پاکدامنی را صیانت(2) عنوان کرده اند و کسی که مصونیت یافت مسلماً بار گناهانش سبک و منزلتش نزد خدا بالا می رود. ( 3)

با دقت در آیات و روایات عفاف وسیره حضرت فاطمه زهرا در می یابیم که زن مسلمان باید همواره سرمایه ی عفت و حیای خویش را که خداوند فطرتاً در نهاد وی قرار داده حفظ نماید و تمامی اعمال ، رفتار ، حرکات و سخنان ، نگاه ها و پوشش های او شیوه ی عفیفانه داشته و به دور از هرگونه خودنمایی و جلوه گری و در حد ضرورت و در چارچوب دین صورت گیرد.
همه ی این موازین ناشی از نظام حکیمانه ی خداوند است و جز برای مصلحت و منفعت زن و خانواده و اجتماع بشر وضع نگردیده است .
به طور یقین، با رعایت عفاف و حجاب آثار و برکاتی از جمله بالا رفتن ارزش و احترام زن ، آرامش روانی ، پایبندی به خانواده و استحکام اجتماع به بار می نشیند.
در این راستا ، باید با نهادینه کردن فرهنگ وحجاب و عفاف در جامعه در جهت اعتلای آن تلاش نمود و کوشش کرد کسانی که از این امرغافل گشته اند ، گم شده ی فطرت خویش را به دست آوردند و جان خموش و شخصیت منکوب خویش را بیدار و زنده گردانند و هویت و اصل خویش را باز یابند.

 

پی نوشتها:
1 -  امام علی(علیه السلام) «ما المجاهد الشهید فی سبیل الله بأعظم أجراً ممّن قدر فعفّ، کاد العفیف أن یکون ملکاً من الملائکه .»(نهج البلاغه ، حکمت  474  )
2 -  امام علی (علیه السلام) «ثمره العفه الصیانه» (میزان الحکمه ، ح  13157
3 -  امام علی (علیه السلام) «من عف خفّ وزره ، و عظم عندالله قدره»(همان ، ح13158(